ทำความเข้าใจระดับความรุนแรงแผ่นดินไหวและการประกาศเตือนภัยสึนามิที่ญี่ปุ่น

สืบเนื่องจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ที่จังหวัดอิชิคาวะในช่วงวันปีใหม่ที่ผ่านมา (1 ม.ค 2024) ทุกคนก็คงจะเห็นข่าวประกาศเตือนแผ่นดินไหวและสึนามิตามสื่อญี่ปุ่นมากมาย ดังนั้นเพื่อให้ทุกคนได้เข้าใจกันมากขึ้น วันนี้เราจึงขอมาแชร์ความรู้เกี่ยวกับระดับความรุนแรงของแผ่นดินไหวและการประกาศเตือนภัยสึนามิของญี่ปุ่นซึ่งไม่เหมือนที่ไหนในโลก! อีกทั้งในช่วงตอนท้ายยังมีทริคสำหรับเอาไว้รับมือช่วงภัยพิบัติแบบนี้มาแชร์ให้ทุกคนได้อ่านกันค่ะ

“ชินโดะ” มาตรวัดแผ่นดินไหวที่ไม่เหมือนใครของญี่ปุ่น

ในอดีตเราประเมิณความรุนแรงของแผ่นดินไหวจากความรู้สึกและการสังเกตสภาวะรอบตัว แต่ในช่วงเมษายน ปี ค.ศ 1996 ก็ได้เริ่มมีการนำ “เครื่องวัดความรุนแรงแผ่นดินไหว” มาใช้ กระทั่งต่อมากรมอุตุวิทยาญี่ปุ่นก็ได้คิดค้นมาตรา ชินโดะ (震度) หรือJapan Meteorological Agency Seismic Intensity Scale ขึ้นมาใช้ ซึ่งเป็นมาตราวัดระดับความสะเทือนของแผ่นดินไหวเฉพาะของญี่ปุ่น ถูกพัฒนาขึ้นจากการเก็บข้อมูลค่าความสะเทือนตามจุดต่าง ๆ ทั่วประเทศ โดยมีค่าจากเครื่องวัดของกรมอุตุวิทยา หน่วยงานเอกชน และสถาบันวิจัยแห่งชาติเพื่อวิทยาศาสตร์โลกและการป้องกันภัยพิบัติ

อ่านมาถึงตรงนี้แล้วเพื่อให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น เรามาดูตารางเทียบต่อไปนี้ว่าความรุนแรงเท่านี้คือไหวประมาณเท่าไร แล้วมีผลกระทบต่อตัวเองและสิ่งรอบข้างอย่างไรบ้าง

ตารางแสดงระดับความรุนแรงของการสั่นไหว

ระดับความแรง ค่าที่วัดได้ การรับรู้ทางกาย ผลกระทบภายในอาคาร ผลกระทบกลางแจ้ง 0 น้อยกว่า 0.5 คนไม่รู้สึกถึงการสั่นแต่เครื่องสามารถตรวจจับได้ – – 1 0.5 ขึ้นไปแต่น้อยกว่า 1.5 คนที่อยู่ในบ้านเงียบ ๆ รู้สึกได้ถึงการสั่นไหวเล็กน้อย – – 2 1.5 ขึ้นไปแต่น้อยกว่า 2.5 -คนที่อยู่ในบ้านเงียบ ๆ รู้สึกได้ถึงการสั่นไหว

-คนที่นอนหลับอยู่สามารถตื่นเพราะแรงสั่นได้

วัตถุที่แขวนอยู่ เช่น โคมไฟระย้า มีการแกว่งเล็กน้อย – 3 2.5 ขึ้นไปแต่น้อยกว่า 3.5 คนที่อยู่ในบ้านส่วนใหญ่รับรู้ได้ถึงการสั่น

-บางคนที่เดินอยู่อาจรับรู้ถึงการสั่น

-คนที่นอนหลับอยู่สามารถตื่นได้

จานบนชั้นสั่นจนเกิดเสียง สายไฟสั่นเล็กน้อย 4 3.5 ขึ้นไปแต่น้อยกว่า 4.5 ระดับที่คนแตกตื่น

