ผลงาน "องค์ภา" ที่คนไทยไม่รู้ สันติภาพจะเกิดขึ้นได้ต้องมีความยุติธรรม
เมื่อวันที่ 13 มิ.ย. 2569 รองศาสตราจารย์ ดร.ปริญญา เทวานฤมิตรกุล อาจารย์คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เผยแพร่บทความเรื่อง สันติภาพจะเกิดขึ้นได้ต้องมีความยุติธรรม ผลงานของ “องค์ภา” ที่คนไทยไม่รู้ ผ่านหน้าเพจเฟซบุ๊กส่วนตัว ข้อความว่า
คนไทยทราบว่าพระองค์ภา ทรงเป็นนักกฎหมายจบคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ที่ทรงมีพระราชกรณียกิจที่สำคัญด้านความยุติธรรมในหลายๆ ประการ แต่อาจจะไม่ทราบกันมากนัก โดยเฉพาะคนในรุ่นหลังว่า พระองค์ภาทรงงานด้านความยุติธรรม เพื่อช่วยเหลือคนอย่างจริงจัง ถึงกับทรงเลือกที่จะเป็นอัยการมากกว่าเป็นผู้พิพากษา เพราะทรงเห็นว่าจะช่วยคนได้มากกว่า
โดยทรงช่วยเหลือทางคดี และให้คำปรึกษากฎหมายให้ประชาชนด้วยพระองค์เองอยู่เนือง ๆ และผลงานโดดเด่นที่สุดของพระองค์ภาคือ การยกระดับสิทธิผู้ต้องขังหญิง จนกระทั่งเกิดเป็น Bangkok Rules หรือ ‘ข้อกำหนดกรุงเทพ’ ที่สหประชาชาติให้การรับรองในปี พ.ศ.2553
แต่สิ่งที่คนไทยอาจจะไม่รู้กันเลยคือ พระองค์ภาทรงมีผลงานที่ส่งผลในระดับสากลยิ่งกว่า Bangkok Rules คือการผลักดันให้ “ความยุติธรรม” เป็นส่วนหนึ่งของ “การพัฒนาอย่างยั่งยืน”
ผมมาทราบเรื่องนี้ตอนที่พระองค์ภา ทรงเสด็จมาเปิดอาคารอุทยานการเรียนรู้ป๋วย 100 ปี วันนั้น คือ วันที่ 17 ธันวาคม 2562 ตอนนั้นผมเป็นรองอธิการบดี ฝ่ายความยั่งยืนและบริหารศูนย์รังสิต และเป็นผู้รับผิดชอบโครงการ จึงมีหน้าที่รับเสด็จ พร้อมกับอธิการบดีในขณะนั้น คือ รองศาสตราจารย์เกศินี วิฑูรย์ชาติ โดยผมมีหน้าที่ต้องพาพระองค์ภา ชมอาคารพร้อมกับบรรยายสรุปให้ทรงทราบ เรื่องการสร้างอาคารอุทยานเรียนรู้ป๋วย 100 ปี ให้เป็นศูนย์กลางในการเรียนรู้เรื่องการพัฒนาอย่างยั่งยืน
“อาจารย์สนใจเรื่องเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนด้วยหรือคะ” พระองค์ภาทรงถามผมอย่างเป็นกันเอง ในระหว่างผมพาเสด็จ สีหน้าดูแปลกพระทัย ที่นักกฎหมายโดยเฉพาะนักกฎหมายที่สอนวิชารัฐธรรมนูญ และกฎหมายมหาชนดังเช่นผม มาสนใจเรื่องเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืน หรือ SDG (Sustainable Development Goals)
ผมจึงทูลตอบว่า ในฐานะรองอธิการบดีฝ่ายความยั่งยืน ผมจึงทำงานในเรื่องนี้โดยตรง และความจริงแล้วนักกฎหมาย ก็ควรต้องสนใจเรื่องการพัฒนาอย่างยั่งยืนด้วย โดยเฉพาะข้อ 16 คือ สันติภาพและความยุติธรรม ”ในฐานะนักกฎหมายผมชอบข้อ 16 มากที่สุดครับ เพราะสันติภาพยากจะเกิดขึ้นได้ถ้าไม่มีความยุติธรรม ผมจึงทึ่งและดีใจมากที่สหประชาชาติเข้าใจเรื่องนี้ และนำเรื่องความยุติธรรมมาใส่ไว้ในข้อ 16 คู่กับสันติภาพครับ“
