มะเร็ง..กำลังคุกคาม ‘คนรุ่นใหม่’ เร็วกว่าที่คิด

4 มะเร็งร้ายที่วัยทำงานต้องระวัง

ทุกวันที่ 4 กุมภาพันธ์ของทุกปี ทางสมาพันธ์ควบคุมโรคมะเร็งสากล หรือ UICCได้กำหนดให้เป็นวันมะเร็งโลก(World Cancer Day) เพื่อให้ทุกคนทั่วโลกร่วมใจกันต่อสู้กับโรคมะเร็ง โดยมีเป้าหมายที่จะลดความเจ็บป่วยและเสียชีวิตจากโรคมะเร็ง แต่กลับพบว่ามะเร็ง..กำลังคุกคาม 'คนรุ่นใหม่' เร็วกว่าที่คิด

ทั้งนี้จากผลวิจัยของ BMJ Oncology ปี 2023 เผยว่ายอดผู้ป่วยมะเร็งในกลุ่มอายุต่ำกว่า 50 ปีทั่วโลกพุ่งสูงถึง 79% ในเวลาเพียง 30 ปี และคาดการณ์ว่า ภายในปี 2030 ผู้ป่วยรายใหม่ที่อายุไม่ถึง 50 ปี จะเพิ่มขึ้นอีกถึง 31% และมีผู้เสียชีวิตเพิ่มขึ้น 21% ซึ่งนี่ไม่ใช่แค่ตัวเลข แต่คือสัญญาณเตือนที่ตอกย้ำว่ามะเร็งไม่ใช่แค่โรคของผู้สูงอายุอีกต่อไป ถึงเวลาแล้วที่ต้อง "เปลี่ยนพฤติกรรม" และ "หาเวลาตรวจสุขภาพ" ก่อนที่โรคร้ายจะแพร่กระจาย

วัยทำงานหยุดพฤติกรรมเหล่านี้ ก่อนเสี่ยงมะเร็งไม่รู้ตัว

คนอายุน้อยในกลุ่มวัยทำงานมักมีไลฟ์สไตล์ที่ทำลายสุขภาพ เช่น นอนดึก พักผ่อนไม่เพียงพอ หรือเข้านอนไม่เป็นเวลา ซึ่งล้วนส่งผลต่อระบบฮอร์โมนและภูมิคุ้มกันของร่างกาย และเกี่ยวข้องโดยตรงกับความเสี่ยงของมะเร็งหลายชนิด

อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญคือเรื่องอาหาร ด้วยชีวิตที่เร่งรีบทำให้หลายคนเลือกบริโภค อาหารแปรรูป ที่หาซื้อได้สะดวก เช่น ไส้กรอก บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารแช่แข็ง หรือฟาสต์ฟู้ด ที่มักมีสารก่อมะเร็งแฝงอยู่ แถมยังมีปริมาณไขมันและโซเดียมสูงซึ่งไม่ดีต่อร่างกาย และหากรับประทานบ่อยโดยไม่ออกกำลังกายก็อาจทำให้เกิดภาวะน้ำหนักเกินซึ่งส่งผลให้ภูมิคุ้มกันของร่างกายอ่อนแอลงเช่นกัน

ซึ่งในกรณีนี้มีความคิดเห็นจากนายแพทย์ดุลยทรรศน์ อนันตะยา อายุรแพทย์มะเร็งวิทยา ศูนย์อายุรกรรม รพ.วิมุต อธิบายเพิ่มเติมว่า “คนทำงานส่วนใหญ่มักมีความเครียดอยู่แล้ว แต่ถ้าจัดการความเครียดไม่ดีก็อาจกลายเป็นภาวะเครียดเรื้อรัง ซึ่งเป็นอีกหนึ่งความเสี่ยงที่หลายคนมองข้าม เพราะอาจกระตุ้นให้เกิดการอักเสบในระดับเซลล์ และนำไปสู่โรคมะเร็งได้ ยิ่งบางคนที่คลายเครียดด้วยการดื่มแอลกอฮอล์ สูบบุหรี่หรือบุหรี่ไฟฟ้า ซึ่งเป็นการเพิ่มสารพิษเข้าสู่ร่างกายโดยตรง ก็เป็นอีกหนึ่งสาเหตุสำคัญของโรคมะเร็ง ดังนั้น แม้ร่างกายของคนวัยทำงานจะยังดูแข็งแรงดี แต่หากยังทำพฤติกรรมเสี่ยงเหล่านี้ซ้ำ ๆ สะสมต่อเนื่องเป็นเวลาหลายปี โรคมะเร็งก็อาจมาเยือนได้โดยไม่ทันตั้งตัว”

ส่อง 4 มะเร็งร้ายที่วัยทำงานต้องระวัง

ปัจจุบันมีมะเร็งหลายชนิดที่พบได้ในคนอายุน้อย แต่ที่พบได้บ่อยในประเทศไทยมีอยู่ 4 ชนิด

• มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง: เมื่อก่อนพบเจอในคนอายุ 50 ปีขึ้นไป แต่ปัจจุบันกลับพบมากขึ้นในช่วงอายุ 30 ต้น ๆ โดยเฉพาะกลุ่มที่บริโภคอาหารแปรรูปและแอลกอฮอล์ รวมถึงนอนดึก มักไม่แสดงอาการชัดเจนในระยะแรก อาจมีแค่ขับถ่ายผิดปกติ เช่น อุจจาระลำเล็กลง หรือแค่น้ำหนักลด ทำให้หลายคนไม่ทันสังเกต และมักตรวจพบในระยะที่โรคลุกลามแล้ว ซึ่งถ้าลุกลามจนถึงระยะที่สี่ โอกาสรักษาให้หายขาดแทบเป็นไปไม่ได้

