แด่ความคิดถึง “สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง” นิทรรศการจาก 2 ศิลปินแห่งชาติ ณ Art Jewel ชั้น 5 สยามพารากอน

ภายหลังการสวรรคตของ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สองศิลปินแห่งชาติ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ปรีชา เถาทอง และ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ถาวร โกอุดมวิทย์ ได้สร้างสรรค์ผลงานศิลปะชุดใหม่เพื่อน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณโดยถ่ายทอดพระจริยวัตรอันงดงาม พระราชปณิธาน และพระราชกรณียกิจเพื่อประโยชน์สุขของปวงชนชาวไทยผ่านนิทรรศการ “น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ แห่งสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง” ที่จัดแสดง ณ Art Jewel ชั้น 5 สยามพารากอน ตั้งแต่วันนี้ถึง 25 มีนาคม 2569

Art Jewel เป็นอาร์ตสเปซแห่งใหม่ของสยามพารากอน ครอบคลุมพื้นที่ 2 ชั้น ขนาดรวม 500 ตารางเมตร ภายใต้แนวคิดการพัฒนาแพลตฟอร์มแห่งโอกาส มุ่งสนับสนุนความสามารถของศิลปินไทยให้ได้แสดงผลงานเป็นที่รู้จักแก่คนไทยและชาวต่างชาติมากยิ่งขึ้น อีกทั้งยังสะท้อนวิสัยทัศน์ของสยามพิวรรธน์ที่มุ่งสร้างคุณค่าร่วมให้แก่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ไทยผ่านการผสานศิลปะ วัฒนธรรม และประสบการณ์ระดับโลก

ในนิทรรศการยังจัดแสดงผลงานของศิลปินไทยชั้นนำอีก 20 คน ได้แก่ พิษณุ ศุภนิมิตร, ญาณวิทย์ กุญแจทอง, ทินกร กาษรสุวรรณ, อภิชาติ ผลประเสริฐ, สนั่น รัตนะ, สมภพ บุตราช, เริงศักดิ์ บุณยวาณิชย์กุล, สมศักดิ์ รักษ์สุวรรณ, สมเกียรติ เสียงวังเวง, เชาวฤทธิ์ เตยขาว, นพแก้ว ประยูรเมธา, พ.ต.อ. ชัยวัฒน์ บูรณะ, รศ. นิโรจน์ จรุงจิตวิทวัส, จักรี คงแก้ว, อิทธิพล พัฒรชนม์, สุริยา นามวงษ์, ธัฐบดินทร์ บุญเนื่อง, ชุมพล พรหมจรรย์ และฐิตาภา รัตนะ

ภายใต้ชื่อนิทรรศการหลัก อาจารย์ปรีชาได้นำเสนอนิทรรศการ “ศิลป์สดุดี พระบารมีคู่แผ่นดิน” จัดแสดงผลงานชุดใหม่จำนวน 10 ชิ้น ที่ผสมผสานเทคนิคดรอว์อิง สีน้ำและสีอะคริลิก โดยได้แรงบันดาลใจมาจากพระราชดำรัสของสมเด็จพระพันปีหลวงว่า “พระเจ้าอยู่หัวเป็นน้ำ ฉันจะเป็นป่า” ที่พระราชทานแก่ราษฎรเมื่อปี 2525 และแสดงถึงพระราชปณิธานในการต่อยอดพระราชกรณียกิจของ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนและเติมเต็มความสมบูรณ์ของป่าไม้จนเป็นที่มาของโครงการ ป่ารักน้ำ ตามพระราชดำริ ศิลปินจึงถ่ายทอดความสัมพันธ์ของการทรงงานที่เกื้อกูลกันผ่านพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ของทั้งสองพระองค์และภาพป่าไม้และพรรณไม้

“ป่า=คน เป็นองค์ความรู้ที่ทั้งสองพระองค์แสดงให้เห็นผ่านทั้งศาสตร์พระราชาและโครงการพระราชดำริต่างๆ เพื่อส่งเสริมอาชีพ ยกระดับคุณภาพชีวิตควบคู่ไปกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และให้คนอยู่ร่วมกับธรรมชาติได้อย่างยั่งยืน ผมจะเริ่มจากดรอว์อิงก่อนและลงสีน้ำ จากนั้นตามด้วยสีอะคริลิก บางภาพเป็นภาพของทั้งสองพระองค์อยู่ร่วมกัน บางภาพเป็นภาพเดี่ยวของพระพันปีหลวง ที่หมายถึงการทำงานแยกกัน แต่ก็เพื่อหมุดหมายเดียวกัน หรือบางภาพมีเพียงภาพผืนน้ำ ท้องฟ้า และป่า ปราศจากรูปของทั้งสองพระองค์ สื่อถึงการจากไป แต่โครงการต่างๆ ที่พระองค์ทรงริเริ่มไว้ยังออกดอกออกผลและมีการสานต่อ” อาจารย์ปรีชาศิลปินแห่งชาติประจำปี 2552 สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) กล่าวถึงแนวคิดของงาน

