'พลังประชารัฐ-ภูมิใจไทย-ประชาธิปัตย์' เคยยกมือ ‘ปิดสวิตซ์ ส.ว.’ เลือกนายกฯ

คำถามจึงเกิดขึ้นว่า 3 พรรคที่เคยมองว่า ส.ว.แต่งตั้งไม่ควรมีอำนาจเลือกนายกฯ จะยกมืออย่างไรในการโหวตเลือกนายกฯ รอบนี้ จะมีส่วนร่วมในการผลักดันให้ประชาธิปไตยเดินหน้าหรือไม่

เพราะการเมืองหลังการเลือกตั้งยังไม่มีความชัดเจนว่า 8 พรรคร่วมจัดตั้งรัฐบาลจะสามารถผลักดัน ‘พิธา ลิ้มเจริญรัตน์’ หัวหน้าพรรคก้าวไกลเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 30 ของไทยได้หรือไม่ แม้จะผนึกแน่นรวมกันได้มากถึง 312 เสียง

ในระบบการเมืองปกติจำนวนเสียงนี้เพียงพอแล้วสำหรับการเป็นรัฐบาลที่เข้มแข็ง แต่ภายใต้การสืบทอดอำนาจที่ถูกออกแบบไว้ในรัฐธรรมนูญ 2560 ให้ ส.ว.ร่วมโหวตนายกฯ ด้วย ทำให้ยังต้องการอีก 64 เสียงจึงจะเกินกึ่งหนึ่งของรัฐสภาเพื่อรับรองพิธาเป็นนายกรัฐมนตรี

แม้ที่ผ่านมาทางแกนนำพรรคร่วมจัดตั้งรัฐบาลจะพยายามพูดคุยทำความเข้าใจกับ ส.ว. แต่ดูเหมือนจะยังไม่มีสิ่งใดที่ให้ความมั่นใจได้ว่า ส.ว. จะให้การรับรองนายกรัฐมนตรีจากพรรคก้าวไกล

ในจำนวน 64 เสียงที่ต้องการนี้ ใช่ว่าจะต้องมาจาก ส.ว.เพียงเท่านั้น เสียงเหล่านี้สามารถเกิดขึ้นจาก ‘สปิริต’ ของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้เช่นกัน โดยการปิดสวิตซ์ ส.ว.หรือยกมือโหวตผ่านการรับรองนายกรัฐมนตรีจากพรรคเสียงข้างมาก โดยไม่จำเป็นต้องร่วมรัฐบาล

เรื่องนี้ดูเหมือนจะเป็นไปได้ยาก แต่ในรัฐบาลที่แล้ว เคยมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในพรรคร่วมรัฐบาลเคยพร้อมใจกันโหวตให้มีการแก้ไขรัฐธรรมนูญ ประเด็นตัดอำนาจ ส.ว. เลือกนายกฯ เกิดขึ้นมาแล้ว

ในสมัยการประชุมของรัฐสภาชุดที่ผ่านมา มีการพิจารณาญัตติแก้ไขรัฐธรรมนูญ ที่มีการเสนอให้ตัดอำนาจ ส.ว.ที่มาจากการแต่งตั้งในการร่วมโหวตรับรองบุคคลผู้สมควรดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ไปแล้วทั้งหมด 6 ครั้ง

แน่นอนว่าไม่มีครั้งไหนที่ประสบความสำเร็จในการแก้ไข เพราะกลไกการแก้ไขรัฐธรรมนูญถูกใส่กลอนล็อคไว้แน่นหนา โดยกำหนดให้เป็นการพิจารณาร่วมกับของ ส.ส และ ส.ว. โดยมีเงื่อนไขสำคัญในการรับหลักการวาระที่ 1 จะต้องได้เสียงสนับสนุนเกินกึ่งหนึ่งของรัฐสภา หรือ 376 เสียง และในจำนวนนี้ต้องมี ส.ว. เกิน 1 ใน 3 หรือ 84 เสียงขึ้นไปด้วย

ในการพิจารณาญัตติเหล่านั้น พบว่า มี 2 ญัตติ (วันที่ 23 มิ.ย.2564) ที่เป็นการเสนอในประเด็นเดียวกันคือ ให้ตัดอำนาจ ส.ว. ในการโหวตรับรองนายกรัฐมนตรี (มาตรา 272) และกำหนดให้เพิ่มผู้ที่มีสิทธิดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี จากเดิมที่กำหนดไว้ให้เป็นบุคคลที่มีรายชื่อจากการเสนอแคนดิเดตของพรรคการเมือง โดยให้เพิ่มผู้ที่ดำรงตำแหน่ง ส.ส.ไปด้วย (มาตรา 159)

