เคยไหม อาหารเป็นพิษแบบไร้สาเหตุ? แพทย์เฉลย จุดเสี่ยงรุนแรงอยู่ที่ "ขั้นตอนล้างจาน"
เตือนภัยใกล้ตัว! ผู้เชี่ยวชาญชี้ “ล้างจานผิดวิธี” เสี่ยงสะสมแบคทีเรียไม่รู้ตัว ต้นเหตุอาหารเป็นพิษ-โรคร้ายในครัว
หลายคนเชื่อว่าการล้างจานคือการกำจัดสิ่งสกปรก แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขอนามัยสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยอาหารเตือนว่า พฤติกรรมบางอย่างที่ทำเป็นประจำ อาจทำให้จานชามยิ่งสกปรกกว่าเดิม และกลายเป็นแหล่งสะสมแบคทีเรียโดยไม่รู้ตัว เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร และส่งผลเสียต่อสุขภาพในระยะยาว
กรณีตัวอย่างเกิดขึ้นกับครอบครัวของหญิงวัย 58 ปี ในประเทศจีน ที่ต้องถูกนำตัวส่งโรงพยาบาลกะทันหัน หลังรับประทานอาหารกลางวันร่วมกันแล้วเกิดอาการปวดท้อง อาเจียน และท้องเสียอย่างรุนแรง โดยเฉพาะหลานคนเล็กมีไข้สูงไม่ลดลง แพทย์วินิจฉัยว่าเป็นอาหารเป็นพิษจากการติดเชื้อแบคทีเรีย
ต้นเหตุอยู่ในครัว! พบ “ผ้าเช็ดจานเก่า” เต็มไปด้วยเชื้อโรคอันตราย
หลังจากเจ้าหน้าที่เข้าตรวจสอบบ้านต้นเหตุ พบว่าผ้าเช็ดจานที่แขวนอยู่ใกล้อ่างล้างจานมีการสะสมของเชื้อแบคทีเรียจำนวนมาก โดยเฉพาะเชื้อ E. coli และ Staphylococcus aureus ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของอาการอาหารเป็นพิษ
เจ้าของบ้านยอมรับว่าใช้ผ้าเช็ดจานผืนเดิมมาหลายเดือน โดยเพียงซักและบิดหมาดแล้วนำกลับมาใช้ใหม่ เพราะคิดว่าการใช้ร่วมกับน้ำยาล้างจานทุกวันน่าจะสะอาดพอ แต่แท้จริงแล้ว ความชื้นและเศษอาหารกลับกลายเป็นสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมให้แบคทีเรียเจริญเติบโต
รายงานการสำรวจสุขอนามัยในครัวเรือนจีนยังพบว่า ผ้าเช็ดครัวเป็นสิ่งของที่สกปรกอันดับต้นๆ ของบ้าน โดยอาจมีแบคทีเรียมากถึง 1.776 พันล้านตัวต่อตารางเซนติเมตร ซึ่งรวมถึงเชื้อก่อโรคอย่าง ซัลโมเนลลา และลิสเตอเรีย ที่อาจทำให้เกิดการติดเชื้อในลำไส้รุนแรง
ฟองน้ำและเขียง ก็เป็นแหล่งสะสมเชื้อโรคไม่แพ้กัน
ฟองน้ำล้างจานโครงสร้างที่มีรูพรุนของฟองน้ำกลับยิ่งสะสมเชื้อโรคได้ง่าย โดยงานวิจัยพบว่าฟองน้ำขนาดเล็กอาจมีจุลินทรีย์มากถึง 360 ล้านตัว มากกว่าบริเวณขอบโถส้วมหลายเท่า และแม้จะทำความสะอาด ก็ลดเชื้อได้เพียงบางส่วนเท่านั้น
ขณะเดียวกัน เขียงไม้ที่มีรอยมีดจำนวนมาก ไม่ว่าจะล้างอย่างไรก็เป็นแหล่งสะสมแบคทีเรียเช่นกัน โดยเฉพาะเขียงที่ใช้งานมานาน อาจพบเชื้อโรคหลายหมื่นโคโลนีต่อตารางเซนติเมตร ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้แยกเขียงสำหรับอาหารดิบและอาหารสุก และทำความสะอาดพร้อมผึ่งให้แห้งทุกครั้งหลังใช้งาน
นิสัยวางจานซ้อนกัน เสี่ยงเพิ่มแบคทีเรียมากขึ้นกว่า 70 เท่า
อีกพฤติกรรมที่พบได้บ่อยคือการนำจานที่ยังเปียกไปวางซ้อนกันในตู้ ซึ่งทำให้เกิดความชื้นสะสม และกลายเป็นแหล่งเพาะเชื้อชั้นดี ผลการทดสอบพบว่า จานที่วางซ้อนกันมีแบคทีเรียมากกว่าจานที่วางตั้งแบบไม่ติดกันถึง 70 เท่า
แบคทีเรียเหล่านี้อาจทำให้เกิดโรคกระเพาะ ลำไส้อักเสบ และในสภาพแวดล้อมชื้น เชื้อรายังสามารถผลิตสารพิษที่เชื่อมโยงกับความเสี่ยงโรคร้ายแรงได้ ผู้เชี่ยวชาญจึงแนะนำให้ผึ่งจานให้แห้งสนิท และวางในลักษณะตั้งแบบไม่ชิดกัน เพื่อป้องกันการสะสมของเชื้อโรค
ล้างจานให้ถูกต้อง ต้องสะอาดทุกด้าน ไม่ใช่แค่ด้านใน
อีกข้อผิดพลาดที่หลายคนมองข้าม คือการล้างเฉพาะด้านในของชาม โดยละเลยก้นภาชนะ ทั้งที่บริเวณดังกล่าวสัมผัสกับมือและพื้นผิวต่างๆ ตลอดเวลา การไม่ล้างให้สะอาดอาจทำให้เกิดการปนเปื้อนซ้ำได้
ผู้เชี่ยวชาญย้ำว่า สุขอนามัยในครัวเป็นเรื่องสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม เพราะการสะสมของแบคทีเรีย เชื้อรา และสารปนเปื้อนในระยะยาว อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเจ็บป่วย การเปลี่ยนผ้าเช็ดจานเป็นประจำ แยกอุปกรณ์ให้เหมาะสม และผึ่งจานให้แห้งทุกครั้ง เป็นวิธีง่ายๆ ที่ช่วยปกป้องสุขภาพของทั้งครอบครัวได้อย่างมีประสิทธิภาพ