เจ้าเหมียวที่บ้านอาจช่วยไขปริศนามะเร็งในคนได้ นักวิจัยสร้างแผนที่พันธุกรรมมะเร็งแมวครั้งแรก พบยีนกลายพันธุ์ตรงกับมนุษย์
นักวิทยาศาสตร์สร้าง ‘แผนที่พันธุกรรมมะเร็ง’ ในแมวเลี้ยงได้สำเร็จเป็นครั้งแรก หรือที่เรียกว่า ‘Oncogenome’ ซึ่งเป็นโปรไฟล์ของการกลายพันธุ์ในยีนที่สามารถก่อให้เกิดมะเร็งในแมว และพบว่ามีความคล้ายคลึงกับมะเร็งในมนุษย์อย่างน่าสนใจ จนอาจเปิดประตูสู่แนวทางใหม่ในการรักษามะเร็งทั้งในแมวและในคน
งานวิจัยที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Science นี้ นำโดยทีมวิจัยนานาชาติจากสถาบัน Wellcome Sanger Institute ในเมืองเคมบริดจ์ โดยวิเคราะห์ DNA ของเนื้องอกจากแมวเลี้ยงเกือบ 500 ตัว ในแคนาดา, สหราชอาณาจักร, เยอรมนี, ออสเตรีย และนิวซีแลนด์ ครอบคลุมยีนราว 1,000 ยีนที่เกี่ยวข้องกับมะเร็ง 13 ชนิด
ผลวิจัยพบการกลายพันธุ์ที่สำคัญหลายตัว โดยราวครึ่งหนึ่งของตัวอย่างมะเร็งในแมวมีการกลายพันธุ์ของยีน FBXW7 ซึ่งเชื่อมโยงกับมะเร็งเต้านมชนิดรุนแรงในมนุษย์ ขณะที่เกือบครึ่งมีการกลายพันธุ์ของยีน PIK3CA ที่เกี่ยวข้องกับมะเร็งเต้านมในคนเช่นกัน และที่พบมากที่สุดคือการกลายพันธุ์ของยีน TP53 ซึ่งเป็นตัวขับเคลื่อนสำคัญของมะเร็งหลายชนิดในมนุษย์
ดร.หลุยส์ แวน เดอร์ เวย์เดน หัวหน้าทีมวิจัย กล่าวว่า “พันธุศาสตร์ของมะเร็งในแมวเป็นเรื่องที่เราแทบไม่มีความรู้เลยจนถึงตอนนี้ ยิ่งเราเข้าใจมะเร็งในสิ่งมีชีวิตสปีชีส์ใดได้มากเท่าไหร่ ก็ยิ่งเป็นประโยชน์ต่อทุกฝ่ายมากขึ้นเท่านั้น”
ที่น่าสนใจคือ ทีมวิจัยมองว่าแมวเลี้ยงอาจเป็นแบบจำลองที่เหมาะสมกว่าหนูทดลองในห้องปฏิบัติการ เนื่องจากเนื้องอกในแมวเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติเช่นเดียวกับในมนุษย์ อีกทั้งสัตว์เลี้ยงยังใช้ชีวิตอยู่ใต้หลังคาเดียวกับเรา จึงได้รับมลพิษและปัจจัยแวดล้อมไม่ต่างจากคน
“สัตว์เลี้ยงเหล่านี้อยู่ในสภาพแวดล้อมเดียวกับที่เราอยู่ ได้รับมลพิษเหมือนกัน ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่มีทางได้จากห้องปฏิบัติการ เราพบการกลายพันธุ์จากรังสี UV ในแมวที่เหมือนกับในมนุษย์ทุกประการ” แวน เดอร์ เวย์เดน กล่าว
นักวิทยาศาสตร์ยังมองว่าเจ้าเหมียวอาจเป็นกุญแจสำคัญในการไขปริศนามะเร็งเต้านมบางชนิด โดยเฉพาะ ‘มะเร็งเต้านมชนิดทริปเปิลเนกาทีฟ’ ซึ่งคิดเป็นราว 15% ของมะเร็งเต้านมทั้งหมด เนื่องจากแมวมีอัตราการเกิดมะเร็งชนิดนี้สูงกว่าคน ทำให้เข้าถึงตัวอย่างศึกษาได้มากขึ้น
ในปี 2025 ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย นำโดยแดเนียล จอห์นสัน และเจนนิเฟอร์ แกรนดิส ได้ทดลองใช้ยาที่ใช้รักษามะเร็งชนิด Squamous Cell Carcinoma ในคน กับแมวที่เป็นมะเร็งชนิดเดียวกันในช่องปาก พบว่าแมวราว 1 ใน 3 ที่ได้รับการรักษามีอายุยืนขึ้นโดยเฉลี่ยราวครึ่งปี
แม้ทีมจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียจะไม่ได้มีส่วนร่วมในงานวิจัย Oncogenome นี้ แต่ก็แสดงความยินดีกับผลการค้นพบ โดยจอห์นสันและแกรนดิสระบุว่า “นี่เป็นงานวิจัยที่น่าตื่นเต้นอย่างแท้จริง ซึ่งยิ่งตอกย้ำความเกี่ยวข้องระหว่างมนุษย์กับสัตว์เลี้ยง ตอนนี้เราสามารถเริ่มนำงานวิจัยแบบนี้มาพัฒนาการรักษามะเร็งแบบเฉพาะบุคคลสำหรับทั้งแมวและมนุษย์ได้แล้ว”
แวน เดอร์ เวย์เดน ยังมองไปข้างหน้าว่าอาจขยายฐานข้อมูลไปยังแมวจากประเทศอื่นๆ เพื่อทำความเข้าใจสาเหตุของมะเร็งที่แมวและคนมีร่วมกันได้กว้างขึ้น โดยเฉพาะศักยภาพในการระบุความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมภายในบ้าน เช่น หากพบว่าการเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรมบางอย่างกระตุ้นมะเร็งเต้านมในแมว ก็อาจบ่งชี้ถึงความเสี่ยงที่คล้ายกันสำหรับคนในบ้านหลังเดียวกันได้
“เริ่มมีงานศึกษาจำนวนมากที่มองว่าแมวและสุนัขเป็นเหมือน ‘สัญญาณเตือนภัย’ ด้านสิ่งแวดล้อม เพราะสัตว์เลี้ยงเหล่านี้อยู่ในสภาพแวดล้อมเดียวกับเรา” แวน เดอร์ เวย์เดน กล่าว
ภาพ : Hanneke Wetzer / Shutterstock
อ้างอิง: