มช. ยกระดับ “ลิ้นจี่ไทย” ด้วยเทคโนโลยี NIR คัดเกรดแม่นยำแบบไม่ทำลายผลเปิดทางสู่ตลาดพรีเมียมโลก
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ โดยคณะอุตสาหกรรมเกษตร สร้างความก้าวหน้าอีกขั้นให้วงการเกษตรไทย ด้วยการพัฒนาเทคโนโลยีตรวจสอบคุณภาพลิ้นจี่ด้วยแสงอินฟราเรดย่านใกล้ (Near-Infrared: NIR) นวัตกรรมที่ช่วยคัดแยกผลผลิตคุณภาพสูงได้อย่างแม่นยำ โดยไม่ต้องผ่าหรือทำลายผล ตอบโจทย์ความต้องการของตลาดส่งออกที่ให้ความสำคัญกับลิ้นจี่ “เมล็ดลีบ” และต้องปราศจากความเสียหายจากหนอนเจาะผล
โดยปกติแล้วการคัดเกรดลิ้นจี่ต้องอาศัยความชำนาญของแรงงาน ใช้เวลา และอาจก่อให้เกิดความเสียหายระหว่างการตรวจสอบ แต่งานวิจัยของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ได้แสดงให้เห็นว่า เทคโนโลยี NIR สามารถสแกนลิ้นจี่จากภายนอกและวิเคราะห์คุณภาพภายในได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ ทั้งการจำแนกขนาดเมล็ด การตรวจหาความเสียหายจากแมลงศัตรูพืช ตลอดจนการประเมินค่าความหวาน (SSC) และความเป็นกรด (TA) ซึ่งเป็นตัวชี้วัดสำคัญของรสชาติและคุณภาพผลไม้
ผลการศึกษาพบว่า ระบบสามารถจำแนกขนาดเมล็ดได้แม่นยำมากกว่า 90% และตรวจจับความเสียหายจากหนอนเจาะผลได้อย่างมีประสิทธิภาพ ขณะเดียวกัน การวิเคราะห์ค่าความหวานและความเป็นกรดยังมีความสอดคล้องในระดับสูง (ค่า R² มากกว่า 0.90) สะท้อนศักยภาพของเทคโนโลยีในการประยุกต์ใช้จริงในระดับอุตสาหกรรม
ผลงานวิจัยเรื่อง “Near infrared spectroscopy for sustainable non-destructive classification and quantitative prediction of quality traits of seed size, pest damage, and quality traits in lychee (Litchi chinensis)” ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการนานาชาติ Applied Food Research ฉบับเดือนธันวาคม 2025 ตอกย้ำความเป็นผู้นำด้านนวัตกรรมเกษตรและเทคโนโลยีอาหารของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ในเวทีโลก
นวัตกรรมนี้ไม่เพียงช่วยเพิ่มความแม่นยำและความรวดเร็วในการคัดเกรด หากยังลดความสูญเสีย ลดต้นทุนแรงงาน และสนับสนุนการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า อันเป็นหัวใจสำคัญของการผลิตที่ยั่งยืน ถือเป็นอีกก้าวสำคัญในการยกระดับลิ้นจี่ไทยสู่มาตรฐานสากล พร้อมสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้บริโภคทั่วโลก และขับเคลื่อนระบบอาหารไทยสู่อนาคตที่มั่นคงและยั่งยืน