‘ทฤษฎีสะกิด’ปรับภูมิทัศน์‘ตรอกโลกีย์’ แก้ปัญหา‘เตร็ดเตร่ค้าประเวณี’ในโอซากา

12 พ.ค. 2568 นสพ.The Mainichi ของญี่ปุ่น เสนอรายงานพิเศษ Japan police tackle prostitution in Osaka nightlife area with Nobel-winning 'nudge theory'ว่าด้วยถนนที่เป็นตรอกเล็กๆ แห่งหนึ่งในเมืองโอซากา ซึ่งมีความยาวประมาณ 100 เมตร รายล้อมไปด้วยโรงแรมและอาคารพาณิชย์ บรรยากาศเงียบสงบทำให้เอื้อต่อการใช้เป็น “จุดนัดพบ” ระหว่างหญิงขายบริการทางเพศที่มาเดินเตร็ดเตร่หาลูกค้า กับผู้ชายที่ต้องการซื้อบริการจากพวกเธอ เรื่องนี้เป็นที่รับรู้กันดี และบางครอบครัวก็เตือนบุตรหลานว่าอย่าได้เฉียดกรายเข้าไปใกล้ถนนตรอกดังกล่าวโดยเด็ดขาด

ตามรายงานของสำนักงานตำรวจจังหวัดโอซากา มีรายงานพฤติกรรมที่เชื่อว่าเป็นการเตร็ดเตร่เพื่อค้าประเวณีบนถนนสายนี้ตั้งแต่ปี 2565 จากนั้นได้มีเสียงร่ำลือแพร่กระจายไปทั่วพื้นที่สื่อสังคมออนไลน์ กลายเป็นที่รู้กันอย่างกว้างขวางว่าที่นั่นเป็นเหมือน “ลายแทง” สำหรับผู้ต้องการไปหาความสุขทางกามารมณ์ ในช่วงเวลารามปีเศษจนถึงปลายเดือน พ.ย. 2567 มีการจับกุมหรือส่งตัวผู้ต้องหา 30 ราย ในข้อหาติดต่อชักชวนหรือรบเร้าเพื่อการค้าประเวณี

แม้หน่วยงานผู้รับผิดชอบท้องที่ดังกล่าวอย่างสถานีตำรวจโซเนซากิ ได้เพิ่มความถี่ในการลาดตระเวนและร่วมมือกับประชาชนในท้องถิ่นเพื่อติดโปสเตอร์ที่มีข้อความ เช่น “การรอหาลูกค้าเป็นสิ่งผิดกฎหมาย” แต่ก็ไม่ได้ช่วยอะไรมากนัก ทำให้ตั้งแต่ฤดูร้อนที่ผ่านมา ตำรวจประจำจังหวัดเริ่มหารือกับเจ้าหน้าที่ของรัฐบาลเทศบาลโอซากะและคนในพื้นที่ รวมถึงขอคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญเพื่อนำเสนอแนวทางที่มีประสิทธิผลมากยิ่งขึ้น

สิ่งที่ภาคส่วนต่างๆ ในโอซากาเลือกใช้ คือ “ทฤษฎีการสะกิด (Nudge Theory)” ซึ่งถูกนำเสนอโดย ริชาร์ด เธเลอร์ (Richard Thaler) นักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบลชาวอเมริกัน แนวคิดดังกล่าวมีจุดมุ่งหมายเพื่อกำหนดการตัดสินใจของผู้คนอย่างแนบเนียน โดยไม่บังคับให้ปฏิบัติตามโดยผ่านการวิเคราะห์และมีอิทธิพลต่อแรงจูงใจทางพฤติกรรม

ทาคาฮิโตะ ชิมาดะ (Takahito Shimada) ศาสตราจารย์จากมหาวิทยาลัยชิงะ จ.ชิงะ และอดีตหัวหน้าฝ่ายวิจัยการป้องกันอาชญากรรมของสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์ตำรวจแห่งชาติ สำนักงานตำรวจแห่งชาติของญี่ปุ่น อธิบายว่า พื้นที่แคบๆ ที่ล้อมรอบด้วยโครงสร้างสูงมักไม่ก่อให้เกิดความเครียดแม้ว่าผู้คนจะอยู่ที่นั่นเป็นเวลานาน ซึ่งถนนที่มีปัญหาแห่งนี้ทำหน้าที่เป็นจุดซ่อนเร้น การจัดวางที่เงียบสงบทำให้ผู้หญิงสามารถหาลูกค้าได้โดยไม่ต้องกลัวว่าจะถูกสังเกต

(The Mainichi) 10 ธ.ค. 2568 ถนนตรอกสายหนึ่งในเขตคิตะของเมืองโอซากา มีการทาสีเหลืองบนพื้นถนนและมีรูปภาพที่ชวนให้นึกถึงพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ

เจ้าหน้าที่ได้ทาสีถนนเป็นสีเหลือง ซึ่งโดยทั่วไปแล้วเป็นสีที่สื่อถึงความระมัดระวังหรือคำเตือน เป้าหมายคือเพื่อเตือนนักท่องเที่ยวโดยไม่รู้ตัวและป้องกันไม่ให้อยู่ในจุดนั้นนานๆ นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่ยังได้มอบหมายให้นักศึกษาศิลปะจากโรงเรียนอาชีวศึกษาใกล้เคียงสร้างภาพประกอบชุด 10 ภาพที่แสดงปลาว่ายไปทางทางออกของถนน โดยภาพเหล่านี้ซึ่งติดไว้ตามทางเท้ามีธีมเกี่ยวกับพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ เพื่อกระตุ้นให้คนเดินถนนเดินผ่านไปอย่างรวดเร็ว ขณะที่ชาวบ้านต่างต้อนรับสัมผัสแห่งความคิดสร้างสรรค์นี้ด้วยความอบอุ่น

