ผู้ตรวจการฯ รุดช่วยชาวสวน เร่งแก้ราคามะพร้าวดิ่งเหลือ 2 บาท
วันที่ 4 เมษายน 2569 นายทรงศัก สายเชื้อ ประธานผู้ตรวจการแผ่นดิน กล่าวภายหลังการลงพื้นที่จังหวัดสมุทรสงคราม และราชบุรี เพื่อรับฟังปัญหาเกษตรกรผู้ปลูกมะพร้าวน้ำหอม และร่วมหารือแนวทาง และแก้ไขปัญหากับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เมื่อวันที่ 3 เม.ย. ว่า การลงพื้นที่ครั้งนี้ เป็นการติดตามผลอย่างต่อเนื่องจากการประชุมเมื่อวันที่ 19 มี.ค. เพื่อรับฟังปัญหาจากเกษตรกรและหน่วยงานในพื้นที่โดยตรง ซึ่งพบว่าปัญหาที่วิกฤตที่สุดคือราคามะพร้าวตกต่ำ โดยเฉลี่ยเหลือเพียงลูกละ 2-3 บาทสำหรับขนาดมาตรฐาน แม้จะมีกลุ่มวิสาหกิจชุมชนหรือสหกรณ์บางแห่งที่ได้รับความช่วยเหลือจากกรมการค้าภายใน กระทรวงพาณิชย์ ให้รับซื้อได้ในราคา 5 บาท แต่ก็ยังเป็นเพียงส่วนน้อย และเกษตรกรส่วนใหญ่ยังต้องเผชิญกับราคาที่ต่ำกว่าต้นทุน
อย่างไรก็ตาม มาตรการเร่งด่วนที่ต้องดำเนินการคือการใช้ 5 จังหวัดเป้าหมาย (นครปฐม, ราชบุรี ,สมุทรสงคราม, สมุทร สาคร,อ.หาดใหญ่ จังหวัดสงขลา) เป็นโมเดลในการแก้ไขปัญหา ทั้งมาตรการร่วมและมาตรการเฉพาะพื้นที่ โดยจะมุ่งเน้นการเปิดช่องทางการตลาดใหม่ ๆ เช่น การผลักดันให้นำมะพร้าวไปวางจำหน่ายในห้างสรรพสินค้า (Modern Trade) อย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่แค่ชั่วคราว รวมถึงมีข้อเสนอให้ประสานความร่วมมือกับ ปตท. เพื่อนำมะพร้าวไปแจกหรือจำหน่ายคู่กับน้ำดื่มในปั๊มน้ำมันทั่วประเทศในช่วงที่ราคาตกต่ำเพื่อช่วยระบายผลผลิต และความร่วมมือในการรับจำหน่ายโดยบริษัทไปรษณีย์ไทย
นอกจากนี้ การสนับสนุนให้วิสาหกิจชุมชน กลุ่มสหกรณ์การเกษตร กลุ่มเกษตรแปลงใหญ่ และกลุ่มเกษตรกรอื่นๆ สามารถรับซื้อมะพร้าวจากเกษตรกรในราคาที่สูงขึ้น โดยขอให้กระทรวงพาณิชย์ กรมการค้าภายในและจังหวัดสมุทรสงคราม จังหวัดราชบุรี และจังหวัดที่เกี่ยวข้องร่วมกันจัดทำแผนงานและดำเนินการอย่างเร่งด่วนเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนของเกษตรกรโดนเร็วที่สุด รวมทั้งเร่งรัดการยกระดับคุณภาพมาตรฐาน การแก้ไขปัญหาปุ๋ยขาดแคลนและราคาสูง การขยายตลาดใหม่ๆที่มีศักยภาพ การส่งเสริมขีดความสามารถของผู้ประกอบการและเกษตรกรไทยตลอดห่วงโซ่การผลิต
นายทรงศัก กล่าวอีกว่า อย่างไรก็ตาม มีข้อกังวลอย่างมากเกี่ยวกับโครงสร้างห่วงโซ่การผลิตที่มีกลุ่มทุนต่างชาติเข้ามามีบทบาทและอิทธิพล ทั้งการตั้งโรงคัดบรรจุ หรือแม้กระทั่งการเช่าและซื้อสวนมะพร้าวในลักษณะนอมินี ซึ่งได้สั่งการให้กรมพัฒนาธุรกิจการค้าและกระทรวงเกษตรฯ ร่วมกันตรวจสอบตลอดห่วงโซ่เพื่อปิดช่องว่างทางกฎหมาย นอกจากนี้ ยังพบปัญหาน้ำมะพร้าวปลอมที่ส่งผลต่อความเชื่อมั่นของสินค้าไทย ซึ่งปัจจุบันยังขาดตัวชี้วัดทางวิทยาศาสตร์ที่ชัดเจนและอำนาจทางกฎหมายในการสั่งให้หยุดการผลิตในทันที