-คนที่เดินอยู่รับรู้ถึงการสั่นได้ทุกคน

-คนที่นอนหลับอยู่ตื่นเพราะแรงสั่น

-สิ่งที่แขวนอยู่แกว่งไปมาอย่างหนัก

-จานบนชั้น/โต๊ะสั่นจนเกิดเสียง

-ของที่วางไว้ไม่มั่นคงมีโอกาสล้ม

-สายไฟสั่นอย่างหนัก

-บางคนคนที่ขับรถอยู่อาจรู้สึกได้ถึงแรงสั่น

5 弱 (5 -) 4.5 ขึ้นไปแต่น้อยกว่า 5 คนส่วนใหญ่เริ่มกลัวและหาที่จับ -สิ่งที่แขวนอยู่แกว่งไปมาอย่างรุนแรง

-เครื่องใช้บนโต๊ะ พวกจาน ชาม หรือหนังสือบนชั้นหล่นลงมา

-สิ่งของที่วางไว้ไม่มั่นคงหล่นลงมา

-เฟอร์นิเจอร์ที่ไม่ได้ยึดกับพื้นมีโอกาสเคลื่อน

-เสาไฟเริ่มสั่น

*บางกรณีอาจเกิดกระจกหน้าต่างแตก

-พบความเสียหายบริเวณถนน

5 強 (5+) 5 ขึ้นไปแต่น้อยกว่า 5.5 คนส่วนใหญ่เคลื่อนไหวไปมาในสภาพที่ไม่ยึดอะไรไว้ได้ยาก -เครื่องใช้บนโต๊ะ พวกจาน ชาม และหนังสือบนชั้นหล่นลงมาจำนวนมาก

-ทีวีมีโอกาสหล่นลงมาจากตู้วาง

-เฟอร์นิเจอร์ที่ไม่ได้ยึดกับพื้นล้ม

-กระจกหน้าต่างแตก

-ผนังที่ไม่ได้เสริมความแข็งแรงอาจถล่ม

-ตู้จำหน่ายอัตโนมัติที่ไม่แข็งแรงอาจมีล้มลงมา

-คนขับรถได้ลำบากจนต้องหยุดจอด

6 弱 (6-) 5.5 ขึ้นไปแต่น้อยกว่า 6 ยืนลำบาก -เฟอร์นิเจอร์ที่ไม่ได้ยึดกับพื้นเคลื่อนที่

-ประตูอาจเปิดไม่ได้

ผนัง/กระเบื้อง/กระจกหน้าต่างพังแตกลงมา 6 強 (6+) 6 ขึ้นไปแต่น้อยกว่า 6.5 -ยืนไม่ได้ เคลื่อนที่ไม่ได้ คลานไม่ได้

-บางคนอาจมีปลิวจากแรงสะเทือน

-เฟอร์นิเจอร์ที่ไม่ได้ยึดกับพื้นเคลื่อนที่และล้มลงเป็นส่วนมาก -ผนัง/กระเบื้อง/กระจกหน้าต่างพังแตก

-อาคารหลายหลังถล่มลงมา

-ผนังที่ไม่ได้เสริมความแข็งแรงถล่ม

7 มากกว่า 6.5 -ยืนไม่ได้ เคลื่อนที่ไม่ได้ คลานไม่ได้

-บางคนอาจมีปลิวจากแรงสะเทือน

-เฟอร์นิเจอร์ที่ไม่ได้ยึดกับพื้นส่วนมากเคลื่อนที่ ล้มลง และบ้างก็ปลิวกระเด็นออก -ผนัง/กระเบื้อง/กระจกหน้าต่าง พังเสียหาย

-อาหารถล่มเป็นจำนวนมาก

-ผนังที่เสริมความแข็งแรงก็ได้รับความเสียหายเช่นกัน

ระดับการประกาศเตือนภัยสึนามิ

แน่นอนว่าสิ่งที่ตามมากับแผ่นดินไหวนั่นก็คือการเกิด สึนามิ โดยกรมอุตุวิทยาญี่ปุ่นได้จำแนกการประกาศเตือนภัยสึนามิ ไว้ 3 แบบ ดังนี้ค่ะ

ชนิดการประกาศ มาตรการประกาศ ระดับความสูงของคลื่น ความเสียหายที่คาดว่าจะเกิดกับการดำเนินการรับมือ ประกาศเตือนภัยสึนามิครั้งใหญ่ เมื่อความสูงสูงสุดของคลื่นเกิน 3 เมตร
และกรณีเกิดแผ่นดินไหวใหญ่ 3 เมตรจนถึงมากกว่า 10 เมตร สึนามิถล่ม บ้านถูกทำลาย มีโอกาสคนติดอยู่ในกระแสน้ำวน

