“ชุดประจำชาติ” อาภรณ์แสนสวยที่สะท้อนตัวตนบนเวทีนางงาม

เรียกได้ว่านาทีนี้กระแสของ “วงการนางงาม” เป็นอีกหนึ่งความฮิตที่น่าจับตามองมากขึ้น ทั้งด้วยการสร้างปรากฏการณ์ต่าง ๆ ที่สดใหม่และน่าตื่นตาตื่นใจสำหรับแฟนนางงามมากกว่าที่เคยเป็นมา

“นางงาม” คือผู้ที่ได้รับเลือกเพื่อทำหน้าที่สะท้อนอัตลักษณ์ส่วนรวมของกลุ่มคนหนึ่ง ๆ ต่อผู้ชมกลุ่มใหญ่ขึ้น ที่อาจขยายไปสู่ระดับประเทศหรือสากล โดยการคัดเลือกของแต่ละเวทีนั้นอาจต่างไปด้วยบริบทหรือเกณฑ์การตัดสิน

การประกวดนางงามไม่ว่าจะเป็นเวทีระดับท้องถิ่นหรือระดับโลกจึงต่างเป็นพื้นที่ที่ไม่เพียงเต็มไปด้วยเหล่าสาวงามผู้เปี่ยมไปด้วยความรู้ ความสามารถ และทักษะการพรีเซนต์ตัวเองหรือสังคมของตัวเองอย่างโดดเด่น แต่ยังต้องมีความสามารถในการนำเสนอวัฒนธรรมอันหลากหลายท่ามกลางการแข่งขันแต่ละครั้งด้วย และหนึ่งในภาพจำที่แสดงออกถึงการพรีเซนต์วัฒนธรรมได้เป็นอย่างดีคือ “การประกวดชุดประจำชาติ” ที่กลายมาเป็นหนึ่งในช่วงไฮไลต์ของการประกวดเวทีแกรนด์สแลม1 หลายเวทีในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมานี้ ถึงขนาดกลายมาเป็นอีก “ศึกแห่งศักดิ์ศรี” ที่แต่ละกลุ่มสังคมต่างพากันงัดเอาของดีของเด็ดที่มีมารังสรรค์และประชันกันอย่างสุดฝีมือ เพื่อสื่อสารถึงตัวตนที่ชัดเจน และอาจรวมถึงทัศนคติที่มีต่อประเด็นต่าง ๆ ในยุคสมัยหนึ่งด้วย

งามอย่างไทยในเวทีโลก
การประกวดสาวงามอยู่คู่กับสังคมไทยมาช้านาน ไม่ว่าจะเป็นตามวาระโอกาสประเพณีประจำปี การประกวดภาคท้องถิ่น หรือการประกวดระดับประเทศและระดับนานาชาติ ทั้งยังเป็นที่แน่นอนว่าเรามักจะเห็น “ชุดไทย” เป็นหนึ่งในชุดหลักที่แทบทุกการประกวดจะต้องสงวนเอาไว้

สำหรับการประกวดเวทีใหญ่ ๆ ในประเทศ ชุดไทยได้เข้ามามีบทบาทตั้งแต่เวที “นางสาวสยาม” ที่เกิดขึ้นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2477 เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมส่งเสริมเฉลิมฉลองรัฐธรรมนูญและการปกครองระบอบประชาธิปไตย เวลานั้นสาวงามผู้เข้าประกวดต่างใส่ชุดไทยห่มสไบเฉียง นุ่งซิ่นยาวกรอมเท้า ก่อนจะเปลี่ยนรูปแบบชุดให้เป็นเสื้อและกระโปรงตัดเย็บด้วยผ้าไหมในอีก 5 ปีให้หลัง และการปรับเปลี่ยนรวมถึงหยุดชะงักตามเหตุการณ์บ้านเมืองเรื่อยมา กระทั่งในปี พ.ศ. 2497 ที่รัฐบาลมีบทบาทจัดการประกวดเป็นปีสุดท้ายเนื่องจากงานฉลองรัฐธรรมนูญถูกยกเลิกไป