• มะเร็งเต้านม: พบในผู้หญิงอายุน้อยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ การมีประจำเดือนเร็วกว่าคนรุ่นก่อน การไม่มีลูกหรือมีลูกช้าลง รวมถึงประวัติคนในครอบครัวเคยเป็นมะเร็ง และการใช้ยาคุมกำเนิดหรือฮอร์โมนต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน มะเร็งเต้านมในคนอายุน้อยมักมีลักษณะรุนแรงและเติบโตเร็ว ทำให้รักษาได้ยากกว่าในกลุ่มอายุอื่น หญิงสาวจำนวนไม่น้อยตรวจพบโรคในระยะลุกลามเพราะ "คิดว่ายังไม่มีความเสี่ยง" ดังนั้น ผู้หญิงทุกคนจึงควรฝึกคลำเต้านมด้วยตัวเองเพื่อตรวจคัดกรองเบื้องต้นไว้เสมอตั้งแต่อายุ 20 ปีขึ้นไป

• มะเร็งตับ: สัมพันธ์กับภาวะไขมันพอกตับ ซึ่งเกิดจากการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีและซี หรือบริโภคอาหารที่ปนเปื้อนพิษของเชื้อรา อัลฟาท็อกซิน (เช่น ในพริกป่น ถั่ว อาหารแห้ง หรือผลไม้ที่ขึ้นรา) หากมีราปนเปื้อนแม้เพียงนิดเดียว ก็ควรทิ้งทั้งหมด ยิ่งไปกว่านั้น พฤติกรรมการกินอาหารหวาน-มันจัด เมื่อพลังงานที่รับเข้ามาเกินความต้องการ ร่างกายจะเก็บสะสมเป็นไขมัน โดยเฉพาะที่ตับ ส่งผลให้ตับอักเสบเรื้อรัง ซึ่งแม้แต่คนที่มีรูปร่างผอมก็มีความเสี่ยงภาวะไขมันพอกตับและนำไปสู่มะเร็งได้เช่นกัน

• มะเร็งปอด: ที่เคยเป็นโรคร้ายของกลุ่มผู้สูงอายุหรือผู้ที่สูบบุหรี่จัด กำลังคุกคามคนอายุน้อยลงเรื่อย ๆ แม้ว่าการสูบบุหรี่ยังคงเป็นสาเหตุหลัก แต่ในกลุ่มคนที่ไม่สูบกลับพบผู้ป่วยเพิ่มขึ้น ซึ่งเกิดจากหลายปัจจัย ทั้ง มลพิษทางอากาศ PM2.5 ควันบุหรี่มือสอง สารเคมี และการกลายพันธุ์ของยีนควบคุมการแบ่งตัวของเซลล์(EGFR)

โดยโรคมะเร็งทั้ง 4 ชนิดนี้มีลักษณะแตกต่างกัน แต่จุดร่วมที่น่ากลัวคือคนเป็นกันไวขึ้น ไม่เว้นแม้แต่คนอายุน้อย

สัญญาณเตือนภัยของโรคมะเร็งในวัยหนุ่มสาว

แม้จะอยู่ในวัยทำงานที่ร่างกายดูแข็งแรงสมบูรณ์ แต่โรคมะเร็งสามารถเกิดขึ้นได้โดยไม่มีสัญญาณชัดเจนในระยะแรก สิ่งสำคัญคือการใส่ใจความเปลี่ยนแปลงของร่างกาย โดยเฉพาะอาการเล็กน้อยที่เป็นต่อเนื่องนานเกิน 2–4 สัปดาห์ ไม่ว่าจะเป็น ก้อนผิดปกติที่เต้านม น้ำหนักที่ลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ ท้องผูกเรื้อรัง ท้องผูกสลับท้องเสีย อุจจาระลำเล็กลงหรือถ่ายเป็นเลือด รวมถึงอาการซีด เหนื่อยง่าย หรือปวดท้องแบบเรื้อรัง แม้อาการเหล่านี้อาจไม่ใช่มะเร็งเสมอไป แต่ก็ไม่ควรละเลย เพราะหากปล่อยไว้อาจทำให้การวินิจฉัยและรักษาล่าช้าจนมะเร็งลุกลามจนเข้าระยะแพร่กระจาย

โรคมะเร็งเป็นโรคร้ายที่ไม่ใช่เรื่องไกลตัวสำหรับคนอายุน้อยอีกแล้ว แต่ก็ไม่ควรตื่นกลัวจนเกินไป เพียงแค่ต้องดูแลร่างกายให้ดีตั้งแต่วันนี้ เน้นกินให้ดี นอนให้พอ และออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ มากกว่า 150 นาทีต่อสัปดาห์ ที่สำคัญคืออย่าคิดว่าอายุยังน้อยเท่ากับแข็งแรง โดยเฉพาะกลุ่มวัยทำงานช่วง 30 ปีขึ้นไปเริ่มมีความเสี่ยงแล้ว เพราะมะเร็งส่วนใหญ่เป็นภัยเงียบที่มักไม่แสดงอาการชัดเจน ดังนั้นต้องหมั่นสังเกตตัวเองให้ดีและไปตรวจสุขภาพเป็นประจำ รวมถึงตรวจคัดกรองโรคมะเร็งไว้ตั้งแต่เนิ่น ๆ โดยเฉพาะมะเร็งลำไส้ เต้านม และตับ ที่อันตรายและพบได้บ่อยขึ้น เพราะยิ่งตรวจพบได้ไว โอกาสรักษาหายขาดก็ยิ่งสูง

ที่มาข้อมูล ; ศูนย์อายุรกรรม โรงพยาบาลวิมุต