ชัวร์ก่อนแชร์: มะเร็งหลอดอาหารสามารถสังเกตได้ง่าย จริงหรือ?

16 มีนาคม 2568
แปลและเรียบเรียงบทความ : อดิศร สุขสมอรรถ
ตรวจทานและพิสูจน์อักษร : คมส์ธนนท์ ศุขอัจจะสกุล

ข้อมูลที่ถูกแชร์ :

มีข้อมูลเท็จเกี่ยวกับโรคมะเร็งหลอดอาหารเผยแพร่ในต่างประเทศ โดยอ้างว่ามะเร็งหลอดอาหารเป็นโรคที่สามารถสังเกตได้ง่ายในระยะเริ่มต้น เหมือนกับการตรวจคัดกรองมะเร็งทั่วไป

บทสรุป :

1.ความผิดปกติทางกายหลายอย่างของมะเร็งหลอดอาหารอาการคล้ายคลึงกับโรคอื่น ๆ
2.ปัจจุบันยังไม่มีคำแนะนำให้มีการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งหลอดอาหารในประชาชนทั่วไป

FACT CHECK : ตรวจสอบข้อเท็จจริง :

หน้าที่ของหลอดอาหาร

หลอดอาหาร เป็นอวัยวะซึ่งทำหน้าที่ลำเลียงอาหารจากคอหอยไปยังกระเพาะอาหาร ในผู้ใหญ่จะมีความยาวประมาณ 23-25 เซนติเมตร

สาเหตุมะเร็งหลอดอาหาร

มะเร็งหลอดอาหารเกิดจากผลกระทบที่เกิดกับเซลล์ในมะเร็งหลอดอาหาร ทำให้เซลล์เปลี่ยนแปลงอย่างผิดปกติจนกลายเป็นมะเร็งได้ในที่สุด

มะเร็งหลอดอาหารมีหลายประเภท แบ่งเป็น 2 ประเภทหลัก ๆ ได้แก่ Adenocarcinoma (EAC) และ Squamous-cell carcinoma (ESCC)

มะเร็งหลอดอาหาร Adenocarcinoma (EAC) เกิดในเซลล์บริเวณรอยต่อระหว่างหลอดอาหารกับกระเพาะอาหาร มักพบในประชากรประเทศพัฒนาแล้ว เช่น สหรัฐอเมริกา ยุโรป

มะเร็งหลอดอาหาร Squamous-cell carcinoma (ESCC) เกิดในเซลล์ที่บุผิวเยื่อเมือกส่วนบนของหลอดอาหาร มักพบในประชากรประเทศกำลังพัฒนา เช่น เอเชีย

สัญญาณของมะเร็งหลอดอาหาร ได้แก่

1.กลืนลำบาก
2.น้ำหนักลด
3.เสียงแหบ
4.ไอแห้ง
5.จุกเสียดแน่นท้อง
6.ต่อมน้ำเหลืองโตบริเวณกระดูกไหปลาร้า
7.ไอเป็นเลือด

อาการของมะเร็งหลอดอาหารแบ่งได้ 4 ระยะ ดังนี้

ระยะที่ 1 มะเร็งอยู่ที่ชั้นเยื่อบุหลอดอาหาร ยังไม่ลุกลามไปที่อื่น
ระยะที่ 2 มะเร็งลุกลามไปชั้นกล้ามเนื้อผนังหลอดอาหาร หรือแพร่ไปยังต่อมน้ำเหลืองบริเวณใกล้เคียง
ระยะที่ 3 มะเร็งลุกลามและแพร่ไปยังอวัยวะใกล้เคียง หรือกระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองใกล้ ๆ หลอดอาหาร
ระยะที่ 4 มะเร็งลุกลามและกระจายไปยังส่วนอื่น ๆ ของร่างกาย

ผลสำรวจของ Global Cancer Observatory พบว่ามะเร็งหลอดอาหาร เป็นมะเร็งที่พบได้บ่อยเป็นอันดับ 8 ของมะเร็งทุกชนิด โดยปี 2018 พบผู้ป่วยมะเร็งหลอดอาหารประมาณ 572,000 ราย และเสียชีวิตจากมะเร็งหลอดอาหารในปี 2018 ประมาณ 509,000 ราย ถือเป็นยอดผู้เสียชีวิตที่สูงกว่าการสำรวจปี 1990 ที่ 345,000 ราย

