มูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยากน้ำพระทัยสู่ทวยราษฎร์ แบ่งปัน พอเพียง ยั่งยืน

โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนและเชื่อมโยงให้ภาครัฐ เอกชน และชุมชน ร่วมกันเกื้อหนุนช่วยเหลือซึ่งกันและกันในยามทุกข์ยากจากอุทกภัย และภัยพิบัติที่รุนแรง อันได้แก่การร่วมกันระดมองค์ความรู้ นวัตกรรม กำลังแรงกาย ทุนทรัพย์ และจิตสาธารณะ เพื่อช่วยเหลือและฟื้นฟูอย่างครบวงจร รวมทั้งการพัฒนาอาชีพ และคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน นอกจากนี้ยังสนับสนุนให้ผู้ทุกข์ยากน้อยกว่าช่วยเหลือผู้ทุกข์ยากมากกว่า ผู้ที่แข็งแรงช่วยผู้อ่อนแอ เป็นต้น โดยมุ่งเน้นการประทังชีวิตและการฟื้นฟูสภาพจิตใจ มูลนิธิฯ ปฏิบัติงานและยึดหลักภายใต้แนวคิด “แบ่งปัน พอเพียง ยั่งยืน”

การก่อตั้งครั้งแรกเป็นเพียง “โครงการอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก สภากาชาดไทย” ซึ่งมีขึ้นในขณะที่เกิดอุทกภัยครั้งร้ายแรง ในกรุงเทพมหานคร ปีพ.ศ.2538 และมีผู้ได้รับความเดือดร้อนเป็นจำนวนมาก จนภาคราชการและองค์กรการกุศลที่มีอยู่มิอาจให้ความช่วยเหลือได้อย่างทั่วถึง จนเกิดเหตุการณ์กระทบกระทั่งกันระหว่างประชาชนอันเกิดจากความเครียด อันเนื่องมาจากการป้องกันนํ้าให้ท่วมในวงจำกัด ผู้ที่เดือดร้อนจึงรู้สึกว่าขาดที่พึ่ง ขาดความเห็นอกเห็นใจ ต้องได้รับความเดือดร้อนเฉพาะชาวพื้นที่ของตนเอง ขณะที่พื้นที่ติดกันได้รับความสะดวกสบายอย่างเป็นปกติ

ช่วงเช้าของวันที่ 29 ตุลาคม 2538 เป็นวันที่ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ และ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ทรงออกปฏิบัติพระภารกิจในโครงการฯ เป็นครั้งแรก โดยเสด็จออกรับนํ้าใจจากผู้ไม่ประสบอุทกภัยที่สถานีบริการนํ้ามัน ต่อจากนั้นในช่วงบ่ายได้เสด็จพระดำเนินเยี่ยมเยียนประชาชนที่ซอยจรัญสนิทวงศ์ 34 เขตบางกอกน้อย ซอยจรัญสนิทวงศ์ 82, 84 และ 86 เขตบางพลัด การออกปฏิบัติพระกรณียกิจในครั้งนี้ส่งผลให้เหตุการณ์สงบลง จากนั้นมาโครงการฯ ก็ได้ดำเนินการอย่างต่อเนื่อง จนได้จัดตั้งเป็นมูลนิธิที่ผู้บริจาคสามารถหักลดหย่อนภาษีได้ ตั้งแต่วันที่ 21 พฤศจิกายน 2544 และได้พัฒนาการปฏิบัติงานอย่างต่อเนื่องเรื่อยมาเป็นระยะเวลา 27 ปี

ในโอกาสก้าวเข้าสู่ปีที่ 27 ในปี 2565 มูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก สภากาชาดไทย ยกระดับการทำงานเพื่อมุ่งสู่การเป็น “ศูนย์กลางการเป็นเลิศด้านการบรรเทาทุกข์ และจัดการภัยพิบัติอันเกิดจากเหตุอุทกภัย (Center of Excellence in Flood Relief and Management) ตามพระนโยบายของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา

การดำเนินภารกิจของมูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก สภากาชาดไทย ในการช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัยจะเป็นอย่างครบวงจรและยั่งยืน รวมทั้งนำนวัตกรรมในการทำงานของมูลนิธิฯ ตั้งแต่ “การเฝ้าระวังก่อนเกิดอุทกภัย” เพื่อลดความสูญเสียต่อชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนในพื้นที่ประสบอุทกภัย “การบรรเทาทุกข์ระหว่างเกิดอุทกภัย” ซึ่งเป็นภารกิจที่มูลนิธิฯ ดำเนินการเองเป็นหลัก และ “การฟื้นฟูหลังเกิดอุทกภัย” เพื่อให้ผู้ประสบอุทกภัยสามารถกลับมาใช้ชีวิตอย่างปกติสุข และมีรายได้เลี้ยงตนเองและครอบครัวได้อย่างยั่งยืน

การเฝ้าระวังก่อนเกิดภัยพิบัติ

ในปี 2563 มูลนิธิฯ ได้ยกระดับแผนการเฝ้าระวัง เพื่อให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุดโดยลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือโครงการติดตั้งสถานีโทรมาตรอัตโนมัติ บริเวณป่าต้นนํ้า จำนวน 510 ต้น ครอบคลุมทุกภูมิภาคทั่วประเทศ ร่วมกับ 7 หน่วยงาน เพื่อเตรียมพร้อมและรับมือกับสถานการณ์นํ้าได้อย่างมีประสิทธิภาพและทันท่วงที มีส่วนสำคัญในการช่วยเตือนและป้องกันการเกิดอุทกภัยช่วยลดความสูญเสีย พร้อมกันนี้ จัดตั้ง “เครือข่ายเตือนภัยพิบัติชุมชนเพื่อนพึ่ง (ภาฯ)” โดยให้การอบรมชุมชนในพื้นที่เสี่ยง จำนวน 19 ชุมชน ครอบคลุมทั่วประเทศ เพื่อให้สามารถใช้เทคโนโลยีในการเตือนภัยก่อนเกิดภัยพิบัติ และช่วยเหลือดูแลกันในชุมชนของตนเอง ทำให้เกิดเป็นการเฝ้าระวังภัยพิบัติอย่างยั่งยืน

การบรรเทาทุกข์ระหว่างเกิดภัยพิบัติ

ด้วยนํ้าพระทัยอันหาที่เปรียบมิได้ของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ และสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ที่ทรงห่วงใยและเข้าพระทัยในวัตถุประสงค์หลักของถุงยังชีพพระราชทาน ภายในจึงประกอบด้วยสิ่งของต่างๆ ที่จำเป็นในชีวิตประจำวัน และมีความเหมาะสมกับผู้รับ ก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดในการดำรงชีวิตและผ่านพ้นช่วงเวลาที่ยากลำบากไปด้วยดี บ่อยครั้งที่ทั้งสองพระองค์ทรงเป็นผู้คัดเลือกสิ่งของและร่วมบรรจุสิ่งของเหล่านั้นลงในถุงยังชีพฯ ด้วยพระองค์เอง

มูลนิธิได้ตระหนักถึงความเดือดร้อนของประชาชนที่ประสบภัยพิบัติ และไม่สามารถที่จะช่วยเหลือหรือออกมารอรับความช่วยเหลือนอกพื้นที่ได้ ทางมูลนิธิจึงได้จัดทำถุงยังชีพพระราชทานเพื่อให้ผู้ประสบภัยสามารถดำเนินชีวิตประจำวันได้ด้วยของภายใน
ถุงยังชีพฯ ระหว่างรอหน่วยงานต่าง ๆ เข้าช่วยเหลือ ภายในถุงยังชีพฯ ประกอบไปด้วยสิ่งของที่จำเป็นสำหรับการดำรงชีวิตประจำวันของผู้ประสบอุทกภัยตามพื้นที่ต่างๆ แบ่งออกเป็น 3 ประเภท

