ทำความรู้จัก ‘RSV ในผู้ใหญ่’ โรคไวรัสทางเดินหายใจ เสี่ยงอันตรายถึงชีวิต

RSV กลายเป็นชื่อที่คุ้นหูคนไทย ในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะพ่อแม่ผู้ปกครองที่มีลูกเล็ก และได้รับผลกระทบจากการที่บุตรหลานป่วยเป็นโรค RSV และผู้สูงอายุมีโอกาสเสี่ยงเช่นเดียวกัน แถมยังอันตรายถึงชีวิต¹

วันนี้ เราจะมาทำความเข้าใจกับโรคไวรัสทางเดินหายใจนี้กัน

ศ. ดร. พญ.อรพรรณ โพชนุกูล หรือ หมอแอน หน่วยโรคภูมิแพ้และอิมมูโนวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และนายกสมาคมสภาองค์กรโรคหืดแห่งประเทศไทย จะมาให้ข้อมูลเพื่อให้ทำความรู้จักกับโรค RSV มากขึ้น เพื่อป้องกัน และดูแลสุขภาพทั้งของตนเอง และคนในครอบครัว

ศ.ดร.พญ.อรพรรณ กล่าวว่า RSV เป็นไวรัสทางเดินหายใจ ที่มักจะมาพร้อมกับหน้าฝน ซึ่งความเข้าใจของคนส่วนใหญ่ มักคิดว่าจะเป็นในเด็กเล็กเป็นส่วนใหญ่ แต่ในความเป็นจริงแล้ว เชื้อ RSV เป็นเชื้อที่สามารถติดต่อได้ในทุกวัย ทุกช่วงอายุ รวมถึงในผู้สูงอายุ 60 ปี ขึ้นไปก็พบได้²

สาเหตุที่ RSV พบได้ในผู้สูงอายุ เนื่องจากเชื้อไวรัส RSV สามารถติดต่อ และแพร่กระจายได้ทางการสัมผัส สารคัดหลั่ง การจาม น้ำมูก³ ซึ่งสารคัดหลั่งเหล่านี้ อาจจะติดจากคุณปู่คุณย่าไปหอมแก้มหลาน หรือเป็นคนแก่ที่มีหลานอยู่ใกล้ชิด รวมถึงการได้รับเชื้อ RSV จากการสัมผัสสารคัดหลั่งตามพื้นผิวต่าง ๆ³

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่น่าเป็นห่วงคือ กลุ่มผู้สูงอายุที่เมื่อติดเชื้อ RSV แล้ว มักจะมีอาการรุนแรง เนื่องจากเป็นเชื้อไวรัสทางเดินหายใจ ทำให้อาการที่เกิดขึ้น จะมีตั้งแต่ทางเดินหายใจส่วนบน และส่วนล่าง โดยส่วนบน คือ อาการหวัด ไอ จาม น้ำมูก แต่ส่วนล่างจะเป็นปัญหาที่ทำให้คนไข้มีอาการรุนแรงขึ้น เช่น หลอดลมฝอยตีบ หรือปอดอักเสบ ซึ่งมักเป็นสาหตุที่ทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิต²

ทั้งนี้ กลุ่มผู้ป่วยโรค RSV ที่น่าเป็นห่วง และมักเกิดอาการรุนแรง คือกลุ่มผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป เนื่องจากผู้สูงอายุภูมิคุ้มกันต่ำลง สภาพปอดไม่แข็งแรงตามวัย ส่งผลให้ยิ่งอายุมาก จะยิ่งมีอาการรุนแรงจนถึงขั้นเสียชีวิตได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว เช่นโรคหอบหืด โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรคหัวใจ และโรคไต ที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ²

เช็กอาการโรค RSV ในผู้สูงอายุ

สำหรับผู้สูงอายุที่ติดเชื้อไวรัส RSV จะมีจุดเด่นที่สังเกตได้คือ การอักเสบของหลอดลม ของปอด มีน้ำมูกมาก ทำให้เกิดการอุดตันในทางเดินหายใจ มีเสมหะมาก และการอักเสบของทางเดินหายใจ ปอดอักเสบ ซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้เสียชีวิตได้¹

สิ่งที่น่าเป็นห่วงสำหรับผู้ป่วย คือ RSV เป็นโรคที่ไม่มียารักษาเหมือนไข้หวัดใหญ่ หรือโควิด-19 ที่มียาต้านไวรัส ดังนั้น การรักษาโรคนี้ จึงเป็นการรักษาตามอาการ เพื่อประคับประคอง เช่น หากมีไข้ ให้กินยาลดไข้ หรือกรณีมีอาการหายใจหอบเหนื่อย ออกซิเจนต่ำ ต้องให้ออกซิเจน ให้น้ำเกลือ เป็นต้น¹