อีกชิ้นไฮไลต์เป็นภาพโมโนโครมเฉดสีดำ แสดงถึงการน้อมถวายความอาลัยแด่รัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระพันปีหลวงผ่านพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ของทั้งสองพระองค์และฉากหลังเป็นพระบรมมหาราชวังท่ามกลางฝนตกสีดำและท้องฟ้ามืดครึ้ม แต่บริเวณพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ยังปรากฏภาพบางส่วนที่เป็นสีสัน เช่น ภาพต้นมะม่วงมหาชนก สื่อถึงพระปรีชาสามารถด้านวรรณศิลป์ของรัชกาลที่ 9 ในการแปลและดัดแปลงเค้าโครงเรื่องจากทศชาติชาดกเป็นพระราชนิพนธ์เรื่องพระมหาชนก อีกทั้งอาจารย์ปรีชายังเป็น 1 ใน 8 ศิลปินที่สร้างสรรค์ภาพประกอบในพระราชนิพนธ์ รวมไปถึงภาพพรรณไม้เทิดพระนามในพระนามาภิไธย “ควีนสิริกิติ์” เช่น กุหลาบควีนสิริกิติ์ กล้วยไม้แคทลียาควีนสิริกิติ์ เป็นต้น

“รูปที่เป็นสีสดใสของดอกไม้พรรณไม้นั้น ผมร่างโครงไว้ แต่ให้แม่บ้าน หรือคนใกล้ตัวที่ไม่ได้เรียนศิลปะมาช่วยกันเขียนต่อและลงสี เป็นการประสานใจโดยไม่ต้องยึดติดกับทฤษฎีใดๆ ด้วยความเชื่อว่ามนุษย์เราต้อง sharing กัน และต้องทำงานแบบบูรณาการ อีกทั้งถ้าเราศรัทธาในสิ่งใด เราจะเขียนรูปอย่างที่ ‘ใจเห็น’ ไม่ใช่แบบ ‘ตาเห็น’ ดังนั้นโจทย์ในการทำงานของผมง่ายมาก คือ ความศรัทธาที่เป็นความบริสุทธิ์ใจและระเบิดเป็นงานศิลปะ”

อาจารย์ปรีชาเคยสร้างสรรค์ผลงานศิลปะจำนวน 109 ชิ้น ตั้งแต่วันที่รัชกาลที่ 9 สวรรคต เมื่อวันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 จนถึงวันพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2560 ในโครงการชื่อ “๘๙/๗๐/๔๔๔๗+=๙→๑๐” ที่สื่อถึง 89 พรรษา 70 ปีของการปกครองแผ่นดินสยาม โครงการพระราชดำริ 4,447+ กว่าโครงการ และการสืบสานและต่อยอดของรัชกาลที่ 10 นอกจากนี้ศิลปินยังได้สร้างสรรค์ผลงานจิตรกรรมชุด “ป่าหิมพานต์ ตามพระราชเสาวนีย์” เพื่อทูลเกล้าฯ ถวายแด่สมเด็จพระพันปีหลวงเมื่อปี 2548 สำหรับเป็นต้นแบบภาพปักผ้าไหมในโครงการศิลปาชีพ

ด้านอาจารย์ถาวรได้นำเสนอผลงานชุดใหม่จำนวน 12 ชิ้นในนิทรรศการ “กราบ / สักการะ” เป็นภาพพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ของรัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระพันปีหลวงด้วยเทคนิคที่ผสมผสานของรูปถ่าย ภาพพิมพ์ และจิตรกรรม ในมิติที่สงบและเฉดสีทองเพื่อสื่อถึงคุณค่า ความเคารพ และความศรัทธา

