“หนึ่งร้อยปีแห่งความโดดเดี่ยว” ศตวรรษแห่งประวัติศาสตร์ฉายซ้ำในวรรณกรรมโลก
“หลายปีต่อมา ขณะประจันหน้ากับหมู่ทหารยิงเป้า พันเอกเอาเรเลียโน บวนเดีย อดไม่ได้ที่จะหวนรำลึกถึงยามบ่ายเมื่อครั้งกระโน้นที่พ่อพาเขาไปรู้จักน้ำแข็ง…”
นี่คือประโยคเปิดที่ได้รับการยกย่องว่าที่ดีที่สุดในโลกวรรณกรรม จากนวนิยายเรื่อง หนึ่งร้อยปีแห่งความโดดเดี่ยว (One Hundred Years of Solitude) ผลงานที่นำ กาเบรียล การ์เซีย มาร์เกซ (Gabriel García Márquez) ไปสู่รางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมในปี 1982
หนึ่งร้อยปีแห่งความโดดเดี่ยวคือนวนิยายที่เต็มไปด้วยมนต์ขลัง โดดเด่นจนได้รับการยกย่องว่าเป็นผลงานชิ้นสำคัญที่สุดชิ้นหนึ่งของศตวรรษที่ 20 ซึ่งไม่เพียงแต่แสดงถึงความสำเร็จส่วนตัวของมาร์เกซ แต่ยังสะท้อนถึงความสำคัญของวรรณกรรมละตินอเมริกาในวงการวรรณกรรมโลก
โลกสมจริงมหัศจรรย์ของมาร์เกซ
หนึ่งร้อยปีแห่งความโดดเดี่ยว ตีพิมพ์ครั้งแรกเป็นภาษาสเปนในชื่อ Cien años de soledad ในปี 1967 โดยเป็นผลงานในแนวสัจนิยมมหัศจรรย์ (Magical Realism) ซึ่งผสมผสานความแฟนตาซีเข้ากับความเป็นจริงได้อย่างหมดจดและลึกซึ้ง
นวนิยายบอกเล่าเรื่องราวมหากาพย์ของตระกูลบวนเดียเจ็ดชั่วอายุคน ซึ่งครอบคลุมช่วงเวลา 100 ปีแห่งประวัติศาสตร์ลาตินอเมริกาตั้งแต่หลังยุคอาณานิคมปี 1820 ถึงปี 1920 การกำเนิดและล่มสลายของผู้ก่อตั้งตระกูลบวนเดีย ความรัก การแก่งแย่งชิงดี สงคราม ชะตากรรม และเวทมนตร์เหนือจริง
การใช้สัจนิยมมหัศจรรย์ของมาร์เกซมีให้เห็นในหลายฉาก เช่น การปรากฏตัวอยู่บ่อยครั้งของคนตาย การลอยขึ้นสู่ท้องฟ้าของตัวละครขณะกำลังซักผ้า ฯลฯ ซึ่งฉากเหล่านี้แสดงให้เห็นถึงการเชื่อมโยงความเหนือจริงเข้ากับชีวิตธรรมดา และเทคนิคดังกล่าวช่วยขยายขอบเขตจินตนาการ ทั้งยังพาผู้อ่านไปสำรวจความเป็นไปได้ที่ลึกซึ้งและชวนให้คิดตามในหลายระดับ
กาเบรียล การ์เซีย มาร์เกซ (Gorup de Besanez / Wikimedia Commons)
กาเบรียล การ์เซีย มาร์เกซ เกิดและเติบโตที่เมืองอารากาตากา ประเทศโคลอมเบีย ชีวิตส่วนใหญ่อาศัยอยู่กับปู่และย่าซึ่งมีอิทธิพลต่อเขาเป็นอย่างมาก ปู่ของมาร์เกซเป็นนักเล่าเรื่องชั้นยอด ส่วนย่าก็มักเล่าเรื่องราวที่มีองค์ประกอบของตำนานพื้นบ้านและเรื่องราวเหนือธรรมชาติ ซึ่งแน่นอนว่าสิ่งเหล่านี้ได้กลายมาเป็นแรงบันดาลใจสำคัญในงานเขียน
