เช็กอุณหภูมิย้อนหลังเดือน "เมษายน" ปีไหนไทยร้อนสุด

ปฏิทินเดินทางเข้าสู่กลางเดือน "เมษายน" ช่วงพีกของฤดูร้อนไทย พร้อมการกลับมาของ "เทศกาลสงกรานต์ 2569" ที่ปลุกชีวิตชีวาให้ท้องถนนทั่วประเทศอีกครั้ง ท่ามกลางบรรยากาศเสียงเพลง เสียงหัวเราะ และการสาดน้ำคลายร้อน เติมความสดชื่น นับเป็นอีกช่วงเวลาที่ใครหลายคนรอคอย

ขณะเดียวกันหลายพื้นที่ อุณหภูมิไม่ได้หยุดอยู่แค่คำว่า "ร้อน" แต่ขยับไปสู่ระดับ "ร้อนจัด" แตะ 42 องศาเซลเซียส จนต้องมีการออกมาเตือนกันให้เฝ้าระวังผลกระทบต่อสุขภาพ

คำถามที่หลายคนสงสัยทุกปีคือ ทำไมช่วง "เมษายน" ถึงร้อนเป็นพิเศษ และปีนี้ร้อนกว่าปีก่อนจริงหรือไม่ เมื่อมองย้อนผ่านข้อมูลในอดีตจะพบว่า "สงกรานต์" ไม่ได้เป็นเพียงเทศกาลแห่งความชุ่มฉ่ำ หากยังเป็นช่วงเวลาที่อุณหภูมิของประเทศไทยพุ่งแตะจุดสูงสุดของปีอย่างต่อเนื่องในหลายพื้นที่

ชวนย้อนสำรวจสถิติอุณหภูมิในช่วงเดือนเมษายน เพื่อมองให้ชัดว่า ความร้อนของไทยกำลังไต่ระดับขึ้น และ "อากาศร้อนจัด" ในช่วงปีใหม่ไทย อาจกำลังกลายเป็นความปกติใหม่ที่ต้องรับมือ

…ทำไมอากาศ "ร้อนจัด" ช่วง "สงกรานต์"

"เมื่อวานก็ร้อน วันนี้ก็ยังร้อน แล้วเมื่อไรฝนจะมา…" คือคำบ่นที่ได้ยินซ้ำทุกปีเมื่อเข้าสู่ฤดูร้อน โดยเฉพาะในเดือนเมษายนที่อากาศร้อนพุ่งถึงขีดสุดในช่วง "สงกรานต์" ในเรื่องนี้ เคยมีคำอธิบายจาก กรมอุตุนิยมวิทยา ไว้ว่า ความร้อนในช่วงนี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่มีปัจจัยทางวิทยาศาสตร์และภูมิอากาศหลายประการ

1. ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก-อากาศร้อนจัด

ในช่วงฤดูร้อน โดยเฉพาะในเดือน เม.ย. ประเทศไทยจะเป็นประเทศหนึ่งที่ตั้งอยู่ในบริเวณที่ลำแสงของดวงอาทิตย์จะตั้งฉากกับผิวพื้นโลกในเวลาเที่ยงวัน ทำให้ได้รับความร้อนเต็มที่ อากาศจึงร้อนอบอ้าวเป็นพิเศษ

ในฤดูนี้แม้ว่าประเทศไทยอากาศจะร้อนและแห้งแล้ง แต่บางครั้งอาจมีมวลอากาศเย็นจากประเทศจีนแผ่ลงมาปะทะกับมวลอากาศร้อนที่ปกคลุมอยู่เหนือประเทศไทย ก่อให้เกิดพายุฝนฟ้าคะนองและลมกระโชกแรง หรืออาจมีลูกเห็บตกลงมาด้วย พายุฝนฟ้าคะนองที่เกิดขึ้นในฤดูนี้มักเรียกว่า "พายุฤดูร้อน"

