ทำความรู้จักกับน้ำตาลฟรุกโตส และ ฟรุกโต-โอลิโกแซ็กคาไรด์

น้ำตาลเป็นแหล่งอาหารประเภทคาร์โบไฮเดรตอย่างหนึ่ง สามารถแบ่งได้เป็น น้ำตาลเชิงเดี่ยว กับ น้ำตาลเชิงซ้อนหรือน้ำตาลโอลิโกแซ็กคาไรด์ โดยน้ำตาลเชิงเดี่ยวที่เราคุ้นหูกัน คือ กลูโคส ซึ่งกลูโคสเป็นน้ำตาลที่พบมากที่สุดในกระแสเลือดแต่มีน้ำตาลอีกชนิดหนึ่งที่อยากให้รู้จักกัน นั้นคือ ฟรุกโตส โดยฟรุกโตสเป็นน้ำตาลที่พบได้ในน้ำผึ้ง ผลไม้และผัก อาจเรียกอีกชื่อว่า น้ำตาลผลไม้ (fruit sugar)

น้ำตาลฟรุกโตสเป็นน้ำตาลที่หวานที่สุด ความหวานนี้แหละจะเป็นตัวกระตุ้นให้อาหารน่ารับประทานยิ่งขึ้น จึงมีผลต่อความอ้วนได้ จากที่กล่าวไว้ข้างต้นว่า น้ำตาลมีทั้งน้ำตาลเชิงเดี่ยว กับ น้ำตาลเชิงซ้อนหรือน้ำตาลโอลิโกแซ็กคาไรด์ น้ำตาลฟรุกโตส เป็นน้ำตาลเชิงเดี่ยว แต่มีคำว่า ฟรุกโต-โอลิโกแซ็กคาไรด์ในน้ำตาลประเภทโอลิโกแซ็กคาไรด์ และทำให้บางคนคิดว่า นี้คงเป็นชื่อเรียกอีกอย่างของน้ำตาลฟรุกโตส (อาจจะเข้าใจว่าเหมือนกัน)

ฟรุกโต-โอลิโกแซ็กคาไรด์ เป็นน้ำตาลโอลิโกแซ็กคาไรด์ โดยน้ำตาลโอลิโกแซ็กคาไรด์ คือ น้ำตาลที่มีการเชื่อมต่อของน้ำตาลโมเลกุลเดี่ยว ตามความหมายนี้ ฟรุกโต-โอลิโกแซ็กคาไรด์ ก็จะหมายความว่าเป็นน้ำตาลฟรุกโตส 3-10 หน่วยมาเชื่อมต่อกัน เราสามารถพบฟรุกโต-โอลิโกแซ็กคาไรด์ได้ที่หัวหอม ชิโครี กระเทียม หน่อไม้ฝรั่ง กล้วย และอื่น ๆ โดยฟรุกโต-โอลิโกแซ็กคาไรด์นี้สามารถเกิดขึ้นได้เองตามธรรมชาติในพืช

ฟรุกโต-โอลิโกแซ็กคาไรด์ หรือ FOS (fructo-oligosaccharide) เป็นน้ำตาลที่ให้พลังงานต่ำ มีคุณสมบัติที่น่าสนใจคือ เป็นพรีไบโอติก (prebiotic) บางคนอาจจะยังไม่ค่อยเข้าใจว่า probiotic กับ prebiotic แตกต่างกันอย่างไร

โปรไบโอติก (Probiotics) คือ จุลชีพมีชีวิตซึ่งเมื่อรับประทานในปริมาณที่เหมาะสมแล้วจะก่อให้เกิดผลดีต่อสุขภาพ อาจกล่าวง่าย ๆ ว่าโปรไบโอติกเป็นการรับประทานตัวเชื้อดี

ส่วนพรีไบโอติก (Prebiotics) คือ สารอาหารที่ร่างกายย่อยสลายไม่ได้หรือย่อยสลายได้น้อยมาก แต่ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อสุขภาพของเจ้าของร่างกาย โดยส่งเสริมการเจริญเติบโตและการทำงานของแบคทีเรียที่มีประโยชน์ในทางเดินอาหาร หรือ อาจกล่าวง่าย ๆ ว่า พรีไบโอติกเป็นอาหารให้โปรไบโอติกนั่นเอง

คำอธิบายที่ฟรุกโต-โอลิโกแซ็กคาไรด์ หรือ FOS มีคุณสมบัติเป็นพรีไบโอติก (prebiotic) คือ ฟรุกโต-โอลิโกแซ็กคาไรด์ หรือ FOS เป็นสารที่มีคุณสมบัติคล้ายใยอาหารซึ่งร่างกายย่อยสลายไม่ได้ แต่แบคทีเรียที่มีอยู่ตามปกติในลําไส้ใหญ่จะสามารถย่อยได้ โดยสารย่อยได้จะเป็นกรดไขมันชนิดหนึ่ง ก๊าซหลายชนิดและพลังงาน ซึ่งจะส่งผลดีต่อร่างกาย

จากการที่ฟรุกโต-โอลิโกแซ็กคาไรด์ หรือ FOS มีคุณสมบัติเป็นพรีไบโอติก จึงมีการเติมเพิ่มลงไปในอาหารทางการแพทย์ โดยอาหารทางการแพทย์ที่มี FOS จะมีประโยชน์ในเรื่องลำไส้ การขับถ่าย ช่วยระบบทางเดินอาหาร มีประโยชน์ในผู้ป่วยที่มีอาการท้องเสีย ช่วยรักษาระดับกลูโคสและไขมันในเลือดให้เป็นปกติ

จะเห็นว่าถ้าเราต้องการผลประโยชน์เหล่านี้ ข้างผลิตภัณฑ์ที่เราจะใช้ควรระบุว่าเป็นฟรุกโต-โอลิโกแซ็กคาไรด์ หรือ FOS ไม่ใช่แค่ระบุว่า น้ำตาลฟรุกโตส