การทาสีและติดงานศิลปะบนถนนเสร็จสิ้นในเดือน ธ.ค. 2567 เพื่อประเมินว่าแนวทางใหม่นี้ใช้ได้ผลหรือไม่ เจ้าหน้าที่นอกเครื่องแบบจากสถานีตำรวจโซเนซากิได้ออกลาดตระเวน 4 ครั้งต่อวันเป็นเวลา 1 สัปดาห์ พบว่า จำนวนผู้คนที่ใช้เวลาในตรอกนี้นานๆ ลดลงอย่างมาก จาก 7.43 คนในเดือน พ.ย. 2567เหลือเพียง 0.86 คนในเดือนก.พ. 2568 ซึ่ง ศ.ชิมาดะ กล่าวว่า การใช้ทฤษฎีสะกิดเพื่อต่อต้านการค้าประเวณีเป็นสิ่งที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนทั่วโลก ทำให้ความคิดริเริ่มนี้มีความล้ำสมัยเป็นพิเศษ

มาซาฟูมิ ฟูจิโนะ (Masafumi Fujino) วัย 79 ปี ซึ่งเป็นแกนนำชุมชนที่ผลักดันการแก้ไขปัญหา กล่าวว่า ถนนสว่างขึ้น และผู้คนในชุมชนพูดคุยกันว่าการสัญจรไปมาสะดวกขึ้นมากเพียงใด ทั้งนี้ ตำรวจวางแผนที่จะลาดตระเวนต่อไปและติดตามดูว่าการเปลี่ยนแปลงในเชิงบวกจะคงอยู่ต่อไปหรือไม่ อย่างไรก็ตาม ยังมีคำถามอีกว่า การแก้ปัญหาแบบนี้จะหมายถึงการผลักให้การค้าประเวณีย้ายไปอยู่ในพื้นที่อื่นหรือไม่ ซึ่งในระหว่างการปรึกษาหารือกับสาธารณะ คนในพื้นที่และตำรวจยังแสดงความกังวลว่าเจ้าหน้าที่ควรจัดการกับปัจจัยที่บังคับให้ผู้หญิงค้าประเวณี

เพื่อเสริมสร้างความพยายาม ตั้งแต่เดือน มี.ค. 2568 ตำรวจได้เตรียมโปสการ์ดสีเหลืองสำหรับให้เจ้าหน้าที่นำไปแจกจ่ายโดยตรงให้กับผู้หญิงที่มักจะใช้ถนนสายนี้เป็นประจำ แม้ว่าบัตรเหล่านี้จะมีคำเตือนที่เขียนไว้อย่างชัดเจนว่าการค้าประเวณีและการชักชวนเป็นสิ่งผิดกฎหมาย จึงจึงเป็นสัญลักษณ์ของการตักเตือน แต่ก็ยังมีข้อความแสดงความห่วงใยและการสนับสนุนด้วย เช่น "ร่างกายและหัวใจของคุณมีความสำคัญ มีคนที่ต้องการปกป้องคุณอย่างแท้จริง"

(The Maoonichi) "โปสการ์ดสีเหลือง" จัดทำโดยสถานีตำรวจโซเนซากิ

สืบเนื่องจรกที่ผ่านมา เจ้าหน้าที่จากสถานีตำรวจโซเนซากิได้พบเห็นผู้หญิงหลายคนตกเป็นเหยื่อการทำร้ายร่างกายและการชิงทรัพย์ขณะพาลูกค้าเข้าไปในโรงแรมใกล้เคียง จึงจัดทำการ์ดพร้อมข้อความจากใจจริงว่า "เราไม่อยากให้คุณรู้สึกหวาดกลัวบนท้องถนนเหล่านี้ จงเห็นคุณค่าในตัวเองและอยู่ให้ปลอดภัย" นอกจากบัตรแล้ว ตำรวจยังแจกใบปลิวที่จัดทำโดยเทศบาลเมืองโอซากะ ซึ่งมีรายละเอียดการติดต่อสำหรับบริการให้คำปรึกษาที่สามารถเข้าถึงได้ผ่านช่องทางต่างๆ เช่น อีเมลและแพลตฟอร์มสื่อสังคมออนไลน์ โดยหวังว่าทรัพยากรเหล่านี้จะช่วยให้การสนับสนุนเมื่อใดก็ตามที่ผู้หญิงตัดสินใจหาความช่วยเหลือทางเลือกและเลิกอาชีพขายบริการทางเพศ

เรียว คิตากาวะ (Ryo Kitagawa) ซึ่งรับหน้าที่หัวหน้าฝ่ายความปลอดภัยชุมชนของสถานีตำรวจโซเนซากิ จนถึงสิ้นเดือน มี.ค. 2568 กล่าวว่า ก่อนหน้านี้ มีกรณีที่ผู้หญิงที่เราสอบถามกลับออกไปบนถนนอีกครั้ง แม้ว่าเราจะยังคงเฝ้าระวังในการขจัดการค้าประเวณีบนถนน แต่เราก็ต้องการให้พื้นที่ดังกล่าวเป็นสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวยสำหรับผู้หญิงที่เผชิญกับสถานการณ์ที่ยากลำบากเช่นกัน

ขอบคุณเรื่องและภาพจาก

https://mainichi.jp/english/articles/20250509/p2a/00m/0na/024000c

043…