เปิด 21 ข้อบังคับ ผิด "มรรยาททนายความ" มีอะไรบ้าง

ก่อนจะส่งท้ายปี 2567 สังคมไทย มีคดีใหญ่และคดีใหญ่เกิดขึ้นมากมาย ทั้ง ฆาตกรรม การฟอกเงิน การฉ้อโกงประชาชน ค้ายาเสพติด แก๊งคอลเซ็นเตอร์ จะเห็นได้ว่า นับแต่กลางปีเป็นต้นมา พบผู้กระทำผิดเพิ่มขึ้น และมีความเชื่อมโยงจากหลากหลาย สาขาวิชาชีพ ทั้ง นักการเมือง ตำรวจ ศิลปิน ดารา นักร้อง หรือแม้แต่อินฟลูอินเซอร์ บางคน ที่โด่งดังในโลกโซเชียล

เมื่อทำมีการความผิด ตามหลักกฎหมาย ไม่ว่าบุคคลนั้น ๆ จะเป็นโจทก์ หรือ จำเลย จำเป็นต้องมีทนายแก้ต่างทางคดีให้ เพื่อพิสูจน์ข้อเท็จจริงและความบริสุทธิ์ตามกระบวนการทางยุติธรรม ซึ่งแต่ละฝ่ายจะต้องมี "ทนาย" แก้ต่างทางคดีให้ ในปี 2563 พบข้อมูลว่า ทนายความในประเทศไทย มีจำนวนถึง 77,664 คน

ตัวเลขดังกล่าวแสดงให้เห็นความเฟื่องฟูของวิชาชีพนี้ ปกติแล้วทนายมักจะไม่ค่อยตกเป็นข่าวมากนัก และสังคมส่วนใหญ่จะรู้จักทนายความก็ต่อเมื่อมีคดีสำคัญ ๆ หรือคดีดัง ๆ เกิดขึ้น กรณีล่าสุดคือ "ทนายตั้ม" ษิทรา เบี้ยบังเกิด อดีตที่ปรึกษาทางกฏหมายของ "มาดามอ้อย" ได้ถูกแจ้งข้อกล่าวหา 4 คดี

และเมื่อ "ทนายความ" กลายเป็นผู้ถูกกล่าวหาในคดีเสียเอง จึงมีการตั้งคำถามถึงจรรยาบรรณในวิชาชีพทนาย และการกระทำที่ต่างกรรมต่างวาระถือเป็นการกระทำที่ผิดมรรยาททนายความหรือไม่ และสภาทนายความ ในฐานะหน่วยงานที่มีหน้าที่กำกับดูและจะแก้ไขปัญหาดังกล่าวอย่างไร

ภาพประกอบข่าว : มรรยาททนายความ

อ่านข่าว : แกะรอย(ลวง) 100 ล้าน “มาดามอ้อย” ปิดเกมเครือข่าย-ทนายตั้ม

หากให้คำนิยาม "ทนายความ" คือ ผู้ที่ได้รับใบอนุญาตให้ประกอบวิชาชีพกฎ หมายโดยการว่าความและให้คำปรึกษาด้านกฎหมาย ที่เกี่ยวข้องกับกฎหมาย เช่น การฟ้องร้องคดี การแก้ต่างคู่ความ การทำสัญญา และการเจรจาต่อรอง การเป็นทนายความต้องได้รับการขึ้นทะเบียน และผ่านการฝึกอบรมเกี่ยวกับวิชาชีพกฎหมาย โดยทนายความมีบทบาทที่สำคัญในการช่วยเหลือบุคคลในการปกป้องสิทธิต่าง ๆ ตามกฎหมาย และมีส่วนช่วยในการรักษาความยุติธรรมในสังคม

ผ่ากระบวนการพิจารณาคดีมรรยาท "ทนายความ"

ปกติทั่วไป หากมีกรณีทนายความถูกร้องเรียนเรื่อง "มรรยาททนายความ" กับทนายความคนใดคนหนึ่ง ตามขั้นตอน สภาทนายความจะมีกระบวนการตรวจสอบ เรื่องจะอยู่ในการกำกับดูแลของ "คณะกรรมการมรรยาท" โดยหลังจาก ประธานกรรมการมรรยาท รับเป็น คดีมรรยาท จะมีการตั้งคณะกรรมการไต่สวน 3 คน จากนั้นทำการรวบรวมข้อมูล พยานหลักฐาน สืบหาข้อเท็จจริง