สองญัตตินี้ถูกเสนอโดยพรรคเพื่อไทยกับพรรคร่วมฝ่ายค้านอันหนึ่ง และพรรคประชาธิปัตย์กับพรรคภูมิใจไทยอันหนึ่ง โดยญัตติของพรรคเพื่อไทยฯ ได้รับเสียงเห็นชอบในวาระแรก 445 เสียงถือว่าเกินกึ่งหนึ่งของสมาชิกรัฐสภา แต่ไม่ผ่านเกณฑ์จำนวนเสียงสนับสนุนจาก ส.ว.1 ใน 3 เช่นเดียวกับญัตติของพรรคประชาธิปัตย์ฯ ที่ได้เสียงสนับสนุนมากถึง 461 เสียง

อย่างไรก็ตาม แม้กติกาที่ให้อำนาจ ส.ว. โหวตรับรองนายกฯ จะยังไม่ถูกแก้ไขเพราะติดด่าน ส.ว. แต่ก็ทำให้ได้ข้อสรุปว่า มี ส.ส.เกินกว่าครึ่งหนึ่งของสภาผู้แทนราษฎร ไม่เห็นด้วยกับการกติการดังกล่าว

มากไปกว่านั้นในจำนวนเสียงเหล่านี้คือเสียงจาก ส.ส. จากฝ่ายพรรคร่วมรัฐบาลเดิม โดยเฉพาะ 3 พรรคเสาหลัก พลังประชารัฐ ภูมิใจไทย และประชาธิปัตย์ รวมทั้งสิ้น 209 เสียง ข้อมูลจาก iLaw ระบุว่าแบ่งเป็น

• พรรคพลังประชารัฐ 102 เสียง จากทั้งหมด 119 เสียง
  
• พรรคภูมิใจไทย 60 เสียงจากทั้งหมด 61 เสียง
  
• พรรคประชาธิปัตย์ 47 เสียง จากทั้งหมด 48 เสียง

ขณะที่การเลือกตั้งล่าสุดปี 2566 ปรากฎว่าจำนวนที่นั่ง ส.ส. ของทั้ง 3 รวมแล้วมี 136 เสียง แบ่งเป็น

• พรรคพลังประชารัฐ 40 คน
  
• พรรคภูมิใจไทย 71 คน
  
• พรรคประชาธิปัตย์ 25 คน
  

รายละเอียดของ ส.ส.ที่ไฟเขียวให้ ‘ปิดสวิตช์ ส.ว.’ ในการโหวตนายกฯ เมื่อปี 2564 เป็นดังนี้

พรรคพลังประชารัฐ มี 102 คน (17 คนงดออกเสียง)

