บทวิเคราะห์ องค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศจะมีบทบาทสำคัญในการยุติข้อพิพาทระหว่างประเทศอย่างสันติ

บทวิเคราะห์ องค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศจะมีบทบาทสำคัญในการยุติข้อพิพาทระหว่างประเทศอย่างสันติ

วันที่ 1 กรกฎาคมปีนี้เป็นวันครบรอบ 28 ปีที่ฮ่องกงคืนสู่มาตุภูมิจีนเมื่อเดือนที่แล้ว ที่เขตบริหารพิเศษฮ่องกงของจีน ประชาชนได้ร่วมเป็นสักขีพยานในเหตุการณ์สำคัญด้านหลักนิติธรรมระหว่างประเทศ

วันที่ 30 พฤษภาคมนี้ที่ฮ่องกง มีพิธีลงนามอนุสัญญาองค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศด้วยความสำเร็จ นายหวัง อี้ กรรมการกรมการเมืองคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศจีนร่วมงานและกล่าวสุนทรพจน์ผู้แทนระดับสูงจาก 85 ประเทศ ซึ่งรวมถึงเอเชีย แอฟริกา ลาตินอเมริกาและยุโรป และองค์การระหว่างประเทศเกือบ20 องค์การ รวมประมาณ 400 คนร่วมงาน

ท่ามกลางการจับตามองของผู้แทนจากหลายประเทศและองค์การระหว่างประเทศ ผู้แทนจาก 33ประเทศได้ลงนามอนุสัญญาองค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศ และกลายเป็นประเทศสมาชิกผู้ก่อตั้ง ตามบทบัญญัติของอนุสัญญาฯ หลังจากมีประเทศผู้ลงนามมากกว่า 3ประเทศให้สัตยาบันอนุสัญญาตามขั้นตอนทางกฎหมายในประเทศแล้ว องค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศก็จะได้รับการก่อตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการ คาดว่า จะสามารถเปิดดำเนินการได้ในช่วงต้นปี 2026โดยมีสำนักงานใหญ่อยู่ที่เขตบริหารพิเศษฮ่องกง สาธารณรัฐประชาชนจีน

นายหวัง อี้ กล่าวว่า เมื่อ 3 ปีก่อน จีนกับประเทศที่มีแนวคิดเดียวกันได้ร่วมกันเสนอให้จัดตั้งองค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศโดยองค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศถือเป็นการเคลื่อนไหวที่สร้างสรรค์ในด้านหลักนิติธรรมระหว่างประเทศ มีความหมายสำคัญอย่างยิ่งในประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ การจัดตั้งองค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศจะดำเนินการตามวัตถุประสงค์และหลักการของกฎบัตรสหประชาชาติ จะอุดช่องโหว่ของกลไกการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศ เป็นผลิตภัณฑ์สาธารณะสำคัญในการปรับปรุงธรรมาภิบาลโลก แฝงไว้ด้วยภูมิปัญญาแห่งอายรธรรมในการอยู่ร่วมกันอย่างสันติและปรองดอง ช่วยขจัดแนวคิดเกมผลรวมเป็นศูนย์ที่มีผู้แพ้ผู้ชนะ และส่งเสริมการยุติข้อพิพาทระหว่างประเทศอย่างเป็นมิตร สะท้อนให้เห็นถึงหลักนิติธรรมแบบครอบคลุมเคารพความปรารถนาของคู่กรณี ใช้ประโยชน์จากความยืดหยุ่นมากขึ้นประหยัดมากขึ้นสะดวกมากขึ้นและมีประสิทธิภาพมากขึ้น เติมเต็มกลไกแก้ไขข้อพิพาทระหว่างประเทศที่มีอยู่ อาทิ การดำเนินคดี การอนุญาโตตุลาการเป็นต้น เพิ่มประสิทธิผลการประสานงาน จีนหวังว่าประเทศที่ร่วมลงนามทั้งหมดจะให้สัตยาบันอนุมัติอนุสัญญาโดยเร็วที่สุดและยินดีต้อนรับประเทศอื่น ๆ เข้าร่วม

นายโมฮัมหมัด อิชาค ดาร์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีต่างประเทศปากีสถาน และแขกผู้มีเกียรติคนอื่นๆที่ประชุมได้กล่าวสุนทรพจน์ โดยยืนยันถึงคุณค่าร่วมสมัยและความสำคัญอันกว้างไกลขององค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศ และชื่นชมที่จีนที่มีบทบาทสำคัญในฐานะประเทศใหญ่

นายจอห์น ลีคา-ชิว ผู้ว่าการเขตบริหารพิเศษฮ่องกงของจีนกล่าวสุนทรพจน์ต้อนรับองค์การระหว่างประเทศระหว่างรัฐบาลแห่งแรกของโลกที่มุ่งเน้นการไกล่เกลี่ยจัดตั้งขึ้นที่ฮ่องกง ฮ่องกงจะสนับสนุนการดำเนินงานขององค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศอย่างเต็มที่

