2 ศิลปินแห่งชาติกับนิทรรศการน้อมรำลึกพระบรมราชชนนีพันปีหลวง

งดงามจับใจสำหรับนิทรรศการน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง โดย 2 ศิลปินแห่งชาติ ศาสตราจารย์เกียรติคุณปรีชา เถาทอง และศาสตราจารย์เกียรติคุณถาวร โกอุดมวิทย์ ที่เปิดให้ชมแล้ววันนี้ถึง 25 มีนาคม 2569 ณ Art Jewel แกลลอรี่แห่งใหม่ บนชั้น 5 สยามพารากอน

ใครที่นึกไม่ออกว่า Art Jewel อยู่ตรงไหนให้เริ่มต้นที่ลิฟต์แก้วฝั่งลานพาร์คพารากอน กดลิฟต์ขึ้นไปชั้น 5 จะพบแกลลอรี่ขนาดใหญ่ 2 ชั้นครอบคลุมพื้นที่ 500 ตารางเมตรเด่นสะดุดตา มาทางนี้รับรองไม่หลงแน่นอน

• ศิลป์สดุดี พระบารมีคู่แผ่นดิน

อาจารย์ปรีชา ศิลปินแห่งชาติสาขาจิตรกรรม กล่าวถึงผลงานจิตรกรรมชุด “ศิลป์สดุดี พระบารมีคู่แผ่นดิน” ว่ามีแนวคิดมาจากพระราชดำรัสของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ณ บ้านป่าติ้ว อ.ส่องดาว จ.สกลนคร พ.ศ.2525 ความว่า

“พระเจ้าอยู่หัวเป็นน้ำ ฉันจะเป็นป่า ป่าที่ถวายความจงรักภักดีต่อน้ำ พระเจ้าอยู่หัวสร้างอ่างเก็บน้ำ ฉันจะสร้างป่า”

“ป่าในที่นี้หมายถึงคน หมายถึงองค์ความรู้ต่างๆ ในขณะที่ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงงานศาสตร์พระราชา โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เพื่อพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน แก้ไขปัญหาการขาดแคลนทรัพยากรธรรมชาติควบคู่ไปกับการอนุรักษ์ สมเด็จพระพันปีหลวงทรงส่งเสริมอาชีพให้เกษตรกรมีรายได้หลังการทำนาทำไร่ ทั้งสองพระองค์ทรงงานไปด้วยกัน ดังนั้นในผลงานจิตรกรรมชุดนี้จึงมีภาพที่ทั้งสองพระองค์อยู่ด้วยกัน และภาพเดี่ยวของสมเด็จพระพันปีหลวงที่หมายถึงการทำงานแยกกัน แต่เพื่อหมุดหมายเดียวกัน”

สำหรับผลงานจิตรกรรมชุดนี้ อาจารย์ปรีชาเลือกใช้เทคนิคพื้นฐานโดยเริ่มต้นจากการวาดเส้น ตามด้วยสีน้ำ และสีอะคริลิก ถ่ายทอดความรู้สึกจาก ‘ใจ’

“ผมดรออิ้ง วาดเส้น จัดองค์ประกอบ งานนี้ผมไม่ได้ทำคนเดียวขึ้นโครงแล้วให้แม่บ้าน เด็กๆสิบขวบมาช่วยกันเขียนตามไอเดียที่เราวางคอนเซ็ปต์ไว้ เช่น ดอกไม้เล็กๆที่เห็นในภาพผมบอกเขาว่าเวลาคิดถึงสมเด็จพระพันปีหลวงจะคิดถึงดอกไม้อะไร เขาก็วาดไปเหมือนเราทำเวิร์คช้อปด้วยกัน

โจทย์ คือ เรารักสมเด็จพระพันปีหลวงเหมือนกัน บางภาพจะมีรูปปลาสื่อถึงน้ำพระทัยของพระองค์ท่าน บางภาพจะมีรูปมะม่วงมหาชนก สื่อถึงศาสตร์พระราชาของในหลวงรัชกาลที่ 9”

อาจารย์ปรีชากล่าวถึงการทำงานในชุดนี้ที่สะท้อนความเรียบง่ายและการทำงานร่วมกันระหว่างศิลปินและคนที่วาดภาพด้วยใจ

