ความเห็น ‘รศ.ดร.อักษรศรี’ต่อท่าทีจีนต่อสงครามอิหร่าน

3. การปิดช่องแคบฮอร์มุซ จะส่งผลต่อจีนอย่างไร

ปิดฮอร์มุซกระทบใคร? คำตอบของจีนคือ “คุมความเสี่ยง” แล้วดันตัวเองเป็นคนกลาง

ในเชิงสถิติ จีนพึ่งพาพลังงานที่ขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซในระดับสูง (ทั้งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ) จึงดูเหมือนว่า “เสี่ยง” หากช่องแคบถูกปิดจริง แต่ถ้ามองเชิงยุทธศาสตร์ จีนกับอิหร่านมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดและยาวนานในฐานะ “เพื่อนเก่า” ทำให้มีความเป็นไปได้ว่า ถ้าอิหร่านปิดช่องแคบ อาจไม่ได้ปิดแบบเหมารวมกับทุกฝ่ายแต่อาจ “คุมการผ่าน” ต่อบางชาติเป็นพิเศษ

นั่นหมายความว่า จีนอาจใช้ช่องทางการทูตไปเจรจากับอิหร่าน เพื่อให้ เรือสัญชาติจีนยังสามารถผ่านได้ในระดับหนึ่ง(หรืออย่างน้อยลดการสะดุดของการขนส่ง) ถ้าเป็นเช่นนั้น ผลกระทบต่อจีนก็อาจ “ไม่หนัก” เท่าที่หลายคนกังวลจากตัวเลขอย่างเดียว

อีกด้านหนึ่ง จีนเองก็ไม่ได้พึ่งน้ำมันแบบ “ไม่มีทางเลือก” เหมือนในอดีต เพราะจีนพยายาม กระจายความเสี่ยง (diversify)และเร่งพลังงานทางเลือกมากขึ้น เช่น พลังงานสะอาดและการใช้รถยนต์ไฟฟ้า ซึ่งช่วยลดแรงกดดันต่อการใช้น้ำมันและก๊าซในระยะยาว แม้จะไม่ได้ทำให้ “ไม่กระทบเลย” แต่ทำให้จีนมีภูมิคุ้มกันมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม “ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด” ของจีนคือ ตะวันออกกลางสงบและหยุดสู้รบเร็วเพราะภูมิภาคนี้มีความสำคัญต่อผลประโยชน์จีนทั้งด้านเศรษฐกิจและพลังงานสูงมาก นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมจีนมีแรงจูงใจที่จะ ขยับบทบาทเป็นคนกลางเพื่อพาไปสู่ทางลงของทุกฝ่าย

จีนยังพยายามสร้างภาพบทบาท “ผู้พิทักษ์สันติภาพ” ในเวทีโลกอยู่แล้ว ผ่านแนวคิดด้านความมั่นคงอย่าง Global Security Initiative (GSI) และในสงครามนี้ สหรัฐฯ ไม่สามารถเป็นคนกลางได้เพราะเป็นคู่ขัดแย้งโดยตรง ขณะที่จีนมีความได้เปรียบกว่าในฐานะประเทศที่อิหร่าน “รับฟัง” และในเวลาเดียวกัน สหรัฐฯ ก็อาจไม่ต้องการให้สงครามยืดเยื้อ