ผู้ชนะการประกวดนางงามเริ่มมีบทบาทในฐานะเป็นทูตเผยแพร่วัฒนธรรมในประเทศผ่านการเข้าประกวดเวทีระดับโลก เมื่อสมาคมนักเรียนเก่าวชิราวุธวิทยาลัยได้เข้ามาถือครองลิขสิทธิ์การจัดประกวด เพื่อเฟ้นหาตัวแทนหญิงสาวไปประกวดเวทีระดับนานาชาติอย่างนางงามจักรวาล (Miss Universe) ที่เริ่มมีการมอบรางวัลสำหรับการประกวดชุดประจำชาติมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2505 จนถึงปัจจุบัน

จากการศึกษาของเมนาถ ธนลัษณมณี จำแนกให้เห็นถึงประเภทของชุดประจำชาติไทยที่ปรากฏบนเวทีนางงามจักรวาลระหว่างปี พ.ศ. 2497-2560 ได้แก่

• “ชุดไทยพระราชนิยม” อันเกิดจากพระราชเสาวนีย์ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
• “ชุดไทยประยุกต์” ที่เกิดจากการดัดแปลงชุดไทยพระราชนิยม
  
• “ชุดไทยละคร” ที่นำรูปแบบมาจากการแสดงนาฏศิลป์ไทย
• “ชุดไทยรัชสมัย” มีที่มาจากยุคสมัยตามรัชสมัยต่าง ๆ ของประเทศ
• “ชุดไทยท้องถิ่น” นำเสนอวัฒนธรรมของชนกลุ่มน้อยที่มีเอกลักษณ์
• “ชุดไทยสร้างสรรค์” ที่เกิดจาการนำอัตลักษณ์หรือวัฒนธรรมในสังคมส่วนหนึ่งมาออกแบบผ่านแนวคิดใหม่ ๆ ให้กลายเป็นชุดที่แปลกตา ในขณะที่ยังคงสื่อถึงความเป็นเราได้อย่างดี

เมนาถเห็นว่าในช่วง 20 ปีแรก ชุดที่สวมใส่มักจะเป็นรูปแบบของชุดไทยพระราชนิยม ก่อนจะเปลี่ยนเป็นยุคของชุดไทยประยุกต์ในสมัย 25 ปีต่อมา โดยมี “ห้องเสื้อระพี” เป็นหลักในการออกแบบ ผ่านการตัดเย็บด้วยเทคนิคแบบฝรั่ง และปรับทรวดทรงชุดให้เข้ากับยุคสมัย เพิ่มความสะดวกสบายในการที่นางงามจะแต่งตัวด้วยตนเองอีกทางหนึ่งด้วย การเปลี่ยนแปลงของชุดประจำชาติไทยเห็นได้ชัดตั้งแต่ช่วงปี พ.ศ. 2544 เมื่อคุณวรินทร ผดุงวิถี ที่ดำรงตำแหน่งในขณะนั้นเป็นผู้ที่ศึกษาวิชานาฏศิลป์ จึงได้มีการออกแบบชุดไทยละครเพื่อนำเสนอชุดประจำชาติในรูปแบบที่ผู้สวมใส่ถนัด และกลายเป็นก้าวแรกที่ทำให้นับแต่นั้นมา การออกแบบชุดประจำชาติ จะไม่ค่อยมีเค้าโครงของชุดไทยพระราชนิยม แต่จะเน้นชูแนวคิดในการผลิตชุดที่อลังการ ผ่านการใช้วัสดุที่หลากหลาย (โดยอาจเน้นการใช้ผ้ามาประกอบชุด) พร้อมทั้งอุปกรณ์ที่ประกอบกับเครื่องแต่งกายสำหรับนำเสนอต่อหน้าคณะกรรมการระหว่างโชว์ชุดด้วย

ชุดประจำชาติในยุคหลังนี้จึงมีความน่าสนใจที่การหยิบเอาองค์ประกอบทางวัฒนธรรมที่อาจไม่ใช่ชุดในความหมายโดยตรง มาปรับมุมมองและสื่อออกมาในรูปแบบอาภรณ์ที่นำเสนอวัฒนธรรมเราสู่สายตาโลกได้หลากหลายขึ้น

นอกจากนี้ พัฒนาการของชุดประจำชาติไทยยังมีความสอดคล้องกับนานาประเทศที่เข้าร่วมการประกวดที่ค่อย ๆ ปรับเปลี่ยนจากการใช้ชุดประจำชาติแบบดั้งเดิม สู่การเพิ่มความอลังการมากขึ้นด้วยวัสดุอื่นที่ไม่ใช่ผ้ามาประยุกต์เข้ากับชุด ไปจนถึงการเปิดกว้างออกจากกรอบของชุดประเพณีนิยมเดิม ให้กลายมาเป็นแบบสมัยนิยมมากขึ้น ผ่านการใช้วัสดุ รวมถึงเรื่องราวอื่น ๆ เช่นตำนานพื้นบ้าน กีฬา หรือมรดกทางภูมิปัญญามาออกแบบให้กลายเป็นชุดที่สะดุดตากว่าเคย