2. ความกดอากาศต่ำจากความร้อนปกคลุม

ช่วงนี้มักจะปรากฏหย่อมความกดอากาศต่ำเนื่องจากความร้อนปกคลุมบริเวณประเทศไทยตอนบน และบางช่วงอาจจะมีคลื่นความร้อน (heat wave) แผ่ปกคลุม ทำให้อากาศร้อนถึงร้อนจัด แต่หากปีไหนมีฝนเกิดขึ้นก็พอจะช่วยคลายร้อนได้

3. ภาวะ Climate Change (ภาวะโลกร้อน)

เป็นหนึ่งปัจจัยที่ส่งผลให้ฤดูร้อนของประเทศไทยยาวนานขึ้น และอุณหภูมิเฉลี่ยสูงขึ้น

ปัจจัยใดอยู่เบื้องหลังอากาศร้อนผิดปกติ ในช่วงปี 2566 – 2568

ในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา หลายพื้นที่ของโลก รวมถึงประเทศไทย ต้องเผชิญกับสภาพอากาศที่ร้อนจัดต่อเนื่อง อากาศร้อนผิดปกติ ในช่วงปี 2566 – 2568 กรมอุตุนิยมวิทยา ก็มีคำธิบายอีกเช่นกันว่า ไม่ได้เกิดขึ้นจากปัจจัยใดปัจจัยหนึ่งเพียงอย่างเดียว แต่เป็นผลจากหลายปัจจัยทางภูมิอากาศที่เกิดขึ้นพร้อมกัน

หนึ่งในปัจจัยสำคัญคือปรากฏการณ์เอลนีโญในช่วงปี 2566-2568 เป็นเหตุการณ์ที่ค่อนข้างรุนแรง แต่ไม่ถือว่ารุนแรงที่สุด

นอกจากเอลนีโญแล้ว ความร้อนที่เพิ่มขึ้นของบรรยากาศในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา ยังมีความเชื่อมโยงกับอุณหภูมิผิวน้ำทะเล (Sea Surface Temperature: SST) ขณะเดียวกัน ในปี 2567 และ 2568 การเปลี่ยนผ่านจากเอลนีโญไปสู่สภาวะเป็นกลางเกิดขึ้นช้ากว่าปกติและเปลี่ยนสู่ลานีญาแบบอ่อน

ด้วยเหตุนี้ 3 ปีที่ผ่านมา จึงร้อนผิดปกติจาก 2 ปัจจัยหลักได้แก่ 1. ภาวะโลกร้อนจากกิจกรรมของมนุษย์ที่เร่งตัวขึ้น เกิดจากการสะสมก๊าซเรือนกระจกในบรรยากาศที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว จากกิจกรรมของมนุษย์ และการดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์ โดยแหล่งดูดซับตามธรรมชาติ (พื้นดินและมหาสมุทร) ที่ลดลง รวมทั้งการลดลงของละอองลอย (Aerosols) ที่เคยช่วยสะท้อนรังสีความร้อน โดยเฉพาะจากการลดการปล่อยละอองลอยในเอเชียตะวันออกตั้งแต่ปี 2010

2. อุณหภูมิผิวน้าทะเลที่สูงเป็นพิเศษ เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์เอลนีโญและความแปรปรวนของ มหาสมุทรรูปแบบอื่น ๆ ซึ่งถูกขยายผลโดยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รวมถึงปรากฏการณ์ Pacific Decadal Oscillation ที่กล่าวถึงในส่วนอุณหภูมิผิวน้ำทะเล โดย Pacific Decadal Oscillation (PDO) มักถูกอธิบายว่าเป็นรูปแบบความแปรปรวนของภูมิอากาศในมหาสมุทรแปซิฟิกที่มีลักษณะคล้ายเอลนีโญ แต่มีระยะเวลายาวนานกว่า (Zhang et al. 1997)

เมื่อพิจารณาภาพรวม จึงพบว่าอุณหภูมิที่สูงผิดปกติในช่วง 3 ปีที่ผ่านมาเกิดจาก ปัจจัยหลัก 2 ประการ ได้แก่ ภาวะโลกร้อนจากกิจกรรมของมนุษย์ที่เร่งตัวขึ้น อุณหภูมิผิวน้าทะเลที่สูงเป็นพิเศษ

