แมลงกำลังเปลี่ยนสี เหตุจากมนุษย์ทำลายป่า

แมลงกำลังเปลี่ยนสีซึ่งเริ่มต้นจากที่มนุษย์ทำลายป่า แมลงพื้นเมืองของนิวซีแลนด์ที่เคยเลียนแบบสิ่งมีชีวิตอื่นที่มีพิษ ตอนนี้ได้เปลี่ยนตัวเองโดยเฉพาะในพื้นที่มีการทำลายป่า ถือเป็นตัวอย่างที่โดดเด่นที่สุดที่วิวัฒนาการจากการกระทำของมนุษย์

เราทุกคนต่างคิดกันว่าวิวัฒนาการนั้นเป็นกระบวนการที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างช้า ๆ และค่อยเป็นค่อยไปโดยใช้เวลานับแสนนับล้านปีกว่าจะกลายเป็นสิ่งใหม่ที่ชัดเจน อย่างไรก็ตามในตอนนี้ธรรมชาติดูเหมือนว่าจะเปลี่ยนตัวเองไปอย่างรวดเร็วกว่าที่ใครคาดไว้ และนี่คือตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดตามที่นักวิทยาศาสตร์กล่าว

แมลงสโตนฟลายหางยาว (The long-tailed stonefly) เป็นแมลงพันธุ์พื้นเมืองของนิวซีแลนด์ซึ่งมีกลยุทธ์ในการเอาตัวรอดที่ชาญฉลาดจากนกที่ล่าพวกมัน โดยการเลียนแบบรูปร่างสีสันของเพื่อนในตระกูลเดียวกันที่ชื่อ แมลงสโตนฟลายดำ (black stonefly; Austroperla cyrene) ซึ่งมีพิษไซยาไนด์ช่วยป้องกันไม่ให้มันโดนกิน

อย่างไรก็ตามเมื่อนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยโอทาโกของนิวซีแลนด์สำรวจในพื้นที่ที่มีการตัดไม้ทำลายป่า ซึ่งไม่มีแมลงสโตนฟลายดำกับนกนักล่าอยู่อีกต่อไป พวกเขาก็ต้องประหลาดใจเมื่อแมลงสโตนฟลายหางยาวทั้งหมด 1,204 ตัวที่เก็บรวบรวมมาจากพื้นที่ 19 แห่ง มีหลายตัวที่สีสันไม่เหมือนเดิม

“ในพื้นที่การตัดไม้ทำลายป่า แมลงที่เลียนแบบเลือกที่จะละทิ้งกลยุทธ์นี้(เลียนแบบตัวที่มีพิษ) เนื่องจากไม่มีอะไรให้เลียนแบบได้ และวิวัฒนการไปเป็นสีอื่นแทน” ศาสตราจารย์ Jon Waters ผู้เขียนร่วมกล่าว

นักวิจัยระบุว่าการพัฒนาของสีที่เลียนแบบตัวมีพิษซึ่งเป็นสีเข้มกว่านั้นได้รับการควบคุมโดยยีนที่เรียกว่า ‘เอโบนี’ โดยทีมงานได้วิเคราะห์พันธุกรรมของแมลงสโตนฟลายทุกตัวอย่างเพื่อแสดงให้เห็นถึงความเชื่อมโยงระหว่างจีโนไทป์ (รูปแบบของยีน) ของเอโบนีและการเปลี่ยนแปลงในสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากมนุษย์

พวกเขาเขียนว่า “โดยเฉพาะอย่างยิ่งประชากรที่มีการทำลายป่าเมื่อ 550 ถึง 750 ปีก่อนนั้น แสดงให้เห็นว่าความถี่ของอัลลีล เอโบนีด้อยที่ลดลงอย่างมากเมื่อเทียบกับประชากรในป่าและประชากรที่มีการตัดไม้ทำลายป่าเมื่อไม่นานมานี้”

[อธิบายอีกนิด อัลลีล (Allele) คือ ยีนแต่ละตัวอาจมีอัลลีลได้หลายแบบ ยกตัวอย่างง่าย ๆ เช่น ตาสีเข้มมีอัลลีลได้เป็น AA Aa ส่วนในสถานการณ์นี้ตัวอย่างง่าย ๆ คือ aa เป็น เอโบนีด้อย ที่ทำให้เกิดสีเลียนแบบตัวมีพิษ แต่เมื่อมีการตัดไม้ทำลายป่า อัลลีลของยีนตัวนี้ก็ลดลง (aa ลดลงอย่างมาก)]

ผลการวิจัยนี้ได้เน้นย้ำถึง “ความเป็นไปได้ที่ประชากรจะปรับตัวได้อย่างรวดเร็ว หลังจากสภาพแวดล้อมเปลี่ยนแปลงอย่างกะทันหัน” รายงานระบุ สำหรับนักวิทยาศาสตร์ส่วนใหญ่แล้วคำถามที่ว่ากิจกรรมของมนุษย์สามารถทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางวิวัฒนาการในสายพันธุ์อื่นได้โดยตรงหรือไม่นั้นยังคงเป็นที่ถกเถียงกัน

แต่ในกรณีนี้ ทีมวิจัยค่อนข้างมันใจว่านี่คือตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดที่สายพันธุ์ได้ปรับตัวให้เข้ากับผลกระทบที่มนุษย์สร้างทิ้งไว้บนโลก ซึ่งอาจคาดเดาถึงผลกระทบที่จะตามมาได้

“การศึกษานี้มีความสำคัญเพราะแสดงให้เห็นว่าอย่างน้อยสำหรับสายพันธุ์พื้นเมืองของเราบางส่วน ก็มีความเป็นไปได้ที่จะปรับตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไปเพราะมนุษย์ แม้ว่าการเปลี่ยนแปลงนั้นจะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วก็ตาม” ดร. Graham McCulloch กล่าว

ที่มา

https://www.science.org/doi/10.1126/science.ado5331

https://www.sciencealert.com/these-insects-changed-their…

https://www.iflscience.com/these-insects-have-changed…

https://theconversation.com/stoneflies-change-colour-in…

Photo: Graham McCulloch, Jon Waters