นักวิจัยจีนเสนอคำอธิบายใหม่ของ ‘การระเบิดรังสีแกมมา’ แบบยาวพิเศษ

× กรุณาติดต่อทีมงานเพื่อดาวน์โหลดคลิป

ปักกิ่ง, 21 ก.พ. (ซินหัว) — คณะนักวิจัยของจีนได้พัฒนาแบบจำลองใหม่เพื่ออธิบายต้นกำเนิดของการระเบิดรังสีแกมมาแบบยาวพิเศษ (Ultra-long GRB) ซึ่งท้าทายความเข้าใจเดิมที่มีต่อการระเบิดอันรุนแรงในห้วงอวกาศเหล่านี้ โดยการระเบิดรังสีแกมมาเป็นหนึ่งในปรากฏการณ์การระเบิดอันรุนแรงที่สุดในเอกภพ ปกติมีระยะเวลาเพียงไม่กี่มิลลิวินาทีจนถึงไม่กี่นาที แต่เหตุการระเบิดจีอาร์บี 250702บี (GRB 250702B) เมื่อวันที่ 2 ก.ค. 2025 มีคุณลักษณะที่ไม่ธรรมดาและจุดกระแสถกเถียงในแวดวงฟิสิกส์ดาราศาสตร์

ทีมนักวิจัยจากสถาบันฟิสิกส์พลังงานสูง สังกัดสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์แห่งชาติจีน ได้วิเคราะห์ข้อมูลสังเกตการณ์จากดาวเทียมอินไซต์-เอชเอ็กซ์เอ็มที (Insight-HXMT) และกล้องโทรทรรศน์สังเกตการณ์ทั่วท้องฟ้าคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าพลังงานสูงและคลื่นความโน้มถ่วง (GECAM) อย่างละเอียด เพื่อตรวจสอบข้อมูลระยะ 30 วันในช่วงที่เกิดการระเบิดรังสีแกมมาแบบยาวพิเศษ และพบว่าการแผ่รังสีแกมมานั้นยาวนานอย่างที่ไม่เคยพบมาก่อนถึง 29 ชั่วโมง ทำลายสถิติด้านระยะเวลาก่อนหน้านี้

นอกจากนั้นทีมนักวิจัยยังตรวจพบความแปรปรวนของเวลาที่เด่นชัดในการแผ่รังสีเอกซ์ที่เกิดขึ้นควบคู่กัน นำสู่การเสนอแบบจำลองใหม่ที่ระบุว่า “ดาวต้นกำเนิด” (progenitor star) ของการระเบิดรังสีแกมมาแบบยาวพิเศษครั้งนี้คือดาวฤกษ์ยักษ์ใหญ่ที่มีมวลมหาศาลมากกว่าดวงอาทิตย์ โดยการค้นพบทั้งหมดนี้ได้รับการเผยแพร่ผ่านวารสารแอสโตรฟิสิคัล เจอร์นัล เลตเทอร์ส (Astrophysical Journal Letters) เมื่อไม่นานนี้

การแตกดับของดาวฤกษ์ยักษ์ใหญ่อาจมีระยะเวลานานหลายสิบวัน ซึ่งต่างกับดาวต้นกำเนิดของการระเบิดรังสีแกมมาทั่วไป โดยเมื่อดาวฤกษ์ยักษ์ใหญ่ใช้เชื้อเพลิงนิวเคลียร์ของตัวเองจนหมด แกนกลางจะยุบตัวลงจนกลายเป็นหลุมดำ ซึ่งจะดึงดูดมวลสารส่วนในของดาวฤกษ์ยักษ์ใหญ่เข้าหาตัวอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดลำอนุภาคพลังงานสูง (relativistic jet) ที่พุ่งทะยานด้วยความเร็วใกล้เคียงกับแสง ซึ่งนี่คือต้นกำเนิดของการระเบิดรังสีแกมมา และกระบวนการสะสมมวลสารในเวลาต่อมา มีการสร้างลำอนุภาคที่พุ่งทะยานช้าลงเล็กน้อยและปล่อยรังสีเอ็กซ์ออกมา