เช็กอุณหภูมิ เดือนเมษายน 2569

กรมอุตุนิยมวิทยาคาดหมายว่า ช่วงต้น–กลางเดือน ประเทสไทยตอนบนจะมีอากาศร้อนถึงร้อนจัดสลับฝนฟ้าคะนอง ในหลายพื้นที่ โดยจะมีอุณหภูมิสูงสุด 42-43 องศาเซลเซียส บางพื้นที่ในบางวัน ส่วนมากในภาคเหนือ จากอิทธิพลหย่อมความกดอากาศต่ำและลมใต้/ตะวันออกเฉียงใต้

ส่วนภาคใต้จะมีอากาศร้อนบางพื้นที่ ส่วนมากทางตอนบนของภาค และจะมีฝนเพิ่มมากขึ้นในช่วงปลายเดือน จากลมตะวันออก–ตะวันออกเฉียงใต้ และจะเริ่มเปลี่ยนเป็นมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ในช่วงปลายเดือน

คาดหมายอากาศรายภาค เมษายน 2569

• ภาคเหนือ : อุณหภูมิสูงสุดระหว่าง 42-43 องศาเซลเซียส
• ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ : อุณหภูมิสูงสุดระหว่าง 42-43 องศาเซลเซียส
• ภาคกลาง : อุณหภูมิสูงที่สุด 40-42 องศาเซลเซียส
• ภาคตะวันออก : อุณหภูมิสูงที่สุด 39-41 องศาเซลเซียส
• กรุงเทพฯ และปริมณฑล : อุณหภูมิสูงที่สุด 39-41 องศาเซลเซียส

ย้อนอุณหภูมิ 7 วัน (3 - 9 เม.ย. 69) ที่ไหนร้อนสุด

ในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา อากาศร้อนจัดปกคลุมหลายพื้นที่ของไทย โดยเฉพาะ "ภาคเหนือ" ที่ยังคงครองสถิติร้อนสุดต่อเนื่อง

• วันที่ 9 เม.ย. จังหวัดที่ร้อนสูงสุด ลพบุรี (ต.บัวชุม อ.ชัยบาดาล) อุณหภูมิแตะ 41.8 องศาเซลเซียส
• วันที่ 8 เม.ย. จังหวัดที่ร้อนสูงสุด นครราชสีมา (อ.เมือง) อุณหภูมิแตะ 42.2 องศาเซลเซียส
• วันที่ 7 เม.ย. จังหวัดที่ร้อนสูงสุด อุบลราชธานี (อ.สว่างวีระวงศ์) อุณหภูมิแตะ 41.3 องศาเซลเซียส
• วันที่ 6 เม.ย. จังหวัดที่ร้อนสูงสุด ตาก (อ.เมืองตาก) อุณหภูมิแตะ 42.2 องศาเซลเซียส
• วันที่ 5 เม.ย. จังหวัดที่ร้อนสูงสุด ลพบุรี (ต.บัวชุม อ.ชัยบาดาล) กาญจนบุรี (อ.เมือง) อุณหภูมิแตะ 41.5 องศาเซลเซียส
• วันที่ 4 เม.ย. จังหวัดที่ร้อนสูงสุด ลพบุรี (ต.บัวชุม อ.ชัยบาดาล) อุณหภูมิแตะ 40.5 องศาเซลเซียส
• วันที่ 3 เม.ย. จังหวัดที่ร้อนสูงสุด ลำปาง (อ.เถิง) อุณหภูมิแตะ 42.2 องศาเซลเซียส

เปิดตัวเลขอุณหภูมิสูงสุดย้อนหลัง 10 ปี ช่วงเดือน เมษายน

ข้อมูลอุณหภูมิย้อนหลังตลอดช่วงปี 2559–2568 สะท้อนภาพอากาศร้อนจัดที่เกิดขึ้นต่อเนื่องในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะภาคเหนือ ซึ่งทำสถิติอุณหภูมิสูงสุดของประเทศหลายครั้ง