ทั้งนี้ ผู้ป่วย RSV จะมีอาการข้างต้นประมาณ 3-5 วัน ซึ่งธรรมชาติของโรคนี้ จะหายภายใน 14 วัน แต่ถ้าคนที่มีอาการรุนแรงอาจหายช้ากว่านี้ ในกรณีมีอาการรุนแรง อาจเกิดภาวะแทรกซ้อน โดยอาการวันแรกจะเหมือนเป็นหวัด มีน้ำมูก มีไข้ จากนั้นจะแสดงอาการมากที่สุดในวันที่ 7¹

สองวันแรกอาการจะเหมือนเป็นหวัด มีน้ำมูก มีไข้ ซึ่งอาจเป็นเฉพาะทางเดินหายใจส่วนบน แต่หากเป็นส่วนล่าง เชื้อ RSV จะลงหลอดลม ลงปอด เริ่มไอหอบ ถ้าแบบนี้แสดงว่ามีอาการรุนแรง¹

ที่สำคัญคือ ธรรมชาติของผู้สูงอายุ ปอดจะเล็กลง โดยปกติแล้วปอดของคนเรา จะขยายใหญ่ขึ้นจนสูงสุดในช่วงวัยรุ่น จากนั้นเมื่ออายุมากขึ้น ขนาดปอดจะค่อย ๆ เล็กลง ดังนั้นเคล็ดลับหนึ่งในการดูแลผู้สูงอายุ คือ การดูแลปอดให้แข็งแรง4 เพราะมีการศึกษาว่า ในผู้สูงอายุ ปอด ถือเป็นตัวชี้วัดสำคัญที่ทำให้สุขภาพแข็งแรง มีอายุยืนยาว ในกรณีติดเชื้อ ยิ่งปอดเล็ก อัตราหรือความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตจะเพิ่มขึ้น4

อายุ 50+ กลุ่มเสี่ยง แต่ไม่รู้จักโรค RSV

หมอแอนเผยว่า สิ่งที่น่ากังวล คือ จากผลสำรวจทั่วโลกพบว่า 65% ของผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป มีความเสี่ยง แต่กลับไม่รู้จักโรค RSV ในผู้ใหญ่มาก่อน มีเพียง 13% เท่านั้นที่รู้จัก โดยผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไปที่มีโรคร่วมพบว่ามากถึง 60% ไม่รู้จักโรค RSV

ในปีที่ผ่านมา ผู้ที่มีอา’ยุ 50 ปีขึ้นไปเคยเป็นโรคระบบทางเดินหายใจ เช่น โควิด-19 ไข้หวัดใหญ่ RSV หรืออื่น ๆ โดย 35% ต้องใช้เวลานานกว่า 2 สัปดาห์ในการฟื้นตัวกว่าจะหายเป็นปกติ ซึ่งโรคทางเดินหายใจเป็นโรคที่สามารถเป็นได้บ่อย ผู้สูงอายุส่วนใหญ่โดยเฉพาะกลุ่มที่มีโรคร่วม จึงมีความกังวลว่าจะติดเชื้อ RSV ในอนาคต ซึ่งอาจจะทำให้พลาดช่วงเวลาสำคัญกับครอบครัวได้

ความแตกต่างระหว่าง "โควิด-19-ไข้หวัดใหญ่-RSV"

หมอแอนเล่าต่อว่า อีกเรื่องที่ควรทราบคือ ในปัจจุบันที่เกิดสถานการณ์ระบาดในช่วงเดียวกันของเชื้อไวรัส โควิด-19 ไข้หวัดใหญ่ และ RSV ไวรัสทั้ง 3 ชนิดนี้ มีอาการเหมือนกันมากจนวินิจฉัยได้ยากว่า ผู้ป่วยที่มีอาการข้างต้นติดเชื้อไวรัสชนิดไหน ซึ่งส่วนใหญ่มักจะมีการตรวจผู้ป่วย ในกรณีที่อาการเริ่มรุนแรง โดยเฉพาะอาการในทางเดินหายใจส่วนล่าง อย่างเช่น หอบ เหนื่อย ไอเยอะ หายใจไม่ออก แต่หากอาการไม่มาก เช่น มีอาการเหมือนเป็นหวัดธรรมดา ก็ไม่จำเป็นต้องตรวจ เพราะรู้อยู่แล้วว่า ไวรัสมีระยะฟักตัวประมาณ 3-7วัน5

