Gen Alpha ไม่ได้ขาดของเล่น แต่ขาด ‘อิสระในการเล่น’
Gen Alpha: เติบโตในโลกใหม่ ที่ต่างจากเดิมโดยสิ้นเชิง
เด็กที่เกิดตั้งแต่ปี 2010 เป็นต้นมา หรือที่เรียกว่า Gen Alphaคือเจนเนอเรชันแรกที่เติบโตมากับเทคโนโลยีอย่างสมบูรณ์แบบ พวกเขาคุ้นเคยกับหน้าจอตั้งแต่ยังไม่เข้าโรงเรียน รู้จัก AI ก่อนรู้จักสนามเด็กเล่น และมีตัวเลือกในการเรียนรู้มากมายเพียงแค่ปลายนิ้วสัมผัส
ต่างจาก Gen Y หรือ Z ที่ยังเคยปีนต้นไม้หรือวิ่งเล่นหลังเลิกเรียน เด็ก Gen Alpha ส่วนใหญ่เติบโตในเมือง ใช้ชีวิตอยู่ในกรอบที่แน่นหนากว่าเดิม ทั้งจากตารางเรียนที่หนัก ตารางติวที่อัดแน่น ไปจนถึงความห่วงใยของพ่อแม่ที่พยายามควบคุมทุกความเสี่ยงรอบตัว
ผลที่เกิดขึ้นคือ เด็กยุคนี้มีโอกาสในการเล่นน้อยลงอย่างเห็นได้ชัดแม้จะมีของเล่นมากมาย แต่กลับมี “อิสระ” น้อยลง การได้ใช้ชีวิตในสนามเด็กเล่นจริงๆ จึงกลายเป็นเรื่อง “พิเศษ” แทนที่จะเป็นเรื่อง “ปกติ” เหมือนในอดีต
ทักษะที่ Gen Alpha ต้องมี และได้จากการเล่นอิสระ
ในโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว การเรียนรู้ผ่านตำราอาจไม่เพียงพออีกต่อไป เด็กๆ จำเป็นต้องมีทักษะที่ยืดหยุ่นและใช้งานได้จริง ซึ่งการเล่นอย่างอิสระหรือ Free Playคือเครื่องมือสำคัญที่ช่วยปลดล็อกศักยภาพนี้
ตัวอย่างทักษะที่จำเป็น ได้แก่:
- ทักษะการกำกับตัวเอง (Self-Regulation):เด็กต้องรู้จักควบคุมอารมณ์ รับมือกับความผิดหวัง และจัดการพฤติกรรมของตนเอง
- ความคิดสร้างสรรค์และการแก้ปัญหา:ผ่านการออกแบบการเล่นที่ไม่ตายตัว
- ความสามารถในการปรับตัว:เมื่อต้องเล่นกับข้อจำกัด เช่น อุปกรณ์ไม่ครบหรือเพื่อนต่างวัย
- ทักษะทางสังคม:ฝึกอ่านอารมณ์ พูดคุย และร่วมเล่นกับผู้อื่น
นพ.โมทย์ศักดิ์ แสงทองอธิบายว่า การเล่นที่ออกแบบเองโดยไม่มีผู้ใหญ่กำกับนั้น ช่วยเพิ่ม Self-Esteem เพราะเด็กได้รู้สึกถึงการเป็นตัวของตัวเองอย่างแท้จริง ทั้งยังฝึกให้คิดยืดหยุ่น เรียนรู้จากบริบทที่เปลี่ยนไป และสร้างความคิดสร้างสรรค์ผ่านวิธีเล่นใหม่ๆ
ขณะที่ ณัฐยา บุญภักดีก็ชี้ว่า Free Play คือรากฐานของการพัฒนา “ทักษะกำกับตัวเอง” ซึ่งส่งผลระยะยาวต่อพฤติกรรม ความสามารถในการยับยั้งชั่งใจ และการปรับตัวต่อสถานการณ์ในชีวิตจริง
เพราะฉะนั้น การเล่นจึงไม่ใช่แค่เรื่องสนุก
แต่คือ เวทีพัฒนาศักยภาพเด็กยุคใหม่ให้รอดในโลกอนาคตเด็ก Gen Alpha ต้องการพื้นที่ เวลา และอิสระในการเล่นเพื่อฝึกฝนทักษะที่ไม่มีในตำราเรียน และไม่สามารถดาวน์โหลดได้จากแอปใดๆ
และหน้าที่สำคัญที่สุดของพ่อแม่และสังคม คือ การเปิดพื้นที่ให้พวกเขาได้ “เล่น” อย่างแท้จริง