• ปี 2559 อุณหภูมิสูงที่สุด วัดได้ 44.5 องศาเซลเซียส จ.สุโขทัย (11 พ.ค.)
• ปี 2560 ตลอดทั้งฤดูร้อนปีนี้มีอากาศไม่ร้อนมากนักและมีอุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ยและอุณหภูมิเฉลี่ยในช่วงเดือนเมษายนต่ำกว่าค่าปกติในเกือบทุกภาค
• ปี 2561 อุณหภูมิสูงที่สุด วัดได้ 41.6 องศาเซลเซียส ที่ อ. เถิน จ. ลำปาง (15 เม.ย.)
• ปี 2562 อุณหภูมิสูงที่สุด วัดได้ 44.2 องศาเซลเซียส ที่ อ.เถิน จ.ลำปาง
• ปี 2563 อุณหภูมิสูงที่สุด วัดได้ 43.5 องศาเซลเซียส ที่ อ.เมือง จ.ตาก (21 เม.ย.)
• ปี 2564 อุณหภูมิสูงที่สุด วัดได้ 42.4 องศาเซลเซียส ที่ อ.เมือง จ.ตาก (21 มี.ค.)
• ปี 2565 อุณหภูมิสูงที่สุด วัดได้ 42.6 องศาเซลเซียส ที่ อ.เถิน จ.ลำปาง (27 เม.ย.)
• ปี 2566 อุณหภูมิสูงที่สุด วัดได้ 44.6 องศาเซลเซียส ที่ อ.เมือง จ.ตาก (15 เม.ย.)
• ปี 2567 อุณหภูมิสูงที่สุด วัดได้ 44.2 องศาเซลเซียส ที่ อ.เถิน จ.ลำปาง (22 เม.ย.)
• ปี 2568 อุณหภูมิสูงที่สุด วัดได้ 42.3 องศาเซลเซียส ที่ อ.เมือง จ.แม่ฮ่องสอน (27 เม.ย.)

ข้อมูลชี้ชัดว่า "แม่ฮ่องสอน-ตาก-ลำปาง" เป็นพื้นที่ที่เผชิญอุณหภูมิสูงสุดซ้ำ ๆ หลายปี และตัวเลขอุณหภูมิแตะระดับ 44 องศาเซลเซียส เกิดขึ้นบ่อยขึ้น

สำหรับในปี 2569 ประเทศไทยเข้าฤดูร้อน อย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 22 ก.พ. ที่ผ่านมา ท่ามกลางสัญญาณเตือนว่า ปีนี้มีแนวโน้มอากาศร้อนกว่าปีก่อน โดยอุณหภูมิสูงสุดอาจพุ่งแตะ 42–43 องศาเซลเซียส โดยภาพรวมฤดูร้อนปี 2569 คาดว่าจะสิ้นสุดประมาณกลางเดือน พ.ค. โดยเฉพาะช่วงกลางเดือน มี.ค. ถึง เม.ย. จะร้อนจัดกว่าปีที่ผ่านมา พื้นที่เฝ้าระวังอากาศร้อนจัด ได้แก่ แม่ฮ่องสอน ลำปาง และตาก

ขณะเดียวกัน สภาพภูมิอากาศโลก ช่วงฤดูร้อนนี้ยังได้รับอิทธิพลลานีญากำลังอ่อนที่กำลังเปลี่ยนสู่สภาวะเป็นกลาง ทำให้ปริมาณฝนโดยรวมใกล้เคียงค่าปกติ แต่ยังมีสัญญาณแห้งแล้งเล็กน้อยในภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออก

พระราม 2 หยุดก่อสร้างชั่วคราว เพื่ออำนวยความสะดวกประชาชนช่วงสงกรานต์

โพลหนุนฝ่ายค้าน ผนึกรัฐกู้วิกฤต จี้รัฐพยุงราคาพลังงาน-ช่วยค่าครองชีพสงกรานต์

คพ.คุมเข้มน้ำทิ้ง "โรงฆ่าสัตว์ขนาดเล็ก" พบ 90% ค่า BOD สูงเกิน 100 มก./ล.