• กรณิศ งามสุคนธ์รัตนา * งดออกเสียง
• กรุงศรีวิไล สุทินเผือก * งดออกเสียง
• กฤษณ์ แก้วอยู่ * งดออกเสียง
• กษิดิ์เดช ชุติมันต์ * งดออกเสียง
• กัลยา รุ่งวิจิตรชัย * งดออกเสียง
• กานต์กนิษฐ์ แห้วสันตติ * งดออกเสียง
• กุลวลี นพอมรบดี * งดออกเสียง
• เกษม ศุภรานนท์ * งดออกเสียง
• จองชัย วงศ์ทรายทอง * งดออกเสียง
• จอมขวัญ กลับบ้านเกาะ * งดออกเสียง
• จักรพันธ์ พรนิมิตร * งดออกเสียง
• จักรัตน์ พั้วช่วย * งดออกเสียง
• จีรเดช ศรีวิราช * งดออกเสียง
• เจริญ เรี่ยวแรง * งดออกเสียง
• ชัยวัฒน์ เป้าเปี่ยมทรัพย์ * งดออกเสียง
• ชัยวุฒิ ธนาคมานุสรณ์ * งดออกเสียง
• ชาญวิทย์ วิภูศิริ
• ชูศักดิ์ คีรีมาศทอง
• เชิงชาย ชาลีรินทร์
• โชติวุฒิ ธนาคมานุสรณ์
• ฐนภัทร กิตติวงศา
• ฐานิสร์ เทียนทอง
• ฐาปกรณ์ กุลเจริญ
• ฐิติภัสร์ โชติเดชาชัยนันต์
• ณัฏฐพล จรัสรพีพงษ์
• ตรีนุช เทียนทอง
• ทวิรัฐ รัตนเศรษฐ
• ทัศนาพร เกษเมธีการุณ
• ทัศนียา รัตนเศรษฐ
• ธณิกานต์ พรพงษาโรจน์
• ธนะสิทธิ์ โควสุรัตน์
• ธนัสถ์ ทวีเกื้อกูลกิจ
• ธรรมนัส พรหมเผ่า
• ธรรมวิชญ์ โพธิพิพิธ
• นัทธี ถิ่นสาคู
• นิพันธ์ ศิริธร
• นิโรธ สุนทรเลขา
• บุญยิ่ง นิติกาญจนา
• บุญสิงห์ วรินทร์รักษ์
• ปฐมพงศ์ สูญจันทร์
• ประทวน สุทธิอำนวยเดช
• ประสิทธิ์ มะหะหมัด
• ปริญญา ฤกษ์หร่าย
• ปัญญา จีนาคำ
• ไผ่ ลิกค์
• พงศ์กวิน จึงรุ่งเรืองกิจ
• พยม พรหมเพชร
• พรชัย อินทร์สุข
• พรชัย ตระกูลวรานนท์
• พรรณสิริ กุลนาถศิริ
• พัชรินทร์ ซำศิริพงษ์
• พิชชารัตน์ เลาหพงศ์ชนะ
• พิมพ์พร พรพฤฒิพันธุ์
• เพชรภูมิ อาภรณ์รัตน์
• ไพบูลย์ นิติตะวัน
• ไพลิน เทียนสุวรรณ
• ภริม พูลเจริญ
• ภาคภูมิ บูลย์ประมุข
• ภาดาท์ วรกานนท์
• ภิญโญ นิโรจน์
• ภูดิท อินสุวรรณ์
• มณเฑียร สงฆ์ประชา
• มานัส อ่อนอ้าย
• ยงยุทธ สุวรรณบุตร
• ยุทธนา โพธสุธน
• รงค์ บุญสวยขวัญ
• รณเทพ อนุวัฒน์
• วทันยา วงษ์โอภาสี
• วัชระ ยาวอหะซัน
• วัฒนา สิทธิวัง
• วัฒนา ช่างเหลา
• วันชัย ปริญญาศิริ
• วันเพ็ญ พร้อมพัฒน์
• วิเชียร ชวลิต
• วิรัช รัตนเศรษฐ
• วีระกร คำประกอบ
• ศาสตรา ศรีปาน
• ศิริพงษ์ รัสมี
• สมเกียรติ วอนเพียร
• สมชาย วิษณุวงศ์
• สมบัติ อำนาคะ
• สมพงษ์ โสภณ
• สมศักดิ์ คุณเงิน
• สมศักดิ์ พันธ์เกษม
• สมศักดิ์ เทพสุทิน
• สรวุฒิ เนื่องจำนงค์
• สะถิระ เผือกประพันธุ์
• สัญญา นิลสุพรรณ
• สัณหพจน์ สุขศรีเมือง
• สันติ พร้อมพัฒน์
• สันติ กีระนันทน์
• สัมพันธ์ มะยูโซ๊ะ
• สัมฤทธิ์ แทนทรัพย์
• สาธิต อุ๋ยตระกูล
• สายัณห์ ยุติธรรม
• สิระ เจนจาคะ
• สุชาติ ชมกลิ่น
• สุชาติ ตันเจริญ * งดออกเสียง เป็นรองประธาน
• สุชาติ อุสาหะ
• สุทา ประทีป ณ ถลาง
• สุพล ฟองงาม
• สุรชาติ ศรีบุศกร
• สุรศักดิ์ ชิงนวรรณ์
• สุรศักดิ์ อนรรฆพันธ์
• สุรสิทธิ์ นิธิวุฒิวรรักษ์
• สุรสิทธิ์ วงศ์วิทยานันท์
• สุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ
• อธิรัฐ รัตนเศรษฐ
• อนันต์ ผลอำนวย
• อนุชา น้อยวงศ์
• อนุชา นาคาศัย
• อรรถกร ศิริลัทธยากร
• อรุณ สวัสดี
• อัครวัฒน์ อัศวเหม
• อัฏฐพล โพธิพิพิธ
• อาญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ
• อาดิลัน อาลีอิสเฮาะ
• เอกราช ช่างเหลา
• เอี่ยม ทองใจสด

พรรคภูมิใจไทย 60 คน ( 1 คนงดออกเสียง)