6 ชัยชนะของชุดไทยบนเวทีนางงามจักรวาล
ประเทศไทยนับเป็นหนึ่งในสองประเทศที่ได้รางวัลชุดประจำชาติมากที่สุดคู่กับประเทศโคลอมเบียเป็นจำนวนทั้งสิ้น 6 ครั้ง ได้แก่ ชุดไทยละคร ในปีพ.ศ. 2512 ชุดไทยประยุกต์ ในปีพ.ศ. 2531 ชุดไทยรัชสมัย ในปีพ.ศ. 2548 ชุดสปิริตออฟไฟติ้ง ในปีพ.ศ. 2551 ชุดสยามไอยรา ในปีพ.ศ. 2553 และชุดตุ๊กตุ๊กไทยแลนด์ ในปีพ.ศ. 2560

มากกว่าอาภรณ์คือสารที่สื่อสะท้อนออกมา
แน่นอนว่าชุดประจำชาติหลาย ๆ แบบบนเวทีโลกนั้นล้วนสะท้อนให้เห็นถึงความเป็นชาติหนึ่ง ๆ อย่างชัดเจน แต่ในช่วงหลายปีให้หลังมานี้ ยังมีชุดเชิงสร้างสรรค์ รวมถึงชุดท้องถิ่นอีกหลายรูปแบบที่น่าตื่นตาและตื่นเต้นที่ก้าวเข้ามามีบทบาทในการสื่อสารเรื่องราวที่เจาะลึกถึงรายละเอียด ทั้งยังแตกต่างออกไปจากเดิม

ยกตัวอย่างเช่นในการประกวดมิสแกรนด์ไทยแลนด์ที่มีการจัดประกวด “Best National Costume” เป็นอีกหนึ่งไฮไลต์ที่หลายคนรอคอย ซึ่งถือเป็นอีกหนึ่งพื้นที่ที่เหล่าดีไซน์เนอร์จะได้วาดลวดลายสำหรับชุดสุดสร้างสรรค์ในแบบต่าง ๆ เพื่อให้สาวงามทั้ง 77 จังหวัดได้สวมใส่ โดยหยิบยกเอาของดีของเด็ดในแต่ละจังหวัดมาเป็นวัตถุดิบหลักต่อยอดแนวคิด จนได้ผลงานออกมาเป็น “ชุดที่จับต้องได้” และพาผู้ชมเข้ามารู้จักกับจังหวัดของตนให้มากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นตำนานเรื่องเล่าประจำถิ่น เช่น ชุดกระซิบรักบรรลือโลก (น่าน) ที่ถ่ายทอดเรื่องราวจิตรกรรมฝาผนังของปู่ม่าน ย่าม่าน แห่งวัดภูมินทร์ การเชิดชูบุคคลสำคัญของบ้านเกิด เช่น ชุดวีรอิตถีศรีอยุทธา (พระนครศรีอยุธยา) ที่ได้แรงบันดาลใจมาจากสมเด็จพระศรีสุริโยทัย ชุดที่เน้นให้เห็นวิถีชีวิตผ่านสิ่งรอบตัว อาทิ ชุดรถม้าลำปาง (ลำปาง) และ ชุดจันทบูร POWER OF WOMAN (จันทบุรี) ที่แสดงให้เห็นการนำเอาพาหนะไฮไลต์ของเมือง และเสื่อจันทบูรสิ่งของขึ้นชื่อประจำจังหวัดมาถักทอเป็นชุด รวมถึงการหยิบยกเอาพืชพรรณหรือสัตว์ที่เป็นเอกลักษณ์ของแต่ละพื้นที่มาเป็นแรงบันดาลใจทำชุด เช่น ชุดแมงยุ้มวะ (เพชรบูรณ์) ที่เป็นแมงกะพรุนน้ำจืดสายพันธุ์น้ำไหลสายพันธุ์เดียวในประเทศไทยซึ่งพบได้เพียงในจังหวังเพชรบูรณ์ หรือ ชุด Mangosteen Mountain Queen (นครศรีธรรมราช) ที่พรีเซนต์มังคุดเขา ลูกใหญ่เปลือกบางเนื้อขาวหวานให้เป็นที่รู้จัก ไอเดียของการตัดเย็บชุดยังอาจครีเอตถึงขั้นมีแรงบันดาลใจมาจากสถานที่สำคัญ ไม่ว่าจะเป็นวัดวาอารามหรือสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญอื่น ๆ เช่นกัน