นอกจากนี้ RSV ยังไม่มีวัคซีนรักษา ขณะที่โควิด-19 และไข้หวัดใหญ่ มีวัคซีนรักษาแล้ว นี่จึงเป็นเหตุผลที่ทำให้โควิด-19 และไข้หวัดใหญ่ ลดลงเร็วกว่า RSV

อีกทั้งเชื้อไวรัส RSV เป็นไวรัสทางเดินหายใจ ที่มักเกิดการแพร่กระจายมากในช่วงฤดูฝน ทำให้พบโรคนี้มากในไทยช่วงเดือนกรกฎาคม และจะสูงสุดช่วงเดือนสิงหาคม กันยายน ตุลาคม เพราะเป็นโรคติดต่อทางเดินหายใจ กับทางสัมผัส6

เพียงแต่ว่าบางคนจะมีอาการน้อย ทำให้ไม่รู้ว่าเป็น แต่จะเป็นตัวแพร่เชื้อ ส่วนคนที่มีอาการเยอะก็คือ กลุ่มเปราะบาง อย่างเช่น เด็กเล็กมาก ผู้สูงอายุ เวลามีอาการก็จะชัด หมอว่า RSV น่ากลัวกว่าโควิด สำหรับกลุ่มเปราะบาง เพราะติดเชื้อ และแพร่กระจายไวมาก²′³

หมอแอนปิดท้ายว่า สำหรับผู้สูงอายุ การที่ภูมิคุ้มกันลดต่ำลง ทำให้มีความเสี่ยงที่จะติดเชื้อได้ง่าย และมีอาการรุนแรงมากกว่าผู้ที่ติดเชื้อในช่วงวัยอื่น ๆ

นอกจากนี้ RSV ยังไม่มียารักษาโรคโดยเฉพาะ1 ดังนั้น สิ่งที่ต้องเฝ้าระวังคือ การป้องกันไม่ให้ติดเชื้อจะดีที่สุด ด้วยการใส่หน้ากากอนามัย ล้างมือ นอนพักผ่อนให้เพียงพอ เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันด้วยตัวเอง และปรึกษาแพทย์เพื่อรับการฉีดวัคซีน RSV ในผู้สูงอายุ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการติดเชื้อ RSV ที่รุนแรง และลดอาการรุนแรงของโรค3

อ้างอิง

• Kaler J;Cureus;2023;15;1-17
• (2024, July 3). RSV in adults. Respiratory Syncytial Virus Infection (RSV).https://www.cdc.gov/rsv/older-adults/index.html
• (2024, June 18). How RSV spreads. Respiratory Syncytial Virus Infection (RSV). https://www.cdc.gov/rsv/causes/index.html
• Cho, S. J., & Stout-Delgado, H. W. (2020). Aging and Lung Disease. Annual review of physiology, 82, 433–459. https://doi.org/10.1146/annurev-physiol-021119-034610
• (2024c, August 27). Symptoms of COVID-19. CDC. https://www.cdc.gov/covid/signs-symptoms/index.html
• Thongpan I, Vongpunsawad S, Poovorawan Y. Scientific reports. 2020 Jul 2;10(1):1093

หมายเหตุ

NP-TH-RS-PRSR-240005. The program supported by GSK. The Individual must consult an HCP for medical advice.

GSK takes no responsibility nor liability for any further distribution of this material beyond the GSK original published site or permitted publishers.

อ่านข่าวเพิ่มเติม

• 'หมอแอน' เตือน RSV ระบาดหนัก - เด็กเล็กกลุ่มเสี่ยงควรฉีด 'ภูมิคุ้มกันสำเร็จรูป'
• เตือนไทยเข้าสู่ฤดูระบาด ‘เชื้อไวรัส RSV’ ก.ค.-พ.ย.
• เตือนโรคฤดูฝน ไวรัส RSV ระบาดสูง หวั่นเด็กเล็กเสี่ยงป่วยง่าย

ติดตามเราได้ที่

• เว็บไซต์ : https://www.thebangkokinsight.com/
• Facebook: https://www.facebook.com/TheBangkokInsight
• X (Twitter) : https://twitter.com/BangkokInsigh
• Instagram: https://www.instagram.com/thebangkokinsight/
• Youtube: https://www.youtube.com/channel/UCYmFfMznVRzgh5ntwCz2Yx