• กรวีร์ ปริศนานันทกุล
• กฤติเดช สันติวชิระกุล
• กิตติชัย เรืองสวัสดิ์
• เกียรติ เหลืองขจรวิทย์
• เกื้อกูล ด่านชัยวิจิตร
• คงกฤษ ฉัตรมาลีรัตน์
• จักรกฤษณ์ ทองศรี
• เจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์
• ฉลอง เทอดวีระพงศ์
• ชยุต ภุมมะกาญจนะ
• ชาดา ไทยเศรษฐ์
• โชติพิพัฒน์ เตชะโสภณมณี
• ฐิตินันท์ แสงนาค
• ณัฏฐ์ชนน ศรีก่อเกื้อ
• ไตรเทพ งามกมล
• ธนยศ ทิมสุวรรณ
• บุญลือ ประเสริฐโสภา
• ปกรณ์ มุ่งเจริญพร
• พรชัย อำนวยทรัพย์
• พิบูลย์ รัชกิจประการ
• พิษณุ พลธี
• เพชรดาว โต๊ะมีนา
• ภราดร ปริศนานันทกุล
• ภูมิศิษฏ์ คงมี
• มณฑล โพธิ์คาย
• มัลลิกา จิระพันธุ์วาณิช
• มานพ ศรีผึ้ง
• มารุต มัสยวาณิช
• ยศวัฒน์ มาไพศาลสิน
• รังสิกร ทิมาตฤกะ
• รุ่งโรจน์ ทองศรี
• วรศิษฎ์ เลียงประสิทธิ์
• วิรัช พันธุมะผล
• วิสิทธิ์ พิทยาภรณ์
• ศรีนวล บุญลือ
• ศักดิ์สยาม ชิดชอบ
• ศิริวัฒน์ ขจรประศาสน์
• ศุภชัย ใจสมุทร
• ศุภชัย โพธิ์สุ *งดออกเสียง รองประธานสภา
• ศุภมาส อิศรภักดี
  
• เศรษฐพงค์ มะลิสุวรรณ
• สนอง เทพอักษรณรงค์
• สมเจตน์ ลิมปะพันธุ์
• สมบูรณ์ ซารัมย์
• สรอรรถ กลิ่นประทุม
• สฤษฏ์พงษ์ เกี่ยวข้อง
• สฤษดิ์ บุตรเนียร
• สวาป เผ่าประทาน
• สำลี รักสุทธี
• สิริพงศ์ อังคสกุลเกียรติ
• สุชาติ โชคชัยวัฒนากร
• สุรศักดิ์ พันธ์เจริญวรกุล
• โสภณ ซารัมย์
• อดิพงษ์ ฐิติพิทยา
• อนาวิล รัตนสถาพร
• อนุทิน ชาญวีรกูล
• อภิชา เลิศพชรกมล
• อับดุลบาซิม อาบู
• อาสพลธ์ สรรณ์ไตรภพ
• อำนาจ วิลาวัลย์
• เอกการ ซื่อทรงธรรม

พรรคประชาธิปัตย์ 47 คน ( 1 คนงดออกเสียง)

• กนก วงษ์ตระหง่าน
• กันตวรรณ ตันเถียร
• เกียรติ สิทธีอมร
• จิตภัสร์ กฤดากร
• จุรินทร์ ลักษณวิศิษฏ์
• ชวน หลีกภัย * งดออกเสียง ประธานสภา
• ชัยชนะ เดชเดโช
• ชัยวุฒิ บรรณวัฒน์
• ชินวรณ์ บุณยเกียรติ
• เดชอิศม์ ขาวทอง
• เทอดพงษ์ ไชยนันทน์
• ธารา ปิตุเตชะ
• ธีรภัทร พริ้งศุลกะ
• นริศ ขำนุรักษ์
• แนน บุณย์ธิดา สมชัย
• บัญญัติ เจตนจันทร์
• บัญญัติ บรรทัดฐาน
• ประกอบ รัตนพันธ์
• ประมวล พงศ์ถาวราเดช
• พนิต วิกิตเศรษฐ์
• พิมพ์ภัทรา วิชัยกุล
• พิมพ์รพี พันธุ์วิชาติกุล
• พิสิฐ ลี้อาธรรม
• ภานุ ศรีบุศยกาญจน์
• มนตรี ปาน้อยนนท์
• รังสิมา รอดรัศมี
• วชิราภรณ์ กาญจนะ
• วิวรรธน์ นิลวัชรมณี
• วีระชัย วีระเมธีกุล
• วุฒิพงษ์ นามบุตร
• ศรีสมร รัศมีฤกษ์เศรษฐ์
• ศิริวรรณ ปราศจากศัตรู
• สมชาติ ประดิษฐพร
• สราวุธ อ่อนละมัย
• สาคร เกี่ยวข้อง
• สาทิตย์ วงศ์หนองเตย
• สาธิต ปิตุเตชะ
• สินธพ แก้วพิจิตร
• สินิตย์ เลิศไกร
• สุณัฐชา โล่สถาพรพิพิธ
• สุทัศน์ เงินหมื่น
• สุรินทร์ ปาลาเร่
• องอาจ คล้ามไพบูลย์
• อภิชัย เตชะอุบล
• อัครเดช วงษ์พิทักษ์โรจน์
• อันวาร์ สาและ
• อัศวิน วิภูศิริ
• อิสระ เสรีวัฒนวุฒิ