กรมศิลป์จี้การรถไฟฯ หยุดก่อสร้าง หลังพบโบราณสถานในพื้นที่ก่อสร้างทางรถไฟ
กรมศิลป์จี้การรถไฟฯ ปฏิบัติตามหลักการอนุรักษ์ หลังพบโบราณสถานในพื้นที่ก่อสร้างทางรถไฟสายเด่นชัย-เชียงราย-เชียงของ บริเวณ จ.พะเยา แต่ไม่แจ้งให้กรมศิลปากรทราบตามมาตรการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อม
27 มีนาคม 2568 นายพนมบุตร จันทรโชติ อธิบดีกรมศิลปากร เปิดเผยว่า ตามที่ชาวบ้านและพระสงฆ์ บ้านเจดีย์งาม ต.ท่าวังทอง อ.เมือง จ.พะเยา ขุดพบโบราณสถานบริเวณที่นาของชาวบ้านซึ่งถูกเวนคืนในการก่อสร้างทางรถไฟรางคู่ สายเด่นชัย-เชียงราย-เชียงของ นั้น
สำนักศิลปากรที่ 7 เชียงใหม่ ได้เข้าตรวจสอบพบว่าโบราณสถานดังกล่าว คือ โบราณสถานบ้านเจดีย์งาม (ธาตุนกแซว) คาดว่าน่าจะมีอายุในสมัยล้านนา ทั้งนี้ การรถไฟแห่งประเทศไทยผู้เป็นเจ้าของโครงการฯ ซึ่งมีหน้าที่สำรวจโบราณสถานและแหล่งโบราณคดีของพื้นที่ก่อสร้างทางรถไฟตามมาตรการ ลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมด้านประวัติศาสตร์และโบราณคดี ไม่ได้รายงานเรื่องการพบโบราณสถานดังกล่าว ให้กรมศิลปากรทราบ จึงมีหนังสือแจ้งให้การรถไฟแห่งประเทศไทยปฏิบัติตามมาตรการลดผลกระทบที่ระบุไว้ในรายงานการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมด้านประวัติศาสตร์และโบราณคดีอย่างเคร่งครัด เพื่ออนุรักษ์โบราณสถานไว้เป็นมรดกทางวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์และโบราณคดีที่สำคัญ และให้หยุดการก่อสร้างบริเวณที่พบโบราณสถาน บ้านเจดีย์งาม ไว้จนกว่าการปฏิบัติงานโบราณคดีเร่งด่วน และการหาแนวทางร่วมกันเพื่อลดผลกระทบด้านโบราณคดี ประวัติศาสตร์ที่เหมาะสมจะได้เสร็จสิ้นลง
ทั้งนี้ สำนักศิลปากรที่ 7 เชียงใหม่ ยังได้ชี้แจงเรื่องดังกล่าวกับบริษัทผู้ก่อสร้างในพื้นที่แล้ว ผู้รับจ้าง ยืนยันว่าต่อไปจะปฏิบัติตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด ซึ่งการพบโบราณสถานระหว่างการก่อสร้างต้องประสานงาน กับหน่วยงานของกรมศิลปากรพื้นที่เพื่อแจ้งให้ทราบถึงแผนและระยะเวลาก่อสร้าง หากมีการพบหลักฐาน ทางโบราณคดีและประวัติศาสตร์ใดๆ ให้หยุดดำเนินโครงการในบริเวณนั้นทันที และแจ้งหน่วยงานที่รับผิดชอบโดยเร็วที่สุด
โบราณสถานบ้านเจดีย์งาม ต.ท่าวังทอง อ.เมือง จ.พะเยา มีสถานะเป็นโบราณสถานที่ยังไม่ ประกาศขึ้นทะเบียนแต่มีผลตามพระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. 2504 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 สำหรับชิ้นส่วนโบราณสถานที่พบ ขณะนี้ได้เก็บรักษาไว้ที่วัดเจดีย์งามซึ่งสำนักศิลปากรที่ 7 เชียงใหม่ จะส่งเจ้าหน้าที่เข้าไปตรวจสอบและให้คำแนะนำในการเก็บรักษาและอนุรักษ์ โดยได้ชี้แจงให้ประชาชนในพื้นที่ทราบถึงข้อกฎหมายตาม พรบ.โบราณสถาน เพื่อมิให้มีการบุกรุกหรือขุดค้นอีกต่อไป
อธิบดีกรมศิลปากร ย้ำว่า กรมศิลปากรให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์ไม่ให้โบราณสถานเสียหาย ในขณะเดียวกันการพัฒนาประเทศยังคงเดินหน้าต่อไปได้