หากอยู่บริเวณชายฝั่งให้รีบอพยพคนขึ้นที่ปลอดภัย

ประกาศเตือนภัยสึนามิ เมื่อความสูงสูงสุดของคลื่นเกิน 1 เมตร แต่ต่ำกว่า 3 เมตร
และกรณีเกิดแผ่นดินไหวระดับสูง ตั้งแต่ 1 เมตร แต่น้อยกว่าหรือเท่ากับ 3 เมตร สึนามิถล่มที่ราบต่ำ มีโอกาสคนจมน้ำ

หากอยู่บริเวณชายฝั่งให้รีบอพยพคนขึ้นที่ปลอดภัย

ประกาศเฝ้าระวังสึนามิ เมื่อความสูงสูงสุดคลื่น 0.2 เมตร แต่ไม่เกิน 1 เมตร ตั้งแต่ 0.2 เมตร แต่ไม่เกิน 1 เมตร แพเพาะเลี้ยงสัตว์ถูกพัด เรือเล็กมีโอกาสล่ม

ข้อควรปฏิบัติเมื่อเกิดภัยพิบัติแผ่นดินไหวและสึนามิ

1. ตรวจสอบความปลอดภัยของตัวเอง

ซ่อนตัวอยู่ใต้โต๊ะ เตียง แล้วสังเกตรอบ ๆ

2. ดับไฟอย่างรวดเร็ว

สิ่งที่น่ากลัวสำหรับแผ่นดินไหวคือการเกิดเพลิงไหม้ หากคุณเริ่มรู้สึกถึงความสั่นไหวรอบ ๆ ให้รีบปิดพวกสิ่งที่ทำให้เกิดไฟอย่างแก๊สหุงต้มต่าง ๆ แต่หากเกิดเพลิงไหม้ให้รีบดับไฟทันที

3. เปิดประตู รักษาเส้นทางออกให้ดี

การสำรวจ ดูแล เส้นทางหลบหนีจากอาคารนั้นสำคัญมาก เพราะหากอาคารเป็นคอนกรีตมีโอกาสที่เมื่อเกิดแผ่นดินไหวอาจทำให้ประตูเปิดไม่ได้

4. เมื่อวิ่งหนีออกมาอย่าตกใจลนลาน

การสั่นไหวมักจะดำเนินไปประมาณ 1 นาที ดังนั้นอย่าตื่นตระหนกตอนหนี ตั้งสติ สังเกตสิ่งรอบตัวให้ดี เพื่อไม่ให้เกิดอุบัติเหตุระหว่างอพยพ

5. อยู่ห่างจากตรอก ซอยแคบ และระวังสึนามิ ดินถล่ม ให้ดี

กำแพง เสาไฟ หรือพวกตู้ขายอัตโนมัติมีโอกาสล้มลงมาได้ อีกทั้งเมื่อเกิดแผ่นดินไหวไม่ควรไปอยู่ใกล้น้ำ เพราะอาจเกิดเหตุสึนามิหรือดินถล่มได้

6. ถือสัมภาระให้น้อย และใช้วิธีเดินในการอพยพ

ไม่ควรใช้รถเพราะอาจไปขวางเส้นทางของรถกู้ภัยหรือดับเพลิงได้ สัมภาระก็ควรเก็บติดตัวไปให้น้อยที่สุดเพื่อความคล่องตัว

7. ให้ความร่วมมือด้านพยาบาลและติดตามข่าวสารอย่างใกล้ชิด

เมื่อเกิดเหตุภัยพิบัติขอให้ทุกคนพยายามตะโกนเรียกผู้สูงอายุและผู้บาดเจ็บไว้ และที่สำคัญอย่าหลงเชื่อข้อมูลเท็จ โดยแนะนำว่าให้ติดตามข้อมูลที่ถูกต้องจากหน่วยงานเป็นหลัก เช่น เทศบาล สถานีตำรวจ สถานีดับเพลิง เป็นต้น

ใครที่ตอนนี้กำลังอยู่ญี่ปุ่นหรือมีแพลนไปญี่ปุ่น การศึกษาข้อมูลเรื่องแผ่นดินไหวถือเป็นการเตรียมความพร้อมที่สำคัญอย่างหนึ่งเลยนะคะ หวังว่าข้อมูลที่นำมาฝากจะเป็นประโยชน์ในการใช้ติดตามข่าวสารภัยพิบัติ ขอให้ทุกคนรักษาสุขภาพ และปลอดภัยจากอันตรายค่ะ

อ้างอิงบทความ : data.jma.go.jp pref.ishikawa.lg.jp data.jma.go.jp/jishin jma-net.go.jp