ในบางครั้งชุดประจำชาติยังทำหน้าที่เป็นหนึ่งในองค์ประกอบสำหรับการสื่อสารประเด็นต่าง ๆ และแสดงให้เห็นถึง “ทัศนคติของสังคม” ในยุคสมัยหนึ่งเช่นกัน ยกตัวอย่างเช่นในการประกวดมิสยูนิเวิร์สครั้งที่ผ่านมา ซึ่งจัดเป็นครั้งที่ 70 Michelle Marie Colón มิสยูนิเวิร์สเปอร์โตริโก 2021 ผู้เป็นนางงามเชื้อสายแอฟโฟร-เปอร์โตริโก (Afro-Puerto Rican) ได้นำเสนอชุดประจำชาติที่ทั้งนำเสนอแง่มุมตัวตนของเธอ ประเทศของเธอ อีกทั้งยังชูประเด็นปัญหาทางสิ่งแวดล้อมด้วย Colón คือสาวงามผิวสีเพียงไม่กี่คนในประวัติศาสตร์เปอร์โตริโกที่สามารถคว้ามงกุฎระดับประเทศเพื่อเข้าแข่งขันบนเวทีมิสยูนิเวิร์สได้สำเร็จและได้รับการสนับสนุนจากชาวผิวสีอย่างล้นหลาม โดยในเช้าวันรุ่งขึ้นหลังจากเธอได้ครองมงกุฏ เธอได้ฉลองชัยชนะด้วยการเต้น Bomba ซึ่งเป็นท่าเต้นดั้งเดิมที่มีรากฐานจากชาวแอฟริกันผ่านทางหน้าจอโทรทัศน์ของข่าวเช้า

Aura S. Jirau ผู้ช่วยศาสตราจารย์ด้านประวัติศาสตร์จากมหาวิทยาลัยอีสเทิร์น อิลลินอยส์ ให้ความเห็นว่า ชุดประจำชาติของ Colón แตกต่างจากชุดเดิม ๆ ที่ผ่านมา ด้วยการชูเอาอัตลักษณ์ ความภูมิใจของตัวนางงามในฐานะหญิงผิวสี ทั้งยังได้รับการออกแบบโดยทีมดีไซเนอร์ชาวโดมินิกันซึ่งสื่อถึงรากของเธอด้วย เครื่องแต่งกายสีฟ้าสดใส ประกอบไปด้วยผ้าโพกหัวและชุดกระโปรงคล้ายกับชุดที่ใช้ใส่เต้น Bomba อีกทั้งการใช้ศิลปินชาวโดมินิกันในการดีไซน์ชุดยังสะท้อนให้เห็นถึงบทบาทที่ชุมชนโดมินิกันมีต่อศิลปะและแฟชั่นของชาวเปอร์โตริโก และชุดประจำชาตินี้เองที่จะช่วยให้ชาวเปอร์โตริโกตระหนักรู้และได้อภิปรายกันในประเด็นของความหลากหลายทางเชื้อชาติ

“ฉันรู้สึกเปรมปรีดิ์ที่ได้นำองค์ประกอบเหล่านี้ ไม่เพียงแต่ไปสู่เวทีสากลเท่านั้น แต่ยังสามารถแสดงให้เห็นความมั่งคังของลูกหลานชาวแอฟโฟร ชุดนี้เป็นสัญลักษณ์ของการรวมกันเป็นหนึ่งและการรวมเอาวัฒนธรรมแคริบเบียนเข้าไว้ด้วยกันเป็นชิ้นเดียว” Colón กล่าว ไม่เพียงเท่านั้นชุดดังกล่าวยังสะท้อนให้เห็นการต่อสู้ด้านสิ่งแวดล้อมที่พยายามกันมาหลายทศวรรษ ด้วยการนำชิ้นส่วนของพลาสติกรีไซเคิลมาทำเป็นชุดเพื่อเพิ่มการตระหนักรู้ในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมทางท้องทะเล

