การทำปุ๋ยหมักชีวภาพจากเศษอาหารเหลือทิ้ง

เนื่องจากสภาพเศรษฐกิจที่ย่ำแย่ในปัจจุบันส่งผลต่อต้นทุนต่างๆ พากันสูงขึ้น รวมถึงปุ๋ย หรือยาบำรุงต่างๆ ที่ใช้ในนาข้าวก็มีราคาแพงขึ้นเช่นกัน จึงเป็นอีกปัญหาสำคัญของชาวนาไทยผู้เปรียบเสมือนกระดูกสันหลังของชาติ

เจ้าหน้าที่ศูนย์ประสานงานร่วมด้วยช่วยกันสำนึกรักบ้านเกิดจังหวัดระยอง ลงพื้นที่พบกับ คุณ เมษา ประมาณแน่ ชาวนาในพื้นที่อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี ได้แนะนำสูตรปุ๋ยหมักชีวภาพจากเศษอาหารสำหรับใช้ในนาข้าวโดยมีวัสดุอุปกรณ์ ดังนี้
วัสดุที่ใช้ทำน้ำหมักชีวภาพ
1.ผักผลไม้หรือเศษอาหารเหลือทิ้ง 5 กิโลกรัม
2.กากน้ำตาล 5 กิโลกรัม
วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ทำปุ๋ยชีวภาพแห้ง
1.เศษวัสดุจากพืช 10 ปี๊บ
2.แกลบ 10 ปี๊บ
3.มูลสัตว์ 10 ปี๊บ
4.รำอ่อน 10 ปี๊บ
วิธีการทำ
1. เริ่มต้นด้วยการทำน้ำหมักพืช โดยนำเอาผักผลไม้หรือเศษอาหารเหลือทิ้ง 5 กิโลกรัม ผสมกับกากน้ำตาล 5 กิโลกรัม ผสมเข้าด้วยกัน ทิ้งไว้ 7 วัน (จนน้ำหมักเริ่มมีกลิ่นหอมเปรี้ยว และมีสีไหม้ ถ้าน้ำหมักมีสีน้ำตาลอ่อนหรือมีกลิ่นบูดแสดงว่าใส่น้ำตาลไม่พอ ให้เติมกากน้ำตาลลงไปอีก) จากนั้นตวงใส่ขวดแล้วเก็บไว้ในห้องมืด
2. นำเศษวัสดุจากพืช 10 ปี๊บ แกลบ 10 ปี๊บ มูลสัตว์ 10 ปี๊บ รำอ่อน 10 ปี๊บ มาคลุกเคล้าให้เข้ากัน จะได้กองปุ๋ยแห้ง
3.จากนั้นนำน้ำหมักพืชที่ทำเสร็จแล้วจากขั้นตอนที่1. 1ช้อนแกง กากน้ำตาล 4 ช้อนแกง น้ำเปล่า 18 ลิตร มาผสมกัน แล้วนำไปรดกองปุ๋ยแห้งที่เตรียมไว้ในขั้นตอนที่ 2 รดให้ชุ่ม
4.ตรวจสอบความชื้นของปุ๋ยโดย กำขึ้นมาในมือ พอปล่อยมือออกปุ๋ยจะจับกันเป็นก้อนเหลืองๆ เมื่อเอานิ้วเขี่ยดูแล้วแล้วก้อนปุ๋ยแตกตัวออกจากกันเป็นอันใช้ได้
5.เขี่ยกองปุ๋ยให้เสมอกันจากนั้นคลุมด้วยกระสอบป่านให้มิดชิดทิ้งไว้ 3 วัน
6.เปิดกระสอบป่านออก จากนั้นคลุกปุ๋ยให้ทั่วอีกครั้งนึงแล้วปิดไว้ตามเดิมอีก 3 วัน
7.ทดสอบโดยลองสำรววดูถ้าปุ๋ยมีความเย็นเป็นอันใช้ได้แต่ถ้ายังร้อนอยู่ให้ทิ้งไว้อีกจนกว่าปุ๋ยจะเย็นจึงจะสามารถนำปุ๋ยชีวภาพ(แห้ง)ไปใช้ได้
วิธีการนำไปใช้
ในพื้นที่นา 1 ไร่ ใส่ปุ๋ยชีวภาพ(แห้ง) 200 กิโลกรัม โดยแบ่งใส่ดังนี้
-ไถพรวน 100 กิโลกรัม โดยหว่านปุ๋ยหมักชีวภาพ(แห้ง)ให้ทั่ว จากนั้นนำน้ำหมักชีวภาพ(ที่ได้จากขั้นตอนที่1) 400 มิลลิลิตร กากน้ำตาล 400 มิลลิลิตร มาผสมกับน้ำ 200 ลิตร แล้วฉีดพ่นให้ทั่วจากนั้นจึงเริ่มไถพรวน ทิ้งไว้ 15 วัน จึงฉีดพ่นน้ำหมักชีวภาพ กากน้ำตาล และน้ำอีกครั้ง(ในอัตราส่วนเดิมคือ น้ำหมักชีวภาพ 400 มิลลิลิตร กากน้ำตาล 400 มิลลิลิตร น้ำ 200ลิตร)
ทิ้งไว้ 15 วันจึงเริ่มไถคราด
-ไถคราด ฉีดพ่นน้ำหมักชีวภาพในอัตราส่วนเดิม (น้ำหมัก 400มิลลิลิตร กากน้ำตาล400มิลลิลิตร น้ำ 200 ลิตร) ก่อนการไถคราดเพื่อเตรียมปักดำ
-เมื่อข้าวอายุ 1 เดือนหว่านปุ๋ยชีวภาพ (แห้ง) 30 กิโลกรัม แล้วฉีดพ่นน้ำหมักชีวภาพในอัตราส่วน 200 ลิตรต่อน้ำหมักพืช และกากน้ำตาลอย่างละ 200 มิลลิลิตร
-ก่อนข้าวตั้งท้องเล็กน้อย หว่านปุ๋ยชีวภาพ(แห้ง) 40 กิโลกรัม แล้วฉีดพ่นด้วยน้ำผสมน้ำหมักพืชและกากน้ำตาล อย่างละ 1 แก้ว
หมายเหตุ : ต่อพื้นที่ 1 ไร่ จะใช้ปุ๋ยชีวภาพเฉลี่ย 200 ก.ก. ในปีแรกที่ใช้ปุ๋ยชีวภาพอาจต้องใช้ปุ๋ยปริมาณมาก แต่เมื่อดินคืนสภาพสู่ความอุดมสมบูรณ์ดีแล้วปีต่อ ๆ ไป จะสามารถใช้ปุ๋ยในปริมาณน้อยลงเรื่อยๆ
เรียบเรียงโดย : อิศรา แจ้งประจักษ์. เจ้าหน้าที่ศูนย์ประสานงานร่วมด้วยช่วยกันสำนึกรักบ้านเกิดจังหวัดระยอง