1.ถุงยังชีพพระราชทาน สีส้มและสีม่วง สำหรับพื้นที่ประสบอุทกภัยทั่วไป พื้นที่ได้รับความเสียหายไม่หนักมาก สำหรับ สีม่วง เป็นสีประจำวันคล้ายวันประสูติของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ นายกกิตติมศักดิ์ตลอดชีพ สีส้ม เป็นสีประจำวันคล้ายวันประสูติของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ประธานกรรมการ ภายในบรรจุสิ่งของจำเป็นในการดำรงชีวิตของผู้ประสบอุทกภัย และยังเป็นสัญลักษณ์แห่งขวัญและกำลังใจที่จะนำพาผู้ประสบภัยให้ก้าวพ้นช่วงเวลาวิกฤติที่เกิดขึ้น

2. ถุงยังชีพพระราชทาน สีนํ้าเงิน สำหรับผู้ประสบอุทกภัยในพื้นที่ที่ได้รับความเสียหายหนัก และมีนํ้าท่วมขังเป็นวงกว้าง และ 3.ถุงยังชีพพระราชทาน สีเหลือง สำหรับภิกษุสงฆ์ที่ได้รับผลกระทบจากอุทกภัย ภายในบรรจุสิ่งของที่จำเป็นสำหรับพระภิกษุสงฆ์

อีกหนึ่งปัจจัยที่สำคัญมากต่อผู้ประสบอุทกภัย คือ อาหารปรุงสดใหม่ เพราะนอกเหนือจากขวัญและกำลังใจแล้ว ยังช่วยเสริมสร้างพลังในการขับเคลื่อนชีวิตให้ก้าวผ่านช่วงเวลาวิกฤติไปได้ และพร้อมที่จะกลับมาดำเนินชีวิตอย่างปกติสุข “โรงครัวพระราชทานเพื่อนพึ่ง (ภาฯ)” จึงได้เกิดขึ้น เป็นการร่วมมือระหว่างมูลนิธิฯ กับพัฒนาชุมชนจังหวัด กระทรวงมหาดไทย ร่วมถึงเหล่าจิตอาสา เข้าไปยังพื้นที่ประสบภัยและร่วมกันจัดตั้งโรงครัวเพื่อประกอบอาหาร และในบางพื้นที่หากมีนํ้าท่วมขังมากไม่สามารถตั้งโรงครัวฯ มูลนิธิฯ จะนำ “รถเพื่อนพึ่ง (ภาฯ)” ซึ่งเป็นรถทรงสูงสามารถลุยนํ้าหรือลงพื้นที่ประสบภัยได้ และยังได้รับการดัดแปลงให้สามารถประกอบอาหารบนรถได้เพื่อปรุงอาหารและแจกจ่ายไปยังชาวบ้านผู้ประสบอุทกภัยในพื้นที่ที่ได้รับความเดือดร้อนอย่างหนัก

การฟื้นฟูหลังเกิดภัยพิบัติ

การฟื้นฟูที่อยู่อาศัยที่ได้รับความเสียหาย ภายใต้โครงการ “ฟื้นฟูชุมชน บรรเทาทุกข์ บำรุงสุขให้ยั่งยืน” โดยมูลนิธิฯ ร่วมกับหน่วยงานราชการ และนักศึกษาในพื้นที่ ทำความสะอาดและซ่อมแซมที่อยู่อาศัยในชุมชน,การฟื้นฟูแหล่งนํ้าสู่การทำเกษตรพอเพียง เพื่อให้ชุมชนสามารถวางแผนบริหารจัดการนํ้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ และยังสนับสนุนให้ชาวบ้านในพื้นที่ปรับเปลี่ยนวิถีการเพาะปลูก จากการปลูกพืชเชิงเดี่ยวมาเป็นการทำวนเกษตรตามแนวเกษตรทฤษฎีใหม่ และการฟื้นฟูอาชีพชุมชนผู้ประสบภัย โดยการนำผลิตภัณฑ์ชุมชนฯ มาจำหน่ายใน “ร้านพึ่งพา” รวมทั้งร่วมมือกับสถาบันการศึกษาในพื้นที่ให้การอบรมในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ และการทำการตลาดแบบองค์รวม