ส่วนสถิติในประเทศไทยปี 2022 พบว่า พบผู้ป่วยมะเร็งหลอดอาหารประมาณ 3,400 รายต่อปี และเสียชีวิตจากมะเร็งหลอดอาหารประมาณ 3,200 รายต่อปี ส่วนใหญ่พบในเพศชายมากกว่าเพศหญิง มักพบในประชากรอายุ 55-65 ปี

อัตราการรอดชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งหลอดอาหารขึ้นอยู่กับระยะของมะเร็งที่ตรวจพบ หากมะเร็งถูกพบในระยะที่ยังไม่ลุกลาม อัตราการรอดชีวิตในช่วงเวลา 5 ปีอยู่ที่ 37% หากมะเร็งแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองของอวัยวะใกล้เคียง อัตราการรอดชีวิตในช่วงเวลา 5 ปีอยู่ที่ 19% หากพบการแพร่กระจายของมะเร็งไปยังอวัยวะอื่น ๆ อัตราการรอดชีวิตในช่วงเวลา 5 ปีอยู่ที่ 3%

ความยากในการตรวจคัดกรองมะเร็งหลอดอาหาร

ปัจจุบันยังไม่มีคำแนะนำให้มีการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งหลอดอาหารในประชาชนทั่วไป เนื่องจากความผิดปกติทางกายหลายอย่างของมะเร็งหลอดอาหารอาการคล้ายคลึงกับโรคอื่น ๆ เช่น อาการจุกเสียดแน่นท้อง ซึ่งมักเชื่อมโยงกับอาการกรดไหลย้อน

แม้มะเร็งหลอดอาหารในระยะเริ่มแรกจะรักษาให้หายได้ แต่ส่วนใหญ่จะมีอาการและตรวจพบตอนมะเร็งแพร่กระจายออกจากผนังหลอดอาหารแล้ว ส่งผลให้มีการตรวจพบผู้ป่วยมะเร็งหลอดอาหารในระยะที่มะเร็งลุกลามไปแล้วเป็นส่วนใหญ่

ประโยชน์และความเสี่ยงของการตรวจคัดกรองมะเร็งหลอดอาหาร

ดร.โจล เอช. รูเบนสไตน์ จากคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมิชิแกน เจ้าของงานวิจัยปี 2022 ที่ไม่พบความจำเป็นของการส่องกล้องทางเดินอาหารเพื่อคัดกรองมะเร็งหลอดอาหารซึ่งเกิดจากกรดไหลย้อนสำหรับประชากรทั่วไป

โดยพบว่าการคัดกรองพอจะมีความจำเป็นสำหรับผู้ป่วยเพศชายผิวขาวที่มีปัญหากรดไหลย้อนเรื้อรัง แต่ประชากรเพศหญิงไม่พบว่าส่องกล้องทางเดินอาหารมีประโยชน์มากนัก และยังเพิ่มความเสี่ยงในกลุ่มสตรีผิวดำ

ยกเว้นในกรณีที่ปัญหากรดไหลย้อนมีร่วมกับอาการอื่น ๆ เช่น น้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ อาเจียน หรือกลืนลำบาก ซึ่งควรเข้ารับการตรวจคัดกรองมะเร็งหลอดอาหาร

หลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงมะเร็งหลอดอาหาร

ปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งหลอดอาหารที่ควรหลีกเลี่ยง มีทั้งการสูบบุหรี่ การดื่มสุรา โรคอ้วน กรดไหลย้อน การดื่มน้ำร้อนมาก ๆ การกินอาหารแปรรูป และการเคี้ยวหมากพลู

ข้อมูลปี 2014 ของ World Cancer Report พบว่า ครึ่งหนึ่งของผู้ป่วยมะเร็งหลอดอาหารชนิด ESCC มาจากการสูบบุหรี่ และ 1 ใน 3 มาจากการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และมากกว่า 1 ใน 4 ของผู้ป่วยชายที่มีพฤติกรรมสูบบุหรี่และดื่มสุราร่วมกัน

ข้อมูลอ้างอิง :

https://clicks.co.za/health/article-view/4-myth-busting-facts-about-oesophageal-cancer
https://www.reuters.com/article/business/healthcare-pharmaceuticals/no-need-for-esophageal-cancer-screen-despite-heartburn-idUSTRE6BE6GI/
https://www.worldwidecancerresearch.org/information-and-impact/cancer-myths-and-questions/why-is-oesophageal-cancer-so-hard-to-cure/
https://www.chulacancer.net/patient-knowledge-view.php?id=581
http://cochrane.org/th/CD007883/GUT_kaartrwcchkhadkrngmaernghldaahaar
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10320713/