เมื่อถามว่า ในฐานะนายทรงศัก เคยเป็นอดีตทูตมาก่อน จะนำประสบการณ์มาขยายสินค้าของไทยไปตลาดต่างประเทศอย่างไรบ้าง นายทรงศัก กล่าวว่า ในส่วนการขยายตลาดต่างประเทศต้องอาศัยกลไกของ"ทีมไทยแลนด์" ทั้งกระทรวงต่างประเทศ ,พาณิชย์ และเกษตรฯ เพื่อหาตลาดใหม่ที่มีศักยภาพนอกเหนือจากตลาดเดิม เช่น สเปน เยอรมนี ออสเตรเลีย และตะวันออกกลาง โดยหัวใจสำคัญคือการยกระดับมาตรฐาน GAP (Good Agricultural Practice) ซึ่งเป็นที่ยอมรับระดับสากล แต่ปัจจุบันการรับรองยังล่าช้าไม่ทันต่อความต้องการ จึงต้องเร่งรัดให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพิ่มประสิทธิภาพในการตรวจรับรองมาตรฐาน รวมถึงการส่งเสริมมาตรฐานออร์แกนิคและ USDA (U.S. Department of Agriculture) เพื่อเจาะตลาดระดับบน
ด้าน นายประยูร วิสุทธิไพศาล ประธานวิสาหกิจชุมชนผู้ผลิตผล ไม้ปลอดภัยสารพิษเพื่อส่งออก จังหวัดราชบุรี กล่าวถึงกรณีที่รัฐบาลมีแนวคิดจัดตั้งล้งกลางเพื่อขึ้นมาบริหารจัดการและรับซื้อสินค้าเกษตรแบบครบวงจรว่า สถานการณ์มะพร้าวน้ำหอมในพื้นที่จังหวัดราชบุรีปัจจุบันกำลังเผชิญกับภาวะผลผลิตล้นตลาดอย่างหนัก โดยมีผลผลิตออกสู่ตลาดไม่ต่ำกว่า 2 ล้านลูกต่อวัน แต่ล้งใครมีศักยภาพรับซื้อมะพร้าวในพื้นที่ วันละ 100,000 - 200,000 ลูก เกินศักยภาพของผู้ประกอบการรายย่อย ซึ่งปัญหาหลักที่สำคัญคือเรื่องของการตลาด ยอมรับว่าผู้ประกอบการชาวจีนมีความได้เปรียบมีฐานตลาดขนาดใหญ่ ขณะที่ไทย แม้ภาครัฐ จะลงมาให้ความช่วยเหลือในด้านการผลิตแต่ยังขาดความเชี่ยวชาญในด้านการตลาด ทำให้ผู้ผลิตไทยทำสินค้าได้แต่ไม่มีที่ขาย ส่งผลให้ต้องพึ่งพิงตลาดจีนเป็นหลัก
ทั้งนี้ เมื่อเปรียบเทียบระหว่างตลาดจีนและสหรัฐ โดยตลาดจีนมีความได้เปรียบในแง่ของการบริหารจัดการขยะ เพราะส่งออกผลสดหรือแปรรูปที่สามารถนำขยะจากมะพร้าวออกไปจากประเทศได้ ขณะที่อเมริกาเน้นนำเข้าเฉพาะน้ำและเนื้อ ทำให้ทิ้งขยะในประเทศไทย และตลาดสหรัฐฯ ในปัจจุบันเริ่มเข้าสู่ภาวะอิ่มตัวแล้ว
ส่วนปัญหาการเข้ามาของกลุ่มทุนจีนที่อาจละเมิดกฎหมายหรือหลักการเศรษฐกิจของไทยนั้น ภาครัฐควรมีมาตรการตรวจสอบที่เข้มงวด หากพบความผิดควรสั่งแบนทันที โดยสิ่งที่น่ากังวลที่สุดไม่ใช่กลุ่มทุนที่เข้ามาอย่างถูกต้อง แต่เป็นกลุ่ม"ทุนเทา" ที่อาจแฝงตัวอยู่และส่งผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจในระยะยาว ซึ่งเป็นเรื่องที่ระวังยากและต้องการการจัดการจากรัฐบาลอย่างเร่งด่วนเพื่อช่วยเกษตรกร
เมื่อถามย้ำว่าจะดำเนินการอย่างไรให้ประชาชนเกิดความมั่นใจในการตรวจสอบของภาครัฐให้เป็นไปด้วยความโปร่งใส ไม่เอื้อผู้กระทำความผิด นายประยูร กล่าวว่า สำหรับแนวทางการแก้ไขในระดับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนหรือเกษตรกรแปลงใหญ่ แม้จะมีการรวมกลุ่มกันแต่ยังขาดศักยภาพในการแปรรูปและต้องแบกรับภาระหนัก จึงต้องการงบประมาณสนับสนุนจากภาครัฐเพื่อสร้าง ห้องเย็นสำหรับเก็บรักษามะพร้าวตกเกรดในช่วงที่ราคาต่ำ ปัจจุบันน้ำมะพร้าวทั่วไปมีราคาเพียง 10 กว่าบาทต่อลิตร เทียบกับมะพร้าวออร์แกนิกที่สูงถึง 40-60 บาท หากมีห้องเย็นจะช่วยเก็บสต๊อกสินค้าไว้ขายในช่วงที่มีราคาสูงเพื่อสร้างรายได้ให้กลุ่มเกษตรกรได้อย่างยั่งยืน