“ไม่ต้องใช้ทฤษฎีมาจับ เราใช้ความบริสุทธิ์ใจ ผมคิดว่าสุดท้ายแล้วไม่ว่าจะเป็นงานวิจัย นวัตกรรม การสร้างสรรค์ หรือ ธรรมะ เราต้องมีความศรัทธาก่อน การทำงานชุดนี้เราไม่ได้เขียนรูปสมเด็จพระพันปีหลวงที่ตาเราเห็น แต่เราเขียนรูปที่ใจเห็น นี่คือสาระสำคัญ”

ศาสตราจารย์เกียรติคุณปรีชา เถาทอง

• กราบ/สักการะ

ภาพพระบรมฉายาทิสลักษณ์ของในหลวงรัชกาลที่ 9 และ สมเด็จพระพันปีหลวง เทคนิคผสมระหว่างภาพถ่าย ภาพพิมพ์ และจิตรกรรม ของอาจารย์ถาวร ศิลปินแห่งชาติสาขาภาพพิมพ์ ชวนให้เราสัมผัสถึงความสงบนิ่งงดงาม ท่ามกลางความมลังเมลืองของบรรยากาศและสีทองที่สะท้อนถึงความศรัทธาล้ำค่า

“กราบ/สักการะ เป็นนิทรรศการชื่อเดียวกันกับผลงานเมื่อพ.ศ.2560 เป็นภาพชุดพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ของในหลวงรัชกาลที่ 9 เมื่อคราวเสด็จสวรรคต

ในครั้งนี้เป็นภาพชุดพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ของสมเด็จพระพันปีหลวง ผมอยากทำงานศิลปะเพื่อน้อมรำลึกถึงพระองค์ท่าน จึงได้ไปค้นคว้าภาพถ่ายของสมเด็จพระพันปีหลวงในสื่อต่างๆ พยายามหาว่าใครเป็นผู้ถ่ายภาพ จนไปพบว่ามีช่างภาพชื่อ วิจิตร ไชยวัณณ์ จากหนังสือพิมพ์คนเมือง หนังสือพิมพ์ในเชียงใหม่ มีโอกาสได้บันทึกภาพของในหลวงรัชกาลที่ 9 และ สมเด็จพระพันปีหลวง ขณะเสด็จเยือนประเทศสหรัฐอเมริกา เมื่อปีพ.ศ.2503

ที่เอ่ยถึงท่านเพราะผมอยากจะขอบคุณช่างภาพผู้บันทึกภาพประวัติศาสตร์เหล่านั้นไว้ รวมถึงช่างภาพท่านอื่นที่ผมไม่ทราบว่าเป็นใคร ซึ่งทำให้ผมได้นำภาพถ่ายของท่านมาสร้างสรรค์ผลงานในชุดนี้”

ศาสตราจารย์เกียรติคุณถาวร โกอุดมวิทย์

อาจารย์ถาวรกล่าวถึงขั้นตอนหลังจากคัดเลือกภาพถ่ายที่ประทับใจแล้วจะนำไปเข้ากระบวนการทำให้ภาพเกิดความชัดเจน อัดขยายแล้วนำไปพิมพ์ลงบนผืนผ้าใบ สร้างองค์ประกอบใหม่ด้วยการนำเทคนิคการพิมพ์จากใบไม้จริง รวมทั้งวาดภาพดอกปีบ ทิวเขาที่ซ้อนกันเป็นระยะ รวมทั้งกิ่งไม้ ต้นไม้ เพิ่มเติมลงไป

“เรานำความทรงจำที่มีต่อธรรมชาติรอบตัวแทนความสุขผสานลงในภาพ เราใส่จินตนาการเข้าไปเหมือนกับท่านประทับอยู่บนสรวงสวรรค์ ท่ามกลางบรรยากาศเรืองรองของสีทองที่บ่งบอกถึงความเคารพและศรัทธาจากหัวใจ” ศิลปินแห่งชาติกล่าวถึงความหมายของสัญลักษณ์ที่ซ่อนไว้ในผลงานแต่ละชิ้น

ศิลป์สดุดี พระบารมีคู่แผ่นดิน และ กราบ/สักการะ นิทรรศการน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ “สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง” โดย 2 ศิลปินแห่งชาติ เปิดให้เข้าชมฟรี ณ Art Jewel ชั้น 5 สยามพารากอน จนถึง 25 มีนาคม 2569