ในขณะที่การประกวดมิสยูนิเวิร์สปี 2020 ก็มีการสื่อสารประเด็นใหญ่ ๆ ผ่านรอบการประกวดชุดประจำชาติถึง 3 ประเด็น ทั้งการสนับสนุน LGBTQ+ จากชุดของมิสอุรุกวัย การรณรงค์ Stop Asian Hate จากชุดของมิสสิงคโปร์ และรางวัลชุดประจำชาติยอดเยี่ยมที่ตกเป็นของเมียนมาร์ กับการชูป้าย “Pray for Myanmar” เพื่อเป็นกระบอกเสียงให้กับชาวเมียนมาร์ที่กำลังเผชิญวิกฤตทางการเมืองได้อย่างทรงพลังในชุดของชนกลุ่มน้อยชาวชิน

การชูป้ายเพื่อเป็นกระบอกเสียงให้กับคนในพื้นที่ยังเห็นได้ในเวทีระดับประเทศอย่างมิสแกรนด์ไทยแลนด์ปี 2022 ผ่าน “ชุดกล้า กสิกรรม” จากร้อยเอ็ด ที่ได้แรงบันดาลใจจากรวงข้าว ส่วนหนึ่งของสัญลักษณ์ประจำตราจังหวัดที่สื่อต่อไปถึงพระแม่โพสพ โดยนางงามผู้สวมใส่ชุดนี้ในฐานะลูกหลานเกษตรกรได้ชูป้ายที่เขียนว่า “พระแม่โพสพ ร้อง!! ราคาข้าวตกต่ำ ทำนาอย่างไรก็ขาดทุน #ม็อบชาวนา” เพื่อสื่อสะท้อนปัญหาที่ชาวนาต้องประสบนั่นเอง

ส่องสองชุดไทยในเวทีระดับโลกปี 2022
ชุด HANUMAN THAI BOXING บนเวที Miss Grand International 2022 – ได้รับแรงบันดาลใจมาจากความสง่างามในท่วงท่าลีลา “มวยลพบุรี” เป็นการผสมผสานระหว่างศาสตร์และศิลป์ จนเกิดเป็น “นาฏมวยไทย” โดยมี “โขน” เป็นสื่อกลาง ผ่านตัวละครหนุมานที่ปรากฏในชื่อท่ามวยไทยอยู่หลายชื่อ แสดงให้เห็นทั้งลีลาที่สง่างาม แฝงความดุดัน ฉลาด และทรงพลัง โดยชุดดังกล่าวได้อวดโฉมสู่สายตาชาวโลกเมื่อปลายเดือนตุลาคมที่ผ่านมา และด้วยการพรีเซนต์ชุดของนางงามที่ทั้งสง่า ดุดัน ทั้งยังแฝงไปด้วยความขี้เล่นของหนุมานน้อย ก็ทำเอาแฟน ๆ ต่างเททั้งใจทั้งคะแนนให้อย่างล้นหลามจนคว้ารางวัลชุดประจำชาติยอดเยี่ยมประจำการประกวดครั้งนี้คู่กับประเทศเวียดนามไปครองได้สำเร็จ

ชุด Iconic of Songkran บนเวที Miss Universe 2022 – หลังจากที่ทางกองประกวดมิสยูนิเวิร์สไทยแลนด์ได้เชิญชวนให้นักออกแบบส่งผลงานเข้ามาภายใต้แนวคิดและแรงบันดาลใจ “Thai Festival” ในที่สุดผลก็ประกาศออกมาว่าชุด Iconic of Songkran ได้รับรางวัลชนะเลิศและจะได้อวดสู่สายตาชาวโลกในการประกวดระดับนานาชาติครั้งที่จะถึงนี้ ชุดดังกล่าวมีแรงบันดาลใจมาจากประเพณีสงกรานต์ ผสานกับเทคนิคการใช้ขวดน้ำเหลือทิ้งมาสร้างลวดลายคล้ายสายน้ำ ทั้งยังมีเครื่องประดับที่ดัดแปลงมาจากโครงสร้างสถาปัตยกรรมไทย ซึ่งถูกออกแบบให้มีความทันสมัยมากขึ้นด้วย

