รู้จัก ‘Self-Compassion’ เทรนด์แห่งการเยียวยา เมื่อการ ‘ดื่มกาแฟกับตัวเองในวัยเด็ก’ คือการทบทวนชีวิตและให้อภัยตัวเอง

ช่วงที่ผ่านมา หลายคนที่เล่นโซเชียลคงเห็นผ่านตา หรือได้เล่นกันมาบ้าง กับควิซหรือแบบทดสอบ ที่ให้เราเลือกชอยส์ต่างๆ จากสถานการณ์สมมติ เพื่อนำไปสู่เหตุการณ์ต่อเนื่องจากการตัดสินใจเลือกแต่ละชอยส์ ก่อนจะไปจบที่บทสรุปบางอย่างที่เป็นจุดหมายของแบบทดสอบนั้นๆ

แม้ว่าจะมีควิซหลายสถานการณ์สมมติ แต่ส่วนใหญ่มักเกี่ยวข้องกับเรื่องของการ ‘ทำความรู้จักตัวเอง’ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องบุคลิกนิสัย มุมมอง ทัศนคติ แต่มีแบบทดสอบรูปแบบหนึ่งที่น่าสนใจ และเห็นบ่อยๆ คือแบบทดสอบที่เป็นรูปแบบสมมติให้เราย้อนมองตัวเองใน ‘วัยเด็ก’ ผ่าน ‘เหตุการณ์จินตนาการ’ หลายข้อ เพื่อนำไปสู่บทสรุปของการทำความเข้าใจตัวเองในตอนท้าย

สิ่งนี้เชื่อมโยงกับเทรนด์หนึ่งที่มาแรงในโซเชียล โดยเฉพาะ TikTok กับแนวคิด ‘Self-Compassion’ ที่เสมือนเป็นการได้ ‘ดื่มกาแฟกับตัวเองในวัยเด็ก’ กล่าวคือเป็นแนวคิดง่ายๆ แต่ลึกซึ้งในการย้อนกลับไปมองตัวเองในวัยเด็ก มองเห็นตัวเองในวัยเด็ก เพื่อทบทวนชีวิต และให้อภัยตัวเอง

แนวคิดนี้มีจุดเริ่มต้นมาจากบทกลอนของเจนนา เซซิเลีย (Jennae Cecelia) ที่ชื่อ ‘i met my younger self for coffee’ และได้รับความนิยมจากคนที่กำลังทบทวนชีวิต มองหาการให้อภัยตัวเอง และยอมรับในสิ่งที่ผ่านมาด้วยความรัก ความเข้าใจ

เพราะบางครั้ง เมื่อเราใช้ชีวิตจนเติบโตเป็นผู้ใหญ่ ผ่านสถานการณ์มากมายที่เข้ามา เราอาจหลงลืมบางสิ่ง ทิ้งบางอย่าง โดยเฉพาะความเมตตาต่อตนเอง หรือความรักที่มีต่อตนเอง จนกลายเป็นคนให้อภัยต่อตนเองเมื่อเติบใหญ่ไม่ได้

แล้วหลักการของแนวคิดแห่งการเยียวยาตัวเองนี้คืออะไร?

ดื่มกาแฟกับตัวฉันในวัยเด็ก

เทรนด์นี้เป็นแนวคิดที่ง่ายแต่ลึกซึ้ง โดยการจินตนาการว่าเราได้นั่งจิบกาแฟกับตัวเองในวัยเด็ก นึกภาพว่าเราจะสั่งอะไร เราในตอนนั้นแต่งตัวยังไง หน้าตาเป็นแบบไหน และเราอยากจะพูดอะไรกับตัวเองในวันนั้น นักจิตวิทยากล่าวว่า แนวคิดนี้จะช่วยลดการวิพากษ์วิจารณ์ตัวเอง เพิ่มความมั่นใจ ส่งเสริมความเห็นอกเห็นใจและให้อภัยตัวเองในอดีต มองความเจ็บปวดในอดีตด้วย ‘ความเมตตา’ มากกว่าการ ‘ตัดสินตัวเอง’ ยอมรับความรู้สึกนั้นด้วยความรัก เพื่อสร้างความมั่นใจในตัวเองอีกครั้ง