ผู้เชี่ยวชาญระดับสูงด้านกฎหมายระหว่างประเทศบางคนเชื่อว่า องค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศไม่เพียงแต่บูรณาการแนวคิดการบริหารของตะวันออกกับตะวันตกเข้าด้วยกันเท่านั้น แต่ยังมีข้อได้เปรียบมากกว่าในแง่ประสิทธิภาพ ต้นทุนและกฎกติกาในการแก้ไขข้อพิพาทมากยิ่งขึ้น ยกตัวอย่างเช่น กลไกการไขข้อพิพาทที่มีอยู่ส่วนใหญ่เป็น “การตัดสินหลังการพิจารณาคดี” ในขณะที่องค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศ มุ่งเน้น “การดับไฟความขัดแย้งไว้ก่อนล่วงหน้า” เป็นหลัก การดำเนินคดีที่ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศนั้นต้องใช้เวลานานและมีค่าใช้จ่ายสูง ขณะที่วงจรการไกล่เกลี่ยขององค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศใช้เวลาสั้นกว่า และไม่เข้าข้างฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง โดยผู้ไกล่เกลี่ยต้องมาจากฝ่ายที่สาม ซึ่งมีความเป็นกลาง นอกจากนี้ ทั้งสองฝ่ายยังคงควบคุมกระบวนการจัดการข้อพิพาท สามารถหารือและบรรลุข้อตกลงยุติข้อพิพาทได้อย่างสันติยืดหยุ่นมากยิ่งขึ้นและเป็นที่พึงพอใจของทั้งสองฝ่าย

นอกจากนี้ การที่สำนักงานใหญ่องค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศก่อตั้งขึ้นที่ฮ่องกงถือว่ามีความหมายมาก ในแง่หนึ่ง การที่ฮ่องกงคืนสู่แผ่นดินใหญ่จีนก็เป็นแบบอย่างความสำเร็จในการแก้ไขข้อพิพาทระหว่างประเทศ ในทางกลับกันฮ่องกงมีข้อได้เปรียบด้านที่ตั้ง และหลักนิติธรรมที่ไม่เหมือนใคร รวมทั้งมีปัจจัยเสริมที่มีอัตลักษณ์ของตนในการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศ สิ่งเหล่านี้แสดงให้เห็นถึงความพยายามและความตั้งใจจริงของจีนในการรักษาสันติภาพโลกอีกด้วย

ปัจจุบันนี้ ประเทศไทยยังไม่ได้เป็นสมาชิกผู้ก่อตั้งองค์การเพื่อไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศแต่การก่อตั้งองค์การเพื่อไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศได้รับความสนใจและการยอมรับจากเจ้าหน้าที่ระดับสูงของไทย เมื่อวันที่ 29 พฤษภาคมหนึ่งวันก่อนการจัดพิธีลงนามอนุสัญญาองค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศ ณ เขตบริหารพิเศษฮ่องกงของจีน นายหวัง อี้ กรรมการกรมการเมืองคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศจีน ได้พบกับดร.สุรเกียรติ์ เสถียรไทย ประธานคณะมนตรีเพื่อสันติภาพและความปรองดองแห่งเอเชียอดีตรองนายกรัฐมนตรีไทยที่ฮ่องกง

นายหวัง อี้กล่าวว่า ความคิดริเริ่มของจีนในการตั้งองค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศนั้นได้นำเสนอทางเลือกใหม่ให้กับประชาคมโลกในการแก้ไขข้อพิพาท บรรลุความปรองดองบนพื้นฐานความสมัครใจ เป็นปฏิบัติการที่แท้จริงตามหลักพหุภาคีนิยม จีนยินดีที่จะทำงานร่วมกับเอเชียเพื่อให้กลไกระดับภูมิภาค อาทิ จีน-อาเซียน, องค์การความร่วมมือเซี่ยงไฮ้, ความร่วมมือแม่น้ำล้านช้าง-แม่น้ำโขง, และการเจรจาความร่วมมือเอเชียมีบทบาทอย่างเต็มที่ร่วมกันรักษาสันติภาพและเสถียรภาพของเอเชียที่ได้มาไม่ง่าย

ด้านดร.สุรเกียรติ์ เสถียรไทยกล่าวว่า รู้สึกเป็นเกียรติที่ได้รับเชิญมาที่ฮ่องกง เพื่อร่วมเป็นสักขีพยานการก่อตั้งองค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศ ความคิดริเริ่มของจีนนั้นทันเวลาพอดี คณะมนตรีเพื่อสันติภาพและความปรองดองแห่งเอเชีย มุ่งหวังที่จะเสริมสร้างความร่วมมือกับจีนและมีส่วนสนับสนุนมากขึ้นต่อสันติภาพและการพัฒนาของเอเชีย

โลกในปัจจุบัน มีการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในรอบศตวรรษที่ผ่านมา มีความผันผวนทางเศรษฐกิจ เกิดการปะทะกันบ่อยครั้งการแก้ไขข้อขัดแย้งผ่านการเจรจาและการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทผ่านการปรึกษาหารือเป็นค่านิยมร่วมกันและการแสวงหาความเป็นสากลของอารยธรรมที่สำคัญในโลก

องค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศจึงเป็นความหวังของชุมชนระหว่างประเทศในการปฏิบัติตามหลักพหุภาคีอย่างแท้จริง และวิสัยทัศน์ในการแสวงหาความยุติธรรม หลักนิติธรรม และความเป็นธรรม เราหวังว่าด้วยความพยายามร่วมกันของทุกฝ่าย องค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศจะแสดงบทบาทที่แข็งขันในการแก้ไขข้อพิพาทระหว่างประเทศอย่างสันติ และกระตุ้นแรงขับเคลื่อนใหม่ในการเสริมสร้างความไว้วางใจและความร่วมมือระหว่างประเทศ เมื่อต้นกล้านี้เติบโตเป็นต้นไม้ใหญ่ โลกจะสวยงามและสงบสุขยิ่งขึ้นอย่างแน่นอน

เขียนโดย ชุย อี๋เหมิง ภาคภาษาไทย ศูนย์เอเชียแอฟริกา สถานีวิทยุและโทรทัศน์กลางแห่งประเทศจีน (CMG)