ความเปลี่ยนแปลงของชุดประจำชาติที่ไม่ซ้ำแบบกันในแต่ละปี สะท้อนให้เห็นว่าแต่ละประเทศล้วนเปี่ยมไปด้วยทรัพยากรทางวัฒนธรรมอันเป็นเอกลักษณ์ที่รอให้ผู้คนได้หยิบยกขึ้นมาสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ๆ ด้วยฝีมือของเหล่าดีไซเนอร์ผู้เต็มไปด้วยจินตนาการและมุมมองที่แตกต่าง ทั้งยังเป็นเครื่องยืนยันให้เห็นว่า โลกของเรานั้นมีความหลากหลายที่สวยงามมากเพียงใด และในบางครั้งชุดเหล่านี้ก็ยังช่วยสื่อสะท้อนและนำสังคมไปสู่ทัศนคติและมุมมองใหม่ ๆ อีกด้วย

การประกวดชุดประจำชาติจึงกลายเป็นอีกหนึ่งความน่าตื่นเต้นและควรค่าแก่การจับตามองต่อไป ว่าแต่ละสังคมจะนำเอาวิถีชีวิตในส่วนไหนมาชูเป็นแนวคิดหลักเพื่อสร้างเป็นชุดขึ้นมาให้สังคมอื่น ๆ ได้รับรู้ และสารเหล่านั้นจะส่งอิทธิพลต่อการตระหนักรู้และเปลี่ยนมุมมองในการมองโลกของผู้คนได้มากน้อยเพียงใด และอย่างไร

1คือการประกวดความงามระดับนานาชาติที่สำคัญ ปัจจุบันอ้างอิงจากเว็บไซต์โกลบอลบิวตีส์ มีอยู่ 5 เวทีนางงามได้แก่ มิสเวิลด์ มิสยูนิเวิร์ส มิสอินเตอร์เนชันแนล มิสซูปราเนชันแนล และมิสแกรนด์อินเตอร์เนชันแนล โดยบางเวทีการประกวดเช่น มิสเวิลด์ จะไม่มีการจัดประกวดรอบชุดประจำชาติ แต่มีการประกวด Dance of the World ที่จะช่วยส่งเสริมวัฒนธรรมของแต่ละประเทศที่เข้าร่วมได้อีกทางหนึ่ง

ที่มา : เฟซบุ๊กเพจ Miss Grand Thailand
การค้นคว้าอิสระ “พัฒนาการชุดประจำชาติของนางงามไทยในการประกวดนางงามจักรวาล” โดย เมนาถ ธนลัษณมณี
บทความ “เทพีแห่งลุ่มตาปี : เรื่องเล่านางสาวสุราษฎร์ธานีในเวทีประกวดนางงาม” โดย ณัฐธิดา ทองเกษม จากวารสารกึ่งวิชาการ
บทความ “Making the Perfect Queen: The Cultural Production of Identities in Beauty Pageants” โดย Rebecca Chiyoko King-O’Riain จากวารสาร Sociology Compass
บทความ “Which Country Has Won the Most National Costume Titles at Miss Universe?” จาก esquiremag.ph
บทความ “How a National Costume Speaks to Shifting Resistance in Puerto Rico (OPINION)” โดย Aura S. Jirau จาก latinorebels.com
บทความ “Afro-Latina Michelle Marie Colón Wins Miss Universe Puerto Rico 2021” โดย Shayne Rodriguez Thompson จาก hiplatina.com
บทความ “Puerto Rico's Michelle Marie Colón shows off national costume for 70th Miss Universe” จาก pageantcircle.com
บทความ “สารทรงพลัง ‘เมียนมา’ คว้าชุดประจำชาติยอดเยี่ยม เวทีมิสยูนิเวิร์ส 2020” จาก matichon.co.th
บทความ “‘Pray for Myanmar’: Miss Universe pageant gets political” โดย Rebecca Ratcliffe จาก theguardian.com
บทความ “อิงฟ้า ไทยแลนด์ คว้าชุดประจำชาติยอดเยี่ยม มิสแกรนด์อินเตอร์เนชั่นแนล 2022” จาก thansettakij.com
บทความ “เจาะลึกคอนเซ็ปต์ 6 ชุดประชำชาติ “มวยไทย” MUT 2021 ชุดไหนจะได้ไปจักรวาล!” โดย pommypom จาก women.trueid.net
บทความ ““Iconic of Songkran” ชุดประจำชาติมิสยูนิเวิร์สไทยแลนด์ 2022 ภายใต้แนวคิด “The Festival”” จาก amarintv.com

เรื่อง : บุษกร บุษปธำรง