นอร์ดิกเตือน โลกเสี่ยงเข้าสู่ยุค ‘กำลังเหนือกติกา’

งาน Nordic National Day ปีนี้ ซึ่งจัดขึ้นที่ทำเนียบเอกอัครราชทูตนอร์เวย์ประจำประเทศไทย เมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา กลายเป็นเวทีที่สะท้อนสารการเมืองระหว่างประเทศอย่างชัดเจนจากทั้งสองฝ่ายในช่วงเวลาที่ระเบียบโลกบนกติกาถูกท้าทายหนักกว่าเดิม

นอร์ดิกส่งสัญญาณเตือน: โลกเสี่ยงกลับสู่ยุค ‘กำลังเหนือกติกา’

ฝั่งประเทศนอร์ดิกส่งสารร่วมว่า การคลี่คลายความขัดแย้งด้วยสันติวิธีและการยึดหลักกฎหมายระหว่างประเทศ คือฐานที่ทำให้รัฐต่างๆ ปฏิสัมพันธ์กันบนเงื่อนไขที่เท่าเทียมและเป็นธรรม แต่ในความเป็นจริง ระเบียบโลกที่เคยคุ้นเคยกำลังถูกบ่อนทำลายมากขึ้น โดยยกสงครามยูเครนเป็นกรณีศึกษาที่ถูกระบุว่าเป็นการละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศอย่างร้ายแรง และเป็นภัยคุกคามต่อความมั่นคงโลก

แกนหลักของสุนทรพจน์ฝั่งนอร์ดิกคือคำเตือนว่า หากหลักบูรณภาพแห่งดินแดนไม่ถูกค้ำจุน โลกอาจไหลกลับไปสู่ตรรกะ ‘Might is Right’ หรือสถานการณ์ที่ผู้มีกำลังเป็นผู้กำหนดความถูกต้อง

จากยูเครนถึงอาร์กติก: เรื่องไกลตัวที่เชื่อมถึงไทย

นอร์ดิกชี้ว่า ในโลกที่ความมั่นคงเชื่อมโยงกันสูง เหตุการณ์ในภูมิภาคหนึ่งไม่จำกัดผลกระทบอยู่เพียงพื้นที่นั้น พร้อมยก ‘อาร์กติก’ เป็นตัวอย่างสำคัญว่า เสถียรภาพของภูมิภาคนี้เชื่อมโยงกับความมั่นคงโลก ทั้งการค้าแบบเปิดและความทนทานของระบบเศรษฐกิจที่หลายประเทศ รวมถึงไทย พึ่งพาอยู่

ในสุนทรพจน์ได้นิยามบทบาทประเทศนอร์ดิกว่าเป็น ‘ดวงตาและหู’ ของ NATO ในอาร์กติก และสนับสนุนการเพิ่มการแสดงตนและความเฝ้าระวังร่วมกับพันธมิตร ท่ามกลางความเปราะบางใหม่จากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่กำลังเปลี่ยนโฉมหน้าภูมิภาคและการแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์ที่เข้มข้นขึ้น โดยย้ำว่า การดำเนินการต้องถูกกำกับด้วยพันธะผูกพันต่อกฎหมายระหว่างประเทศ

อีกประเด็นที่ถูกหยิบยกขึ้นมาคือ ‘การทูตยังเป็นทางออก’ โดยระบุว่า การเจรจาและการทูตยังคงเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการแก้ข้อพิพาท พร้อมกล่าวยินดีต่อการหยุดยิงไทย-กัมพูชา และแสดงความเสียใจต่อผู้สูญเสียทั้งสองฝ่าย

สิทธิมนุษยชนคือความมั่นคงของคน และเศรษฐกิจไม่ควรเป็นอาวุธ

ในมิติสิทธิมนุษยชน ฝั่งนอร์ดิกวางกรอบความมั่นคงให้กว้างกว่าพรมแดนและกำลังทางทหาร โดยย้ำว่า สิทธิมนุษยชนเป็นส่วนหนึ่งของกฎหมายระหว่างประเทศ ความมั่นคง และการพัฒนา ความมั่นคงที่ยั่งยืนต้องรวมถึงความปลอดภัยของปัจเจกบุคคล ทั้งสิทธิ ศักดิ์ศรี และโอกาส พร้อมกล่าวชื่นชมบทบาทของไทยในคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ และต้องการเดินหน้าความร่วมมือด้านนี้ต่อไป

ขณะที่ในมิติภูมิเศรษฐศาสตร์ นอร์ดิกชี้ว่า ความตึงเครียดทางการเมืองโลกเชื่อมโยงกับความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจมากขึ้น จึงประกาศจุดยืนปฏิเสธการใช้อำนาจบีบคั้นทางเศรษฐกิจเพื่อผลประโยชน์ทางการเมืองและสนับสนุนการค้าที่อยู่บนกติกา รวมถึงห่วงโซ่มูลค่าที่คาดการณ์ได้

ฝ่ายไทยย้ำ ค่านิยมร่วม ชูคน-การค้า-นวัตกรรม

ฝั่งไทย จุฬามณี ชาติสุวรรณ ที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ กล่าวในนามฝ่ายไทยว่า งาน Nordic National Day เป็นการยืนยันมิตรภาพ ค่านิยมร่วม และหุ้นส่วนความสัมพันธ์ไทย-นอร์ดิก โดยไทยให้ความสำคัญกับประชาธิปไตย สิทธิมนุษยชน ความยั่งยืน และนวัตกรรมเป็นฐานความร่วมมือ รวมทั้งต้องการขับเคลื่อนในแบบของไทย

ไทยอ้างอิงตัวเลขความสัมพันธ์เชิงรูปธรรมว่า ปีที่ผ่านมามีนักท่องเที่ยวนอร์ดิกเดินทางมาไทยกว่า 6 แสนคน และมีคนไทยพำนักในภูมิภาคนอร์ดิกกว่า 1.2 แสนคน ขณะที่มูลค่าการค้าไทย-นอร์ดิกในปี 2025 อยู่ที่ 3.9 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ และมีบริษัทนอร์ดิกที่ดำเนินธุรกิจในไทยมากกว่า 350 บริษัท

ด้านความร่วมมือทางการค้า ฝ่ายไทยกล่าวถึงหมุดหมายสำคัญคือ การลงนามความตกลงการค้าเสรีไทย-EFTA เมื่อวันที่ 23 มกราคม 2025 ที่เมืองดาวอส ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ซึ่ง EFTA ระบุว่า เป็นความตกลงการค้าเสรีฉบับครอบคลุม และขณะนี้อยู่ระหว่างรอการมีผลบังคับใช้

อย่างไรก็ตาม ภายในงานปีนี้มีเอกอัครราชทูตจาก 4 ประเทศนอร์ดิกประจำประเทศไทยร่วมอยู่ครบ ได้แก่

• ประเทศนอร์เวย์: H.E. Mrs. Astrid Emilie Helle
• ประเทศเดนมาร์ก: H.E. Mr. Danny Annan
• ประเทศสวีเดน: H.E. Ms. Anna Hammargren
• ประเทศฟินแลนด์: H.E. Ms. Kristiina Kuvaja-Xanthopoulos