มาร์เกซ เริ่มต้นอาชีพด้วยการเป็นนักข่าวก่อนที่จะหันมาทุ่มเทให้กับการเขียนวรรณกรรม เขาเคยตีพิมพ์ผลงานในหนังสือพิมพ์ของโคลอมเบีย ทั้งยังเข้าร่วมสมาคมการเขียนอย่างไม่เป็นทางการที่เรียกว่า Barranquilla ซึ่งเป็นกลุ่มที่กระตุ้นให้เขาเริ่มต้นเขียนนิยาย มาร์เกซยังได้รับแรงบันดาลใจจากนักเขียนคนอื่น ๆ เช่น ฟรันทซ์ คัฟคา (Franz Kafka) วิลเลียม ฟอกเนอร์ (William Faulkner) และเวอร์จิเนีย วูล์ฟ (Virgina Woolf) ผลงานของเขาสะท้อนถึงวัฒนธรรม ลักษณะทางสังคมและการเมืองของละตินอเมริกา และด้วยการเปิดรับสไตล์และเทคนิคการเล่าเรื่องที่แตกต่าง มีส่วนทำให้เกิดการผสมผสานเวทมนตร์และการวิจารณ์สังคมอันกลายเป็นลักษณะเฉพาะตัวของเขา
จากมรดกประจำชาติโคลอมเบียสู่ภาพเคลื่อนไหว
เนื้อหาของ หนึ่งร้อยปีแห่งความโดดเดี่ยว ครอบคลุมหลายทศวรรษของความเปลี่ยนแปลง ความโดดเดี่ยวทางร่างกายและจิตใจของตัวละคร โชคชะตาและวงจรที่ฉายซ้ำของประวัติศาสตร์ การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองในละตินอเมริกา การเฝ้าติดตามครอบครัวและสังคมอันยาวนาน ทำให้เรามองเห็นแรงกระเพื่อมของการกระทำที่ส่งผลต่อชะตากรรมในแต่รุ่น
แม้จะเป็นผลงานที่ลึกซึ้งจนควรค่าแก่การอ่านให้ได้สักครั้งในชีวิต แต่ก็ต้องยอมรับว่า หนึ่งร้อยปีแห่งความโดดเดี่ยวยากแก่การทำความเข้าใจ ทั้งความสลับซับซ้อน เส้นเวลาที่ไม่เรียงตามลำดับ ขอบเขตของเนื้อเรื่องที่กว้างเกินจินตนาการ จึงแทบเป็นไปไม่ได้ที่นวนิยายเรื่องนี้จะถูกนำมาผลิตเป็นภาพยนตร์
อย่างไรก็ตาม ดูเหมือน Netflix จะทลายคำกล่าวที่ว่า “วรรณกรรมที่ดี ไม่จำเป็นต้องเป็นภาพยนตร์ที่ดี” ด้วยการนำผลงานชิ้นโบแดงของมาร์เกซมาสู่จอสตรีมมิงได้อย่างงดงาม โดยทีมผู้สร้างได้ทำงานร่วมกับครอบครัวของมาร์เกซ เพื่อถ่ายทอดเรื่องราวข้ามศตวรรษโดยแบ่งออกเป็น 8 ตอน รวมถึงมาร์เกซเองก็ได้แสดงเจตจำนงก่อนเสียชีวิตในปี 2014 ว่าภาพยนตร์ซีรีส์เรื่องนี้ต้องถ่ายทำในประเทศโคลอมเบีย ใช้ภาษาสเปน และใช้นักแสดงชาวโคลอมเบียทั้งหมด
ซึ่งผลตอบรับของภาพยนตร์ซีรีส์เรื่องนี้ก็เป็นไปด้วยดี โดยผู้ชมได้แสดงความเห็นว่า “งดงามไม่ต่างจากนวนิยาย” ด้วยการสะท้อนความเป็นจริงของโคลอมเบีย ประเทศที่เต็มไปด้วยความเชื่อเรื่องโชคลาง สงครามที่ไร้เหตุผล และความงามของธรรมชาติอันเกินจินตนาการ
ตัวอย่างผลงานเล่มอื่น ๆ ของมาร์เกซ
Love in the Time of Cholera (รักเมื่อคราวห่าลง, สำนักพิมพ์บทจร)
The Devil (ว่าด้วยความรักและบรรดาปิศาจ, สำนักพิมพ์บทจร)
No One Writes to the Colonel (ไม่มีใครเขียนถึงผู้พัน, สำนักพิมพ์บทจร)
Until August (ไว้พบกันเดือนสิงหา, สำนักพิมพ์บทจร)
ที่มา : หนังสือ “One Hundred Years of Solitude” (หนึ่งร้อยปีแห่งความโดดเดี่ยว, สำนักพิมพ์บทจร) โดย กาเบรียล การ์เซีย มาร์เกซ
บทความ “One Hundred Years of Solitude: Colombians celebrate Netflix TV series of the country’s ’national poem” โดย Luke Taylor
บทความ “One Hundred Years of Solitude” โดย Drew Milne
เรื่อง : ธัญลักษณ์ ย.