เมื่อพระองค์ภาฟังผมก็ทรงพระสรวลเบาๆ แล้วก็บอกสิ่งที่ทำให้ผมประหลาดใจที่สุด ”ภาเป็นคนผลักดันเรื่องนี้เองค่ะ“
จากนั้นก็ทรงเล่าว่า เป็นผู้ผลักดันเรื่องนี้ ในขณะที่เป็นทูตประจำสหประชาชาติที่เวียนนา ตอนนั้น คือ ปี พ.ศ.2557 สหประชาชาติกำลังร่างเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืน ซึ่งทีแรก ข้อ 16 นี้มีแค่เรื่องสันติภาพเท่านั้น พระองค์ภาเห็นว่า ต้องมีความยุติธรรมคู่กันในข้อนี้ด้วย จึงทรงผลักดันจนสำเร็จ
“เพราะสันติภาพจะเกิดขึ้นได้ ต้องสร้างความยุติธรรมค่ะ”
ผมแปลกใจมากเมื่อได้ฟังจากพระองค์ภา ที่แท้เรื่องนี้เป็นผลงานของพระองค์ภาเองหรือนี่ นี่คนไทยไม่รู้กันเลยนะครับ ว่าการที่ความยุติธรรมเป็นเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนของทุกประเทศทั่วโลกเป็นเพราะพระองค์ภา และนี่คือมรดกอันยิ่งใหญ่ที่ท่านได้มอบไว้กับมนุษยชาติ
ผมตั้งใจว่าจะจัดสัมมนาเรื่องความยุติธรรมและการพัฒนาอย่างยั่งยืน และทูลเชิญพระองค์ภาเป็นองค์ปาฐก เพื่อจะขยายความและผลักดันเรื่องนี้ต่อ แต่น่าเสียดายหลังจากนั้นเกิดการแพร่ระบาดของโควิด 19 ขึ้น ทำให้ความตั้งใจดังกล่าว ไม่มีโอกาสทำให้เกิดขึ้น
ดังนั้นหลังจากนั้น เมื่อผมได้รับผิดชอบในการดูแลเนื้อหานิทรรศการถาวร เรื่องพระองค์ภาที่หอประชุม "กิตติยาคาร" ที่ธรรมศาสตร์ศูนย์รังสิต จึงได้นำเรื่องนี้ไปเล่าไว้ในนิทรรศการด้วย เพื่อให้มีการบันทึกเอาไว้ และให้ทราบว่ากันว่าการที่เป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนข้อ 16 มีความยุติธรรมคู่กับสันติภาพเป็นมีผลงานของพระองค์ภา
แม้ว่าจะคาดหมายได้จากแถลงการณ์สำนักพระราชวัง ฉบับก่อนหน้านี้ แต่เมื่อเวลานั้นมาถึงก็ยังใจหาย ไม่ใช่เพราะเคยสอนท่าน แต่เพราะอัธยาศัยความไม่ถือพระองค์ และที่สำคัญใจหาย กับการที่เราได้สูญเสียนักกฎหมาย ที่ทรงเป็นกำลังสำคัญ เรื่องความยุติธรรมของประเทศไทยอย่างไม่มีวันกลับ
ขอเราทั้งหลายโดยเฉพาะนักกฎหมาย ไม่ว่าจะเคยเป็นอาจารย์สอนท่าน เป็นรุ่นพี่ เป็นพระสหายร่วมรุ่น หรือเป็นรุ่นน้อง หรือไม่ว่าจะเป็นนักหมายจบจากสถาบันใด ขอให้ช่วยกันสร้างความยุติธรรมให้เกิดขึ้นในประเทศไทย ดังที่พระองค์ภาได้ทรงงานไว้ และขอให้กุศลในเรื่องความยุติธรรม จงดลบันดาลให้ท่าน ทรงประสบแต่สันติสุขในสวรรคาลัยไปตลอดกาลนานเทอญ
เปิด 14 วอลเลย์บอลหญิงไทย ลุยเนชันส์ลีก 2026 สนาม 2 - เช็กโปรแกรมล่าสุด
พลังงาน-ค่าขนส่งพุ่ง ดันดัชนีราคาวัสดุก่อสร้างเพิ่ม 7.2%
กรมทรัพย์สินฯ เตือน เชียร์บอล ไม่ละเมิดลิขสิทธิ์ ห้ามดัดแปลง ทำซ้ำ