หลังจากคณะกรรมการมรรยาท ได้ดำเนินการสอบสวนแล้วเสร็จ จึงส่งสำนวนคดีมรรยาทให้แก่นายกสภาทนายความเพื่อนำเข้าสู่ที่ประชุมคณะกรรมการบริหารสภาทนายความ พิจารณาอีกครั้ง ซึ่งคณะกรรมการบริหารสภาทนายความมีอำนาจในการที่จะทำคำสั่ง หรือคำวินิจฉัย โดยมีอำนาจอิสระที่จะจำหน่ายคดี ยกข้อกล่าวหา ลดโทษ หรือเพิ่มโทษได้

และเมื่อมีการพิจารณาคดีเสร็จ นายกสภาทนายความจะส่งเรื่องคืนไปยังประธานกรรมการมรรยาท เพื่อแจ้งให้คู่กรณีได้รับทราบผลคดี และเมื่อคดีถึงที่สุดแล้ว ประธานกรรมการมรรยาท จะแจ้งคำสั่งลงโทษนั้นไปยังสำนักงานศาลยุติธรรม และเนติบัณฑิตยสภา ต่อไป

ในการพิจารณามรรยาททนายความ ในขั้นสุดท้ายหากทนายความคนนั้นมีความผิด จะมีบทลงโทษ 3 ประการ ดังนี้ 1.ภาคทัณฑ์ ถัดมาคือ 2.ห้ามการเป็นทนายความ 3 ปี และข้อ 3.หนักสุดคือ ลบชื่อจากการเป็นทนาย

แต่หากจะกลับมาต้องผ่านกระบวนการสอบสวนหลังผ่านไป 5 ปี สามารถยื่นขอกลับมาได้ แต่จะได้หรือไม่ได้นั้น ขึ้นอยู่กับการพิจารณาของคณะกรรมการฯ ด้วย

ภาพประกอบข่าว : มรรยาททนายความ

ถูกลบชื่อ มาตรการเชือด ผิดมรรยาททนายความ 2567

ข้อมูลจากสภาทนายความถึงการพิจารณาคดีมรรยาททนายความในระหว่างเดือน กุมภาพันธ์ ถึง ตุลาคม 2567 ได้มีการพิจารณาแล้วเสร็จ 274 คดี ปรากฏผลการพิจารณาคดี ดังนี้

• ลบชื่อออกจากทะเบียนทนายความ จำนวน 18 คดี

• ห้ามทำการเป็นทนายความมีกำหนด 3 ปี จำนวน 17 คดี

• ห้ามทำการเป็นทนายความมีกำหนด 2 ปี จำนวน 9 คดี

• ห้ามทำการเป็นทนายความมีกำหนด 1 ปี จำนวน 8 คดี

• ห้ามทำการเป็นทนายความมีกำหนด 6 เดือน จำนวน 5 คดี

• ภาคทัณฑ์ จำนวน 12 คดี

• งดโทษให้โดยว่ากล่าวตักเตือน จำนวน 12 คดี

• ยกคำกล่าวหา จำนวน 73 คดี

• จำหน่ายคดี จำนวน 29 คดี

• อนุญาตให้ถอนคำกล่าวหา จำนวน 69 คดี

• ไม่อนุญาตให้ถอนคำกล่าวหา จำนวน 10 คดี

• ย้อนสำนวน จำนวน 12 คดี รวมทั้งสิ้นจำนวน 274 คดี

อ่านข่าว : เส้นทาง "ทนายตั้ม" บทบาททนายความบนความสนใจของสังคม

มัดรวมความผิด"มรรยาททนายความ"

ทนายความ คือ บุคคลที่สภาทนายความรับจดทะเบียน และได้รับใบอนุญาตเป็นทนายความจากสภาทนายความให้ว่าความ โดยมีสภาทนายความทำหน้าที่กำกับดูแลทนายความ

มีการบังคับใช้ข้อบังคับสภาทนายความว่าด้วยมรรยาททนายความ พ.ศ.2529 เพื่อให้ทนายความทุกคนปฎิบัติตามแนวทางของวิชาชีพ โดยมีคณะกรรมการมรรยาททนายความ ที่ถูกตั้งมาคอยดูแลเรื่องที่เกี่ยวกับมรรยาททนายความโดยตรง แล้วเรื่องอะไรบ้างที่เข้าข่ายผิดมรรยาททนายความ ดังนี้

• มรรยาทต่อศาลและในศาล

• มรรยาทต่อตัวความ

• มรรยาทต่อทนายความด้วยกัน ต่อประชาชน ผู้มีอรรถคดี และอื่น ๆ

• มรรยาทในการแต่งกาย

• มรรยาทในการปฎิบัติตามคำสั่งตามกฎหมายและข้อบังคับ

ตามข้อบังคับ สภาทนายความว่าด้วยมรรยาททนายความ พ.ศ.2529 ข้อ 4 ระบุว่า หากทนายความผู้ใดกระทำการดังต่อไปนี้ ให้ถือว่าทนายความผู้นั้นประพฤติผิดมรรยาททนายความ

ภาพประกอบข่าว : มรรยาททนายความ

มรรยาทต่อศาลและในศาล

ข้อ 5 ไม่รับหน้าที่เมื่อผู้พิพากษาได้ขอแรงให้เป็นทนายความแก้ต่างในคดีอาญา เว้นแต่จะมีข้อแก้ตัว โดยสมควร

ข้อ 6 ไม่เคารพยำเกรงอำนาจศาล หรือกระทำการใดอันเป็นการดูหมิ่นศาลหรือผู้พิพากษาในศาลหรือนอกศาล อันเป็นการทำให้เสื่อมเสียอำนาจผู้พิพากษา

ข้อ 7 กล่าวความ หรือทำเอกสารหรือหลักฐานเท็จ หรือใช้อุบายลวงให้ศาลหลงหรือกระทำการใด เพื่อทราบคำสั่ง หรือคำพิพากษาของศาลที่ยังไม่เปิดเผย

ข้อ 8 สมรู้เป็นใจโดยตรงหรือทางอ้อม เพื่อทำพยานหลักฐานเท็จ หรือเสี้ยมสอนพยานให้เบิกความเท็จ หรือโดยปกปิดซ่อนงำอำพรางพยานหลักฐานใด ๆ ซึ่งควรนำมายื่นต่อศาล หรือสัญญาจะให้สินบนแก่เจ้าพนักงาน หรือสมรู้เป็นใจในการให้สินบนแก่เจ้าพนักงาน

มรรยาทต่อตัวความ

ข้อ 9 กระทำการใดอันเป็นการยุยงส่งเสริมให้มีการฟ้องร้องคดีกันในกรณีอันหามูลมิได้

ข้อ 10 ใช้อุบายอย่างหนึ่งอย่างใดดังกล่าวต่อไปนี้ เพื่อจูงใจให้ผู้ใดมอบคดีว่าต่างหรือแก้ต่าง

(1) หลอกลวงให้เขาหลงว่าคดีนั้นจะชนะ เมื่อตนรู้สึกแก่ใจว่าจะแพ้

(2) อวดอ้างว่าตนมีความรู้ยิ่งกว่าทนายความอื่น

(3) อวดอ้างว่าเกี่ยวเป็นสมัครพรรคพวกรู้จักคุ้นเคยกับผู้ใดอันกระทำให้เขาหลงว่าตนสามารถจะทำให้เขาได้รับผลเป็นพิเศษ นอกจากทางว่าความ หรือหลอกลวงว่าจะชักนำจูงใจให้ผู้นั้นช่วยเหลือคดีในทางใดๆได้ หรือแอบอ้างขู่ว่าถ้าไม่ให้ตนว่าคดีนั้นแล้วจะหาหนทางให้ผู้นั้นกระทำให้คดีของเขาเป็นแพ้

ข้อ 11 เปิดเผยความลับของลูกความที่ได้รู้ในหน้าที่ของทนายความ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากลูกความนั้นแล้ว หรือโดยอำนาจศาล

ข้อ 12 กระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งดังกล่าวต่อไปนี้ อันอาจทำให้เสื่อมเสียประโยชน์ของลูกความ

(1) จงใจขาดนัด หรือทอดทิ้งคดี

(2) จงใจละเว้นหน้าที่ที่ควรกระทำอันเกี่ยวแก่การดำเนินคดีแห่งลูกความของตน หรือปิดบังข้อความที่ควรแจ้งให้ลูกความทราบ

ข้อ 13 ได้รับปรึกษาหารือ หรือได้รู้เรื่องกรณีแห่งคดีใดโดยหน้าที่อันเกี่ยวข้องกับคู่ความฝ่ายหนึ่ง แล้วภายหลังไปรับเป็นทนายความหรือใช้ความรู้ที่ได้มานั้นช่วยเหลือคู่ความ อีกฝ่ายหนึ่งซึ่งเป็นปรปักษ์อยู่ในกรณีเดียวกัน

ข้อ 14 ได้รับเป็นทนายความแล้ว ภายหลังใช้อุบายด้วยประการใด ๆ โดยปราศจากเหตุผลอันสมควร เพื่อจะให้ตนได้รับประโยชน์นอกเหนือจากที่ลูกความได้ตกลงสัญญาให้

ข้อ 15 กระทำการใดอันเป็นการฉ้อโกง ยักยอก หรือตระบัดสินลูกความ หรือครอบครอง หรือหน่วงเหนี่ยวเงินหรือทรัพย์สินของลูกความที่ตนได้รับมาโดยหน้าที่อัน เกี่ยวข้องไว้นานเกินกว่าเหตุ โดยมิได้รับความยินยอมจากลูกความ เว้นแต่จะมีเหตุอันสมควร

มรรยาทต่อทนายความด้วยกัน ต่อประชาชนผู้มีอรรถคดี และอื่น ๆ

ข้อ 16 แย่ง หรือกระทำการใดอันเป็นลักษณะประมูลคดีที่มีทนายความอื่นว่าต่างแก้ต่างอยู่แล้วมาว่า หรือรับ หรือสัญญาว่าจะรับว่าต่าง แก้ต่างในคดีที่รู้ว่ามีทนายความอื่นอยู่แล้ว เว้นแต่

(1) ได้รับความยินยอมจากทนายความที่ว่าความอยู่ในเรื่องนั้นแล้ว

(2) มีเหตุผลอันควรเชื่อได้ว่าตัวความได้ถอนทนายความคนก่อนจากการเป็นทนายความของเขาแล้ว หรือ

(3) ทนายความผู้ว่าความในเรื่องนั้นปฏิเสธ หรือแสดงความไม่สมัครใจที่จะว่าความในคดีนั้นต่อไปแล้ว

ข้อ 17 ประกาศโฆษณา หรือยอมให้ผู้อื่นประกาศโฆษณาใด ๆ ดังต่อไปนี้

(1) อัตราค่าจ้างว่าความ หรือแจ้งว่าไม่เรียกร้องค่าจ้างว่าความ เว้นแต่การประกาศโฆษณาของทนายความที่เกี่ยวกับการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย ซึ่งดำเนินการโดยสภาทนายความเอง หรือโดยสถาบัน สมาคม องค์การ หรือส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง หรือ

(2) ชื่อ คุณวุฒิ ตำแหน่ง ถิ่นที่อยู่ หรือสำนักงาน อันเป็นไปในทางโอ้อวด เป็นเชิงชักชวนให้ผู้มีอรรถคดีมาหาเพื่อเป็นทนายความว่าต่าง หรือแก้ต่างให้ เว้นแต่การแสดงชื่อ คุณวุฒิ หรืออื่น ๆ ดังกล่าวตามสมควรโดยสุภาพ

ข้อ 18 ประกอบอาชีพ ดำเนินธุรกิจ หรือประพฤติตนเป็นการฝ่าฝืนต่อศีลธรรมอันดี หรือเป็นการเสื่อมเสียต่อศักดิ์ศรีและเกียรติคุณของทนายความ

ข้อ 19 ยินยอมตกลง หรือให้คำมั่นสัญญาว่าจะให้ค่านายหน้าหรือบำเหน็จรางวัลใด ๆ ด้วยทรัพย์สิน หรือประโยชน์ใด ๆ แก่ผู้ที่หาคดีความหรือนำคดีความมาให้ หรือมีคนประจำสำนักงานดำเนินการจัดหาคดีความมาให้ว่า โดยทนายความผู้นั้นคิดค่าส่วนลดของค่าจ้างให้ หรือให้เงินเดือน หรือเงินจำนวนหนึ่งจำนวนใด หรือทรัพย์สิน หรือประโยชน์อย่างใด ๆ แก่ผู้ทีหาคดีความมาให้นั้น แม้บุคคลผู้หาคดีความมาให้ในลักษณะดังกล่าวจะเป็นเสมียนหรือลูกจ้างประจำ สำนักงานของทนายความผู้นั้นก็ตาม

มรรยาทในการแต่งกาย

ข้อ 20 ในเวลาว่าความทนายความต้องแต่งกายสุภาพเรียบร้อยตามหลักเกณฑ์ ดังต่อไปนี้

(1) ทนายความชาย แต่งตามแบบสากลนิยม เป็นชุดสีชาว หรือสีอื่นที่ไม่ฉูดฉาด เชิ้ตยาว ผ้าผูกคอสีดำหรือสีอื่นที่สุภาพไม่ฉูดฉาดแบบเงื่อนกลาสี หรือแต่งเสื้อชุดไทยแบบแขนสั้นหรือยาว สีสุภาพไม่มีลวดลายแทนเสื้อชุดสากลก็ได้ รองเท้าหุ้มส้นสีขาว น้ำตาลหรือดำ ถุงเท้าสีคล้ายคลึงกับรองเท้า

(2) ทนายความหญิง แต่งตามแบบสากลนิยม กระโปรงและเสื้อสีสุภาพไม่ฉูดฉาด รองเท้าหุ้มส้น

(3) ทนายความที่มีสิทธิแต่งเครื่องแบบราชการ จะแต่งเครื่องแบบราชการก็ได้

(4) ในขณะว่าความ ทนายความที่มีสิทธิสวมเสื้อครุยเนติบัณฑิต ต้องสวมเสื้อครุยนั้นด้วย

มรรยาทในการปฎิบัติตามคำสั่งตามกฎหมายและข้อบังคับ

ข้อ 21 ทนายความจะต้องปฏิบัติตนอย่างเคร่งครัดเพื่อให้เป็นไปตามคำสั่งของสภานายกพิเศษแห่งสภาทนายความ คณะกรรมการสภาทนายความ และคณะกรรมการมรรยาททนายความ ตลอดจนบรรดาข้อบังคับหรือข้อกำหนดที่บุคคลหรือคณะบุคคลดังกล่าวได้สั่งหรือ มีไว้แล้วแต่กรณี ตามอำนาจหน้าที่ซึ่งมีอยู่ตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย

ภาพประกอบข่าว : มรรยาททนายความ

ก่อนหน้านี้ ดร.วิเชียร ชุบไธสง นายกสภาทนายความ กล่าวว่า หากทนายความคนใดได้มีการกระทำความผิดเกี่ยวกับการยักยอก ฉ้อโกง หรือตระบัดสินลูกความ หรือประกอบอาชีพ ดำเนิน หรือประพฤติตนอันเป็นการฝ่าฝืนต่อศีลธรรมอันดี หรือเป็นการเสื่อมเสียต่อศักดิ์ศรีและเกียรติคุณของทนายความ "ถือว่าเป็นเหตุที่จะทำการลบชื่อจากทะเบียนทนายความได้"

รวมถึงการเสี้ยมสอนให้พยานเบิกความเท็จ หรือทำพยานหลักฐานอันเป็นเท็จ การอวดอ้างว่าตนเองเก่งกว่าทนายคนอื่น หรือ อวดอ้างว่ามีพรรคพวกรู้จักคุ้นเคยกับผู้ใดอันกระทำให้ลูกความหลงเชื่อว่าตนสามารถทำให้ลูกความได้รับประโยชน์พิเศษนอกจากทางว่าความ

หรือจะชักจูงใจผู้นั้นช่วยเหลือทางคดีได้ หรือแอบอ้างขู่ว่าถ้าไม่ให้ตนทำคดีนั้นแล้วจะหาทางให้ผู้นั้นทำให้คดีลูกความแพ้ หรือการเรียกรับเงินไปวิ่งเต้นคดี การแย่งคดี หรือจงใจขาดนัดหรือทอดทิ้งคดี เป็นต้น สิ่งเหล่านี้ "ล้วนแต่เป็นการประพฤติผิดมรรยาททนายความ"

อ่านข่าว : "ลอยกระทง 2567" ประเพณีอันงดงาม กับเรื่อง "นางนพมาศ"

"แจ้งตาย" เรื่องสำคัญที่ต้องรู้ ครั้งสุดท้ายที่ทำให้ "ผู้วายชนม์"

หนี้ไม่ใช่ปัญหา! เคล็ดลับวางแผน "การเงิน" ก่อนเกษียณ