“เมื่อสมเด็จพระพันปีหลวงสวรรคต ผมอยากทำงานศิลปะเพื่อระลึกถึงพระองค์คล้ายกับนิทรรศการชื่อเดียวกันคือ‘กราบ / สักการะ’ เมื่อพ.ศ.2560 ซึ่งเป็นภาพชุดพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ของรัชกาลที่ 9 ที่ผสมผสานเทคนิคงานภาพพิมพ์และจิตรกรรม แต่เมื่อผมไปค้นดูภาพถ่ายเก่าราว 70 ปีก่อนของพระพันปีหลวงที่ลงตามสื่อต่างๆ พบว่ามีจำนวนมาก อีกทั้งมีหลายรูปที่ไม่เคยเห็นมาก่อน แต่ทั้งหมดล้วนสะท้อนพระสิริโฉมอันงดงามและพระจริยวัตรที่นุ่มนวลอ่อนหวาน ผมจึงเกิดไอเดียที่จะนำภาพถ่ายเก่าที่ไม่ติดลิขสิทธิ์แล้วมาเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างสรรค์งานใหม่ จึงไปค้นคว้าว่าช่างภาพที่ถ่ายรูปพระองค์ในสมัยนั้นมีใครบ้างและพบว่าหนึ่งในช่างภาพสำคัญ คือ คุณวิจิตร ไชยวัณณ์ ผู้บันทึกภาพประวัติศาสตร์เมื่อครั้งทั้งสองพระองค์เสด็จฯ เยือนประเทศสหรัฐอเมริกา เมื่อ พ.ศ.2503 ให้กับหนังสือพิมพ์คนเมือง หนังสือพิมพ์ท้องถิ่นของเชียงใหม่ในขณะนั้น” อาจารย์ถาวร ศิลปินแห่งชาติปี 2564 สาขาทัศนศิลป์ (ภาพพิมพ์) กล่าวถึงจุดเริ่มต้นของผลงานชุดใหม่

เมื่อศิลปินคัดเลือกภาพถ่ายที่ต้องการได้แล้วจึงนำไปพิมพ์ลงผืนผ้าใบ ส่วนฉากหลังเกิดจากการใช้ใบไม้จริงแสตมป์ลงไปเพื่อให้เกิดลวดลายจากธรรมชาติ พร้อมกับวาดองค์ประกอบอื่นๆ เสริมด้วยความหมายที่สื่อถึงการน้อมระลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ เช่น ดวงเทียนและเปลวไฟเปรียบพระองค์ดั่งดวงประทีปส่องทางให้แก่ปวงชนชาวไทย รูปทรงภูเขาสีทองเป็นสัญลักษณ์แห่งพระบารมีที่แผ่ไพศาล ร่องรอยหยดไหลของสีทองเปรียบเสมือนน้ำพระทัยอันเปี่ยมล้น ส่วนดอกปีบและทิวเขามาจากทัศนียภาพที่บ้านของศิลปินที่เขาใหญ่ซึ่งเป็นคุณค่าของธรรมชาติที่สร้างความสงบในจิตใจให้กับศิลปิน

“บางคนตั้งคำถามว่า ทำไมผมไม่วาดพอร์ตเทรตของพระองค์ แต่ผมอยากนำภาพถ่ายที่เป็นภาพบันทึกประวัติศาสตร์จริงเช่นที่คุณวิจิตรได้ถ่ายไว้มาผสมผสานกับจินตนาการตามความคิดเรามากกว่าเพื่อให้ความรู้สึกว่าบุคคลที่เรากราบสักการะนั้นไม่ได้หายไปไหน ผมใส่จินตนาการเข้าไปให้รูปดูรางเลือนถูกเคลือบด้วยมิติที่สงบในแบบโมโนโครมเหมือนกับพระองค์สถิตบนสรวงสวรรค์ เสริมด้วยสัญลักษณ์ที่สื่อถึงคุณค่า ความงาม ความศรัทธา และความสุข” อาจารย์ถาวรกล่าวทิ้งท้าย

Fact File

• นิทรรศการ “น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ แห่งสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง” จัดแสดง ณ Art Jewel ชั้น 5 สยามพารากอน ตั้งแต่วันที่ 19 กุมภาพันธ์-25 มีนาคม 2569
  
• ภายในนิทรรศการจัดแสดงผลงานจากสองศิลปินแห่งชาติและศิลปินชั้นนำของไทยอีก 20 คน รวมทั้งสิ้น 48 ผลงาน
  
• สามารถเข้าชมนิทรรศการได้ฟรีทุกวัน ตั้งแต่เวลา 10.00-22.00 น.

The post แด่ความคิดถึง “สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง” นิทรรศการจาก 2 ศิลปินแห่งชาติ ณ Art Jewel ชั้น 5 สยามพารากอน appeared first on SARAKADEE LITE.