ในเดือนพฤศจิกายน 2563 มูลนิธิฯ ได้ลงนามบันทึกในข้อตกลงความร่วมมือ “การส่งเสริมธุรกรรมออนไลน์เพื่อชุมชน” กับสถาบันการศึกษา และสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ.) หรือ ETDA กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม เพื่อพัฒนาศักยภาพบุคลากรในชุมชน เป้าหมายคนรุ่นใหม่ให้มีความรู้ความสามารถธุรกรรมออนไลน์ และนำองค์ความรู้กลับไปพัฒนาชุมชน รวมทั้งสนับสนุนการเพิ่มช่องทางการจัดจำหน่าย การขายจากบริษัท ช้อปปี้ (ประเทศไทย) จำกัด ทำให้ผลิตภัณฑ์ชุมชนเป็นที่รู้จักและสร้างรายได้อย่างยั่งยืน

การบรรเทาความเดือดร้อนผู้ได้รับผลกระทบในสถานการณ์โควิด-19

มูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก สภากาชาดไทย ซึ่งเป็นมูลนิธิฯ ที่มุ่งช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัยเป็นหลัก ยามมีภัยพิบัติ
นํ้าท่วม ประชาชนได้ให้โอกาสมูลนิธิฯ เป็นผู้สืบทอดนํ้าใจถึงผู้ประสบภัย วันนี้เมื่อมีภาวะวิกฤติการณ์แพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 มูลนิธิฯ ขอเป็นส่วนเล็ก ๆ ช่วยสนับสนุนการบรรเทาปัญหา เพื่อให้เราทุกคนผ่านพ้นวิกฤติครั้งนี้ไปด้วยกัน

มูลนิธิฯ ดำเนินการจัดทำ “ถุงนํ้าใจพึ่งพา (Help Me Bag)” สำหรับผู้ป่วยโควิด-19 รักษาตัวที่บ้าน (Home Isolation) นอกเหนือจากบรรจุอุปกรณ์และยาที่จำเป็น ยังบรรจุอาหารที่เพียงพอต่อการรักษาตัวที่บ้านตามระยะเวลาที่แพทย์กำหนด เพื่อกลับสู่อ้อมกอดของครอบครัวได้อย่างปลอดภัย จัดเตรียมอาหารปรุงสุกพร้อมทานให้แก่ผู้ประสบภัยจากสถานการณ์โควิด-19 และแคมป์คนงานในพื้นที่เขตปทุมวัน ซึ่งเป็นที่ตั้งของมูลนิธิฯ โดยคัดสรรร้านอาหารเล็ก ๆ ที่ได้รับผลกระทบในพื้นที่ มูลนิธิฯ ได้แจกจ่ายอาหารปรุงสุก รวมทั้งสิ้น 133,200 กล่องและช่วยเหลือร้านอาหารเล็ก ๆ กว่า 100 ร้าน มอบเงินและอุปกรณ์ทางการแพทย์ให้กับโรงพยาบาลทั้งกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด มูลค่าทั้งสิ้นกว่า 6,040,000 บาท เพื่อช่วยเหลือบุคลากรทางการแพทย์ในการรักษาผู้ป่วยโควิด-19

โดยในทุกๆ ปี มูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก สภากาชาดไทย จะมีการจัดงาน “เพื่อนพึ่ง (ภาฯ)” ขึ้นเป็นประจำทุกปี โดยมีคอนเซปต์หรือรูปแบบแตกต่างกันไป นอกจากจะเป็นการเผยแพร่ภารกิจของมูลนิธิฯ แล้ว ยังมีการออกร้านสินค้าจากร้านค้าในโครงการส่วนพระองค์ ร้านค้าพระบรมวงศานุวงศ์ ร้านค้ากิตติมศักดิ์ และร้านค้าเครือข่ายที่ยกขบวนสินค้าราคาพิเศษมาร่วมออกร้านกว่า 100 ร้าน รายได้จากการจัดงานจะนำสมทบช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัยต่อไป.