‘ผ้าหาดเสี้ยว’ มิติใหม่แห่งภูมิปัญญาไทย
‘ผ้าหาดเสี้ยว’ มิติใหม่แห่งภูมิปัญญาไทย
”ผ้าจกเหมาะกับผู้สูงอายุ และสวมใส่ได้เฉพาะพิธีสำคัญๆ เท่านั้นแหละ”
คือความจำฝังหัวมาแต่ไหนแต่ไร มาถึงปัจจุบันผ้าจกคือผ้าทอที่สวมใส่ได้ทุกเพศ ทุกวัย ทุกโอกาส ทั้งยังเป็นข้าวของเครื่องใช้ เครื่องประดับตกแต่งที่โดดเด่น แปลกตา สง่างาม ล้ำสมัย ในแวดวงสากล
กองส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยนเรศวร จัดนิทรรศการ “ผ้าหาดเสี้ยว” ขึ้น ณ พิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร ละลานตาไปด้วยความวิจิตรงดงามของของผ้าจกโบราณ ทั้งผ้าซิ่น ผ้าห่ม ย่าม ผ้าห่อคัมภีร์ และผ้าจก 9 ลาย เอกลักษณ์ของชาวไทพวนที่สืบทอดกันมากว่า 100 ปี ในแบรนด์ “สุนทรี” ผ่านการประยุกต์ พัฒนาเป็นเสื้อผ้า กระเป๋า โคมไฟ หมอน ผ้ารองจาน กรอบรูป เก้าอี้ ฯลฯ แบรนด์ “suntree”
”sun คือพระอาทิตย์ ส่วน tree คือต้นไม้ ทั้งสองสิ่งนี้ต้องอยู่คู่กับโลกเรา เช่นเดียวกับความงามความสุนทรีของภูมิปัญญาผ้าทอไทยจะต้องยังคงอยู่ตลอดไป”
แนวคิดอันแยบยลของ น.ส.รวีวรรณ ขนาดนิด ผู้จัดการร้านสุนทรีผ้าไทย แห่งบ้านหาดเสี้ยว ตำบลบ้านตึก อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย ผู้สืบทอดภูมิปัญญาจากผู้เป็นแม่ นางสุนทรี วิชิตนาค ครูภูมิปัญญาไทยรุ่นที่ 3 ด้านอุตสาหกรรมและหัตถกรรม ได้สร้างปรากฏการณ์แห่งวงการผ้าทอไทยสู่ผ้าทอโลก
suntree เป็นผลิตภัณฑ์ที่ยังคงใช้เทคนิคเดิมคือใช้ขนเม่นในการจกเส้นฝ้ายเส้นไหม ใช้การเข็นแบบโบราณ ในขณะที่พัฒนาวิธีการถอดลวดลายจากชิ้นผ้า มาสร้างเป็นกราฟในคอมพิวเตอร์ ปรับเปลี่ยนโทนสีจากเดิม เขียว แดง เหลือง ให้มีความนวลตา มากขึ้น การจัดวางลวดลายด้วยวิธีการตกแต่งอันเก๋ไก๋ ชวนหลงใหล
ป้าสุนทรี บรรจงหยิบผ้าซิ่นของคุณยาย ลวดลายริ้วสีแดง เขียว บนพื้นดำ ดูธรรมดาๆ แต่มากด้วยคุณค่าของการสืบสาน ผ้าซิ่นมุกสีเขียวลวดลายขาเปียที่หาดูได้ยาก ผ้าที่ใช้ในงานบวช เช่น ผ้าปรกหัวนาค ผ้าคลุมหัวช้าง ผ้าห่อคัมภีร์ ที่ไม่มีแล้วในปัจจุบัน เหล่านี้คือความงดงามแห่งภูมิปัญญาที่มิอาจประเมินค่าได้
รวีวรรณ โชว์ชุดผ้ารองจาน ผ้ารันเนอร์ กระเป๋าสีขาวดำรูปทรงเรขาคณิต สุดคลาสสิก ใครจะคิดว่านี่มาจากผ้าห่มไทพวนดั้งเดิม ที่ถูกนำมาแปลงโฉมอย่างลงตัว, เก้าอี้ที่จินตนาการจากเส้นยืนที่ยึดอยู่กับกี่ทอผ้า เช่นเดียวกับกรอบรูปซึ่งจำลองจากเส้นใยบนกี่ทอผ้าที่ยังมิได้ขัดสาน โคมไฟหุ้มด้วยผ้าจกลวดลายดั้งเดิมสีสันสดใส สะดุดตา เสื้อผ้าที่นำลวดลายจกมาแต่งนิดเติมหน่อย แลดูทันสมัยไม่แพ้แบรนด์สากล
พิเศษสุดผ้าลวดลายใหม่ “ผ้าจก 9 ลายทรงเครื่อง” ออกแบบโดย นายวชิรพงษ์ วงศ์ประสิทธิ์ นักวิชาการช่างศิลป์ กองส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม ที่นำจก 9 ลาย เอกลักษณ์ของไทพวนมาดัดแปลงลวดลายและสีสันให้มีความทันสมัย ละมุนตา รายล้อมด้วยเส้นสายที่ถอดแบบมาจากเครื่องแขวนของไทยผสมผสานกับลายผ้าของลาว อันเป็นต้นกำเนิดของไทพวน ร้อยเรียงเป็นแนวยาวบนผืนผ้าสีสันสดใส เป็นผ้าต้นแบบซึ่งอยู่ในระหว่างการยื่นจดสิทธิบัตร พร้อมมอบให้กับสุนทรีผ้าไทยนำไปพัฒนาเป็นผลงานชิ้นใหม่ต่อไป
รวีวรรณกล่าวว่า เราปรับเปลี่ยนวิธีการ กระบวนการ รูปแบบ เพราะต้องการให้คนรุ่นใหม่สนใจผ้าโบราณ และวันนี้เราก็ประสบความสำเร็จ คนรุ่นใหม่เข้ามาชื่นชมมากขึ้น และต่อจากนั้นเขาก็จะสนใจลึกเข้าไปอีก การใช้เทคโนโลยีใหม่ๆ ควบคู่ไปกับการใช้เทคนิคเดิมๆ คือหัวใจในการสืบทอดภูมิปัญญา
นิทรรศการผ้าหาดเสี้ยว หนึ่งเสน่ห์ผ้าทอไทย เปิดให้ทุกท่านมาชื่นชมจนถึงวันที่ 22 มีนาคม ในวันและเวลาราชการ ณ พิพิธภัณฑ์ผ้า กองส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยนเรศวร โทร 0-5596-1207-8