วิทยาศาสตร์ชี้ ความหมายของชีวิตอยู่ที่การสร้างผลดีให้ผู้อื่น
มนุษย์ตั้งคำถามเรื่อง 'ความหมายของชีวิต' มานานนับพันปี ตั้งแต่นักปรัชญายุคโบราณจนถึงนักคิดยุคปัจจุบัน แต่ผลงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ยุคใหม่กลับชี้ว่า คำตอบอาจไม่ได้ซับซ้อนอย่างที่คิด บางที 'ความหมายของชีวิต' อาจเริ่มต้นจากการช่วยเหลือผู้อื่นในเรื่องเล็ก ๆ นี่เอง
มีคำกล่าวหนึ่งของ ดาไลลามะ ที่บอกว่า เป้าหมายหลักของชีวิตมนุษย์คือการช่วยเหลือผู้อื่น และงานวิจัยล่าสุดก็ดูจะสนับสนุนแนวคิดนี้อย่างชัดเจน นักวิทยาศาสตร์พบว่า เมื่อเรารู้สึกว่าการกระทำของเราส่งผลดีต่อคนอื่น เราจะรู้สึกว่าชีวิตของเรามี 'ความหมาย' มากขึ้น
ทำไมความหมายของชีวิตถึงสำคัญ
แม้บางคนจะมองว่าชีวิตมนุษย์อาจไม่มีความหมายโดยตัวมันเอง แต่นักวิจัยจาก University of Eastern Finland มองว่า การเข้าใจว่าความหมายของชีวิตเกิดจากอะไรเป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะหากเรารู้ว่าอะไรทำให้คนรู้สึกว่าชีวิตมีคุณค่า นักจิตบำบัดหรือที่ปรึกษาก็สามารถช่วยพาผู้คนไปสู่จุดนั้นได้
ทีมวิจัย University of Geneva ได้ทำการศึกษาหลายชุด โดยใช้แบบสอบถามออนไลน์กับชาวอเมริกันจำนวนหลายร้อยคน
ชีวิตแบบไหนที่คนมองว่ามีความหมาย
ในงานวิจัยบางส่วน ผู้เข้าร่วมถูกขอให้ประเมินชีวิตของตัวละครสมมติ เช่นผู้หญิงคนหนึ่งที่ถูกรางวัลลอตเตอรี่ มีเงินมากพอจะเดินทางไปช่วยองค์กรการกุศล และบริจาคเงินเพื่อแก้ปัญหาความยากจนและความหิวโหยจากนั้นผู้เข้าร่วมจะให้คะแนนว่าชีวิตของตัวละครนั้น “มีความหมาย มีความสุข และน่าอิจฉา” มากแค่ไหน
อีกชุดหนึ่ง ผู้เข้าร่วมถูกถามให้จัดอันดับนิยามของ “ชีวิตที่มีความหมาย” หรือประเมินชีวิตของตัวเองในมิติต่าง ๆ
4 องค์ประกอบของชีวิตที่มีความหมาย
ผลการศึกษาพบว่า ความหมายของชีวิตประกอบด้วย 4 มิติหลัก ได้แก่
- ความเข้าใจชีวิต (Coherence) — มองชีวิตของตัวเองในอดีต ปัจจุบัน และอนาคตได้อย่างเชื่อมโยง
- เป้าหมายหรือทิศทาง (Purpose) — รู้ว่ากำลังเดินไปทางไหน
- ความสำคัญของการมีอยู่ (Significance) — รู้สึกว่าชีวิตของตนมีคุณค่า
- ผลกระทบเชิงบวกต่อผู้อื่น (Positive impact) — การกระทำของเราทำให้ชีวิตคนอื่นดีขึ้น
เมื่อความหมายขาดหาย
สิ่งสำคัญไม่ใช่การมีชีวิตที่สมบูรณ์แบบในทุกมิติ แต่คือการไม่ปล่อยให้ด้านใดด้านหนึ่งของชีวิต “พังทลาย” เช่น บางคนรู้สึกว่าการทำงานไม่มีความหมาย ทำงานไปวัน ๆ ได้เงินเดือน แต่ไม่รู้สึกว่าสิ่งที่ทำส่งผลดีต่อใครเลย
เมื่อคนรู้สึกว่าไม่มีอะไรดีเกิดขึ้นจากสิ่งที่ตนทำ ความรู้สึกสิ้นหวังหรือซึมเศร้าก็อาจตามมาได้
ชีวิตที่มีความหมาย เริ่มได้จากเรื่องเล็ก ๆ
นักวิจัยเห็นตรงกันว่า หากอยากให้ชีวิตมีความหมายมากขึ้น เราควรลดการหมุนรอบตัวเอง และหันไปลงทุนเวลาและพลังกับสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อผู้อื่น ไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องใหญ่โต แค่ถามตัวเองว่า
- เราเป็นใคร
- อยากเป็นคนแบบไหน
- และเราจะมอบอะไรให้โลกใบนี้ได้บ้าง
บางครั้ง ความหมายก็ซ่อนอยู่ในเรื่องเล็กน้อยในชีวิตประจำวัน เช่น การช่วยเพื่อนร่วมงาน ถือกาแฟไปให้ใครสักคน หรือทำให้วันของคนอื่นดีขึ้นนิดหนึ่ง
ท้ายที่สุด วิทยาศาสตร์อาจไม่ได้ให้คำตอบตายตัวว่าความหมายของชีวิตคืออะไร แต่สิ่งหนึ่งที่ชัดเจนคือ ชีวิตจะมีความหมายมากขึ้น เมื่อเรารู้สึกว่า “การมีอยู่ของเรา ทำให้โลกใบนี้ดีขึ้นกว่าเดิม”
ที่มา : newscientist
ข่าวที่เกี่ยวข้อง