เยียวยาเด็กในตัวเรา

แนวคิดนี้สะท้อนเรื่องของ ‘Reparenting’ หรือ ‘การเลี้ยงดูใหม่’ หรือกระบวนการในการเรียนรู้ที่จะตอบสนองความต้องการทางอารมณ์ของตนเองที่อาจไม่ได้รับในวัยเด็ก เพื่อเยียวยาบาดแผล และสร้างความรู้สึกมั่นคงในตนเอง ทั้งยังช่วยฝึกการควบคุมอารมณ์ สร้างความมั่นใจใน และส่งเสริมความรักและความเมตตาต่อตนเอง ผ่านการใช้ ‘จินตนาการ’ ในการสร้างพื้นที่ปลอดภัยที่ได้พูดคุยกับตัวเองในอดีตด้วยความอ่อนโยน เหมือนที่เราจะพูดกับเด็กคนหนึ่งที่เรารัก

จากจินตนาการสู่แนวทางเชิงวิทยาศาสตร์

แนวคิดการจิบกาแฟพูดคุยกับตัวเองในวัยเด็ก ที่เป็นแนวคิดเกี่ยวกับ Self-Compassion ไม่ได้ถูกพูดถึงแค่ในโซเชียล แต่กลายเป็นหัวข้อที่ได้รับการศึกษาอย่างจริงจังในวงการจิตวิทยา ซึ่งถูกพัฒนาโดยดร. คริสติน เนฟฟ์ (Kristin Neff) รองศาสตราจารย์มหาวิทยาลัยเท็กซัส และถูกพิสูจน์ว่าสามารถช่วยลดความวิตกกังวล ซึมเศร้า ความรู้สึกผิด และเสริมสร้าง ความยืดหยุ่นทางจิตใจ และความพึงพอใจในชีวิตได้ ก่อนจะถูกพัฒนาต่ออีกในรูปแบบออนไลน์ ไม่ว่าจะเป็นแอปพลิเคชัน โปรแกรม คอร์สออนไลน์ รวมถึงแบบทดสอบในโซเชียลที่เราได้ลองเล่นกันนั่นเอง

แนวคิดที่ผสานภูมิปัญญาตะวันออก

หากลองสังเกตดีๆ นี่คือแนวคิดของ ‘ความเมตตา’ ต่อตนเองที่มีรากฐานจากปรัชญาและศาสนาในโลกตะวันออกมาช้านาน โดยมีแรงบันดาลใจดั้งเดิมจากแนวคิดทางพุทธศาสนาที่สอนเรื่องเมตตา กรุณา และการไม่ตัดสิน ลัทธิซูฟี (Sufi) และบทกวีของรูมี (Rumi) กวีเอกแห่งอิหร่าน ที่ย้ำถึงความรักที่ไม่มีเงื่อนไขและการยอมรับตนเอง รวมถึงคำสอนของเต๋าและขงจื๊อ เรื่องความกลมกลืน ความอ่อนน้อมถ่อมตน และความสงบภายใน

ความรู้สึกทุกข์หรือเจ็บปวดในปัจจุบัน อาจมีที่มาจากวัยเด็ก การได้มีเวลานั่งจิบกาแฟและพูดคุยกับตัวเองในวัยเยาว์เหมือนพูดกับเด็กที่เรารักและอยากให้เขาเติบโตไปในทางที่ดี แม้จะดูเหมือนเป็นเพียง ‘จินตนาการ’ แต่มันก็คือหนึ่งวิธีในการหันกลับมารักและเข้าใจตนเองผ่านการเยียวยาอดีตด้วยความอ่อนโยนและมีเมตตา

เพราะบางครั้งบางทีจินตนาการอาจมีพลังกว่าความเป็นจริงก็ได้