เตือนภัย! เด็กนอนกรนอาจเสี่ยง “หยุดหายใจขณะหลับ” กระทบพัฒนาการ

ภาวะนอนกรนในเด็ก คือ ภาวะการหายใจเสียงดังขณะหลับ จากการที่ทางเดินหายใจส่วนบนตีบแคบตั้งแต่จมูก คอหอย โคนลิ้น เมื่อเด็กหายใจผ่านทางเดินหายใจที่แคบ เนื้อเยื่อจะมีการสั่นสะเทือนและเกิดเสียงกรนขึ้น พบมากในเด็กก่อนวัยเรียนและเด็กวัยเรียน 10 – 17% ของเด็กทั้งหมด ซึ่งภาวะนอนกรนดังกล่าวนี้อาจส่งผลกระทบต่อพัฒนาการ, สมาธิ, พฤติกรรม และความสามารถในการเรียนรู้ของเด็ก

หยุดหายใจขณะหลับ กี่ครั้งต่อชั่วโมงรุนแรงมาก ? เผยปัจจัยเสี่ยงและวิธีรักษา

8 คำถามเช็ก “ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ” เข้าข่าย 3 ข้อขึ้นไปควรพบแพทย์

เด็กนอนกรนเกิดจากอะไร

• ต่อมทอนซิลหรือต่อมอะดีนอยด์ด้านหลังจมูกโตผิดปกติ
• จมูกอักเสบเรื้อรังจากภูมิแพ้
• มีน้ำหนักเกินเกณฑ์มาตรฐาน
• ความผิดปกติแต่กำเนิดของโครงกระดูกใบหน้าหรือโครงสร้างระบบทางเดินหายใจ
• มีโรคทางสมองและกล้ามเนื้อที่มีผลต่อการหายใจ

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับในเด็ก

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับในเด็ก คือ ภาวะการหายใจลดลงหรือหยุดหายใจขณะหลับ ซึ่งมีผลให้ระดับออกซิเจนในร่างกายลดลง ระดับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์สูงขึ้น หรือตื่นจากการนอนหลับ มีผลกระทบต่อคุณภาพการนอน ทำให้เกิดปัญหาต่อสุขภาพร่างกาย พฤติกรรม อารมณ์ สมาธิ และการเรียนรู้

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับในเด็กมีกี่ประเภท

• ภาวะหยุดหายใจขณะหลับที่เกิดจากการหายใจไม่ออก เนื่องจากทางเดินหายใจแคบหรือตัน ซึ่งสาเหตุส่วนใหญ่ที่พบในเด็กมักเกิดจาก ต่อมอะดีนอยด์และต่อมทอนซิลโต เนื่องจากมีการอักเสบซ้ำ ๆ เช่น เป็นหวัดบ่อย ๆ โรคอ้วนอื่น ๆ เช่น มีโครงสร้างทางเดินหายใจผิดปกติที่เป็นมาแต่กำเนิดหรือผู้ที่มีความผิดปกติของกล้ามเนื้อทั่วร่างกาย ซึ่งส่งผลกระทบต่อกล้ามเนื้อที่คอยพยุงทางเดินหายใจ
• ภาวะหยุดหายใจขณะหลับที่เกิดจากความผิดปกติของสมองที่ควบคุมการหายใจหรือกล้ามเนื้อ

อาการภาวะหยุดหายใจขณะหลับในเด็ก

• นอนกรนเป็นประจำ แต่อาจไม่ถึงกับทุกคืน
• หายใจสะดุด หยุดหายใจเป็นระยะ
• นอนอ้าปากหายใจ หายใจเสียงดัง
• ไอหรือสำลักขณะหลับ
• นอนกระสับกระส่ายขยับไปมา
• เหงื่อออกมากขณะหลับ
• บางคนอาจปัสสาวะรดที่นอนหรือเดินละเมอ
• เด็กบางรายอาจมีปัญหาทางพฤติกรรมและอารมณ์ เช่น สมาธิสั้น, ซนมาก, อยู่ไม่นิ่ง, หงุดหงิดง่าย ฯลฯ

ตรวจวินิจฉัยภาวะหยุดหายใจขณะหลับในเด็ก

• ซักประวัติโดยละเอียด
• ตรวจร่างกายเพิ่มเติม เช่น ตรวจการนอนหลับ (Sleep Study Polysomnography), เอกซเรย์ต่อมอะดีนอยด์, ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจหรืออัลตราซาวนด์หัวใจ (Echocardiogram) เพื่อประเมินภาวะแทรกซ้อนที่อาจมีร่วมด้วย เป็นต้น

แนวทางการรักษาภาวะหยุดหายใจขณะหลับในเด็ก

• เฝ้าระวังติดตามอาการ อาจพิจารณาในคนที่อาการไม่รุนแรง มีประเมินการนอนหลับซ้ำ
• รักษาด้วยยา
• ผ่าตัดต่อมอะดีนอยด์และต่อมทอนซิลในรายที่จำเป็น
• ใช้เครื่องช่วยหายใจขณะหลับ ได้แก่ CPAP (Continuous Positive Airway Pressure), Auto CPAP (Auto Continuous Positive Airway Pressure), BiPAP (Bilevel Positive Airway Pressure) ขึ้นอยู่กับความเหมาะสมของผู้ป่วยแต่ละคน

ภาวะแทรกซ้อนจากภาวะหยุดหายใจขณะหลับในเด็ก

• ความดันโลหิตสูง
• ความดันเลือดในปอดสูง
• กล้ามเนื้อหัวใจหนาตัว
• สมาธิสั้น
• ปัญหาด้านการเรียนรู้
• ควบคุมอารมณ์ไม่ค่อยได้ หงุดหงิดง่าย
• ร่างกายอาจเกิดภาวะดื้อต่ออินซูลิน เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคเบาหวาน
• เติบโตช้ากว่าปกติ ใช้พลังงานขณะหายใจในเวลานอนมาก ฮอร์โมนที่ช่วยในการเจริญเติบโตหลั่งลดลง
• ลูกจะติดเชื้อง่ายหรือไม่ถ้าตัดต่อมทอนซิลและต่อมอะดีนอยด์ออก

เมื่อตัดต่อมทอนซิลและอะดีนอยด์ออก สิ่งที่คุณพ่อคุณแม่กังวลใจคือโอกาสในการติดเชื้อ ซึ่งต่อมทอนซิลมีหน้าที่ช่วยต่อสู้กับการติดเชื้อ แต่การตัดออกไม่ได้ทำให้ติดเชื้อมากขึ้น เนื่องจากยังมีอวัยวะส่วนอื่นในร่างกายทำหน้าที่ต่อสู้หรือป้องกันการติดเชื้ออยู่ ในทางตรงกันข้ามเด็กที่ได้รับการผ่าตัดต่อมทอนซิลออกจะมีการติดเชื้อในคอลดลงอย่างเห็นได้ชัด ทั้งนี้เด็กที่รักษาหายแล้วอาจมีโอกาสกลับมาเป็นใหม่ได้ เนื่องจากต่อมอะดีนอยด์สามารถโตกลับมาได้ ส่วนต่อมทอนซิลสามารถเอาออกได้หมด

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลกรุงเทพ สำนักงานใหญ่