พบพืชหายากที่หายเงียบจากบันทึกโลกนานถึง 113 ปี กลับมาปรากฏอีกครั้ง บนผืนแผ่นดินไทย

10 กรกฎาคม 2568 เฟซบุ๊ก สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ เปิดเผยว่า พบพืชหายากที่หายเงียบจากบันทึกโลกนานถึง 113 ปี กลับมาปรากฏอีกครั้งบนผืนแผ่นดินไทย รายละเอียดระบุว่า "Heterostemma brownie Hayata โผล่กลับมาอย่างสง่างาม ท่ามกลางพรมมอสเขียวขจีกลางผืนป่าดิบใน จ.เชียงราย นี่คือการปรากฏตัวอีกครั้งในรอบกว่าศตวรรษ เผยแพร่ที่นี่ครั้งแรกบนโลกโซเชียลของไทย

พืชชนิดนี้เคยมีรายงานเพียงในไต้หวัน จีน และ เวียดนาม เมื่อราว พ.ศ. 2449 (1906) ก่อนจะเงียบหายจากบันทึกของโลกพฤกษศาสตร์ไปนานนับร้อยปี จนกระทั่งใน พ.ศ.2562 ทีมนักอนุกรมวิธานพืชจากองค์การสวนพฤกษศาสตร์ (BGO) ได้ค้นพบอีกครั้งในพื้นที่ป่าดิบของเชียงราย และมีการตีพิมพ์รายงานอย่างเป็นทางการในปีถัดมา (พ.ศ.2563)

ลักษณะเด่นที่สะกดสายตา มีดังนี้ เป็นไม้เลื้อยเนื้ออ่อน มีน้ำยางสีขาว / ใบเรียงตรงข้าม แผ่นใบรูปไข่ถึงรูปรี / ดอกสีเหลืองสด มีกลีบดอก 5 แฉกคล้ายดาว / บริเวณกลีบดอกมีจุดประสีแดงทั่วแผ่นกลีบ / กลางดอกโดดเด่นด้วยกระบังรอบสีแดงเข้ม 5 แฉก รูปทรงคล้ายดาวทะเลที่นิ่งสงบใต้ผืนทะเลลึก

จัดอยู่ในวงศ์ Apocynaceae (วงศ์ดอกรัก) สถานภาพการอนุรักษ์ ยังไม่ถูกจัดอันดับอย่างเป็นทางการ แหล่งที่พบในธรรมชาติ เฉพาะป่าดิบของจังหวัดเชียงราย ที่ความสูงประมาณ 500 เมตร จากระดับทะเล ช่วงออกดอก คือ ฤดูฝน (เดือนมิถุนายนถึงกรกฎาคม) พบในไต้หวัน จีน เวียดนาม ไทย และลาว ซึ่งมีจำนวนน้อยมาก

ข้อมูลโดย : ดร.วรนาถ ธรรมรงค์ [W. Thammarong]

นักอนุกรมวิธานพืช สำนักวิจัยและอนุรักษ์ องค์การสวนพฤกษศาสตร์

ภาพถ่ายโดย : Dr. Michele Rodda

อ้างอิง : Thammarong, W., Rakarcha, S. & Rodda, M. 2020. Heterostemma brownii (Apocynaceae), a new record for Laos and Thailand. Thai Forest Bulletin (Botany) 48(2): 114–117

ทั้งนี้ ทางสวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ ยังได้เชิญชวนร่วมตั้ง "ชื่อไทย" ให้พืชหายากนี้ ซึ่งก็มีผู้เข้าไปคอมเมนต์กันเป็นจำนวนมาก