โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์

โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ (rheumatoid arthritis) เป็นโรคที่มีการอักเสบเรื้อรังของเยื่อหุ้มข้อ ทำให้มีอาการปวด บวมที่ข้อ และอาจเกิดการทำลายข้อทำให้ข้อผิดรูปและไม่สามารถใช้งานได้อย่างเป็นปกติ โรคนี้พบในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย โดยมักพบในช่วงวัยกลางคน

ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุของการเกิดโรคที่แน่ชัด แต่จากการศึกษาสันนิษฐานว่าเกิดจากความผิดปกติในการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน ทำให้เกิดการอักเสบบริเวณเยื่อหุ้มข้อ โดยอาจได้รับการกระตุ้นจากการสูบบุหรี่ หรือการติดเชื้อแบคทีเรีย และสัมพันธ์กับการถ่ายทอดทางพันธุกรรม

ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะมีอาการปวดข้อเรื้อรัง ระยะเวลาเป็นเดือนถึงปี ข้อบวม มักมีอาการที่ข้อมือและข้อนิ้วมือทั้งสองข้าง บางรายอาจมีอาการบริเวณข้อศอก ข้อเข่า ข้อเท้าและข้อนิ้วเท้า มีอาการข้อฝืดตึงซึ่งมักเป็นมากช่วงเช้า บางรายอาจพบข้อผิดรูป และขยับได้ลดลง นอกจากนี้ ยังพบการอักเสบของอวัยวะอื่นๆ ได้แก่ ตา ผิวหนัง ปลอกหุ้มเส้นเอ็นและกล้ามเนื้อในบางรายอาจพบปุ่มนูนใต้ผิวหนังเรียกว่าก้อนรูมาตอยด์ซึ่งมักพบบริเวณข้อศอก

การวินิจฉัยโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ นอกจากจะอาศัยการซักประวัติ และตรวจร่างกายแล้ว แพทย์จะส่งเลือดตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อดูค่าการอักเสบ ตรวจทางภูมิคุ้มกันวิทยาที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ รูมาตอยด์แฟกเตอร์ (rheumatoid factor) และ/หรือ แอนติซีซีพี (anti-cyclic citrullinated peptide (anti-CCP) antibody) และอาจตรวจภาพรังสี (X-ray) เพื่อให้ได้การวินิจฉัย รวมทั้งการตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อวินิจฉัยแยกโรคอื่นๆ และตรวจเพิ่มเติมเพื่อวางแผนการรักษาต่อไป

เมื่อได้การวินิจฉัยแล้ว แพทย์มักจะเริ่มการรักษาทันที เพื่อชะลอการทำลายข้อและการเกิดข้อผิดรูปและทุพพลภาพ การรักษาประกอบด้วยยาบรรเทาอาการ ซึ่งมักใช้กลุ่มยาต้านการอักเสบชนิดที่ไม่ใช่สเตียรอยด์บางรายที่อาการเป็นมากหรือมีข้อห้ามของการใช้ยาดังกล่าว อาจได้รับการรักษาด้วยยาสเตียรอยด์ขนาดต่ำร่วมไปกับการให้ยาต้านรูมาติกเพื่อลดการดำเนินของโรค (disease modifying antirheumatic drugs, DMARDs) เช่น เมโทเทรกเซท ซัลฟาซาลาซีนไฮดรอกซีคลอโรควิน เป็นต้น ในบางรายที่ยังควบคุมอาการไม่ได้ อาจต้องใช้ยาฉีดชีววัตถุ (biologic drugs) ร่วมด้วย นอกจากนี้ผู้ที่เป็นโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ ควรพักผ่อนให้เพียงพอ บริหารข้อต่อหรือกายภาพบำบัด และงดสูบบุหรี่ หากมีข้อผิดรูปมากหรือสูญเสียการใช้งานอาจต้องได้รับการผ่าตัด

โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์เป็นโรคเรื้อรัง ต้องได้รับการรักษาเป็นระยะเวลานาน เพื่อคุมให้โรคสงบ แต่อาจมีช่วงที่โรคกลับมากำเริบได้ ผู้ป่วยจึงต้องมาตรวจติดตามอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้แพทย์พิจารณาการปรับเพิ่มหรือลดยา ตามการกำเริบและความรุนแรงของโรค รวมไปถึงการติดตามผลข้างเคียงจากยาที่ใช้รักษา

พญ.ปัญนิภา บุบผะเรณู

โรคข้อและรูมาติสซั่ม กลุ่มงานอายุรศาสตร์ โรงพยาบาลราชวิถี

ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย