'ขนมหมาน้อย'ของหวานภาคอีสาน ทำจากสมุนไพร'ใบหมาน้อย' ยาเย็นคลายร้อน

5 กุมภาพันธ์ 2567 สมุนไพรหัวไร่ปลายนาที่คนอีสานเรียกว่า หมาน้อย ขึ้นอยู่ในป่าในสวนหรือบริเวณริมรั่ว เป็นพืชตระกูลไม้เลื้อยมักจะอยู่แถวต้นไม้แห้ง ต้นไม้ที่อยู่แนวรั่วข้างบ้าน ซึ่งชาวอีสานนำมาทำเป็นอาหารคาว วุ้นหมาน้อยทรงเครื่อง หรือของหวานแก้กระหาย

นางสาวสุพัตรา พรมใจ ชาวบ้านนาพึง อำเภอนาแห้ว จังหวัดเลย เล่าว่า ต้นนี้หลายๆที่ เรียกว่ากรุงเขมา หรือหมาน้อย (ภาคอีสาน)เป็นไม้เถาเลื้อยเนื้อไม้แข็ง มีขนนุ่มสั้นปกคลุมหนาแน่นตามเถา กิ่งช่อดอก และใบออกเป็นช่อกระจุกสีขาว ขยายพันธุ์โดยการใช้เมล็ดหรือเหง้า พบในป่าดิบ ป่าผลัดใบและป่าไผ่ตามริมแม่น้ำลำธาร ออกดอกช่วงเดือนกุมภาพันธ์ มีนาคมถึงธันวาคม ใบมีสารพวกเพคติน

เมื่อขยำใบกับน้ำทิ้งไว้จะแข็งตัวเป็นวุ้นรับประทานเป็นอาหารได้ ใบหมาน้อยนั้นเมื่อเห็นครั้งแรกหรือพบครั้งแรกก็คิดว่า เป็นใบไม้ธรรมดาทั่วไป แต่พอทราบชื่อก็น่าสนใจ ชื่อก็แปลกแล้วแต่พอทราบว่าเป็นพืชสมุนไพรด้วยแล้วก็กลายเป็นของดี

ขั้นตอนการทำขนมหมาน้อย เริ่มด้วยการนำใบหมาน้อยล้างให้สะอาด นำมาขย้ำผสมน้ำดื่มสะอาดเพื่อคั้นน้ำออกมา จากนั้นกรองกากเหมือนทำแบบใบย่านาง และคั้นจนกว่าจะหมดเมือกที่ใบ แล้วนำกรองใส่ภาชนะไว้ ทิ้งไว้ 2-3 ชั่วโมง รอจนแข็งตัวกลายเป็นวุ้นนุ่มๆ สีเขียว รสจืด ไม่มีกลิ่น

หากนำมาตำน้ำปลาร้าต้มสุก ใส่ผงปรุงรส ปรุงรสที่ต้องการใส่พริกสด หอมแดง กระเทียมมาเผาไฟโขลกให้แหลก ใส่ในน้ำปลาร้าปรุงรสที่ต้มไว้ จากนั้นก็นำวุ้นที่ได้มาตัดชิ้นพอคำ ผสมน้ำปลาร้าทรงเครื่องที่ทำไว้ แล้วโรยด้วยต้นหอมผักชีหั่นฝอย คนทั้ง 2 ผสมกันแล้วกินได้เลยเป็นของคาว

ถ้าหากต้องการกินหวาน ก็ให้ไปใส่น้ำเชื่อม น้ำกะทิ ก็สามารถกินร่วมกันได้ อร่อยไปอีกแบบ สรรพคุณที่สำคัญชาวบ้านบอกว่า ใบหมาน้อยนั้นเป็นยาเย็นทำให้ความร้อนในร่างกายคลายลงได้ หากได้กินหมาน้อยเข้าไป กินปุ๊ปก็เย็นปั๊บเลย .012