รู้จัก "คลองถมเซ็นเตอร์" ขุมทรัพย์ของสะสม ตำนานตลาดกลางคืน

เมื่อเวลา 20.42 น. ของวันที่ 28 ส.ค.2569 เกิดเหตุเพลิงไหม้รุนแรงขึ้นภายในอาคาร "คลองถมเซ็นเตอร์" ถนนวรจักร แขวงป้อมปราบ เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร เปลวไฟเริ่มปะทุขึ้นจากบริเวณร้านค้าชั้นที่ 1 ซึ่งอัดแน่นไปด้วยอุปกรณ์อะไหล่ยนต์ เครื่องมือช่าง และสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ที่เป็นเชื้อเพลิงอย่างดี ก่อนจะโหมกระหน่ำลุกลามอย่างรวดเร็วขึ้นไปบนบริเวณชั้นลอยใต้ลานจอดรถ เป็นภาพกลุ่มควันดำทึบพวยพุ่งขึ้นสู่ท้องฟ้า

เจ้าหน้าที่สถานีดับเพลิงและกู้ภัยสวนมะลิรีบนำกำลังรุดไปยังจุดเกิดเหตุในทันทีหลังได้รับแจ้งจากสายด่วน 199 แต่ด้วยความรุนแรงของเพลิงและความหนาแน่นของร้านค้า จึงต้องระดมกำลังสนับสนุนจากสถานีดับเพลิงข้างเคียงอีกหลายแห่ง เช่น พญาไท, บรรทัดทอง, บางรัก, ภูเขาทอง, สามเสน, พหลโยธิน, บางโพ และสุทธิสาร เข้ามาร่วมฉีดน้ำสะกดกั้นอัคคีภัยอย่างเร่งด่วน

ระหว่างการปฏิบัติหน้าที่มีเสียงระเบิดดังระทึกเกิดขึ้นเป็นระยะ จนกระทั่งช่วงเวลา 22.00 น. โครงสร้างอาคารจอดรถเริ่มแบกรับความร้อนสะสมไม่ไหวและทรุดตัวพังถล่มลงมาบางส่วน ส่งผลให้อาสาสมัครได้รับบาดเจ็บ 2 คน และต้องส่งตัวรักษาด่วนที่ รพ.กลาง

เหตุการณ์ไฟไหม้ใหญ่ครั้งนี้นับเป็นโศกนาฏกรรมที่พรากพื้นที่ค้าขายยอดนิยมยามค่ำคืนของกรุงเทพฯ ไปต่อหน้าต่อตา ทิ้งไว้เพียงโครงสร้างอาคารและความสูญเสียอันประเมินค่าไม่ได้

จาก "คลองสำเพ็ง" สู่นาม "คลองถม"

หากย้อนกลับไปมองประวัติศาสตร์ของย่านการค้าแห่งนี้ "คลองถม" มีความผูกพันและอยู่คู่กับวิถีชีวิตของชาวกรุงเทพมหานครมาอย่างยาวนานตั้งแต่ครั้งอดีต คำว่า "คลองถม" มีที่มาจากลักษณะทางกายภาพในอดีตอย่างแท้จริง

แต่เดิมพื้นที่นี้เคยเป็นที่ตั้งของ "คลองสำเพ็ง" ซึ่งเป็นคลองสายสำคัญที่มีปลายคลองด้านหนึ่งเชื่อมต่อกับแม่น้ำเจ้าพระยา และปลายคลองอีกด้านหนึ่งไหลออกสู่คลองมหานาค คลองสายนี้ใช้สำหรับการสัญจรและระบายน้ำมาแต่โบราณ

จนกระทั่งในช่วงปี พ.ศ.2473 ทางการสยามมีนโยบายตัดถนนและปรับปรุงผังเมืองใหม่ จึงลดจำนวนคลองลง และนำเศษขยะรวมถึงดินมาถมที่คลองสำเพ็งจนเต็ม เพื่อสร้างถนนมหาจักรขึ้นมาแทนที่ ชาวบ้านที่อาศัยอยู่ในละแวกนั้นจึงเรียกพื้นที่บริเวณถนนที่ถูกถมจากคลองนี้ติดปากสืบต่อกันมาว่า "คลองถม"

หลังจากช่องทางการสัญจรเปลี่ยนจากทางน้ำมาเป็นทางบก ย่านคลองถมก็ค่อย ๆ แปรสภาพกลายเป็นแหล่งค้าขายที่คึกคักขึ้นเรื่อย ๆ โดยเริ่มจากการเป็นแหล่งศูนย์กลางรวบรวมของเก่า ของมือสอง ของหลุดจำนำ และเครื่องใช้จิปาถะนานาชนิด

ต่อมาได้รับความนิยมอย่างล้นหลามในการจำหน่ายอุปกรณ์และอะไหล่รถยนต์ ประดับยนต์ รวมไปถึงอุปกรณ์เครื่องใช้ไฟฟ้า เครื่องมือช่าง และสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ต่าง ๆ จนกลายเป็นแลนด์มาร์กสำคัญที่ไม่มีใครเหมือน

โดยเฉพาะทุกคืนวันเสาร์ จะมีกลุ่มพ่อค้าแม่ค้าเข้ามาจับจองพื้นที่ตั้งแผงลอยขายของตามริมทางเท้าและริมถนนรุกรานพื้นที่จราจร จนเกิดเป็นตลาดกลางคืนที่ชาวบ้านนิยมเรียกกันว่า "ตลาดมืด" หรือ "ตลาดไฟฉาย" เนื่องจากผู้ซื้อจำเป็นต้องพกพาไฟฉายมาเดินส่องดูสภาพของมือสองในความมืดด้วยตนเอง

สร้างเอกลักษณ์และสีสันแปลกใหม่จนการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) และสำนักงานเขตป้อมปราบศัตรูพ่ายนำไปโปรโมตเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ต้องมาเยือนในกรุงเทพมหานคร

อย่างไรก็ตาม ความคับคั่งของร้านค้าบนผิวจราจรได้ก่อให้เกิดปัญหาการจราจรติดขัดสะสมและสุขอนามัยในพื้นที่ จนกระทั่งปี พ.ศ.2557 รัฐบาลและกรุงเทพมหานครได้ดำเนินนโยบายจัดระเบียบสังคมและทวงคืนทางเท้า

ส่งผลให้มีการออกนโยบายจัดระเบียบห้ามผู้ค้าคลองถมตั้งแผงลอยขายของบนเส้นทางสาธารณะอีกต่อไป ในวันที่ 1 มี.ค.2558 เป็นวันสุดท้ายที่อนุญาตให้ขายได้ ร้านค้าริมถนนมหาจักรและซอยย่อยจึงปิดตัวลงในเชิงพาณิชย์แผงลอย

ปรับตัวสู่ศูนย์การค้าในร่มนาม "คลองถมเซ็นเตอร์"

แต่จิตวิญญาณของคลองถมยังไม่หายไป เพราะพื้นที่ตลาดภายในอย่าง "คลองถมเซ็นเตอร์" ซึ่งเป็นศูนย์การค้าแบบอาคารมัลติสเตชันขนาดใหญ่ ยังคงเปิดให้บริการอย่างต่อเนื่องเป็นหลักแหล่งของร้านค้ากว่า 500 ร้าน และมีที่จอดรถรองรับกว่า 300 คัน

ในยุคหลัง ๆ ช่วงปี พ.ศ.2567 เป็นต้นมา คลองถมเซ็นเตอร์ได้ปรับตัวและเติบโตอย่างยิ่งใหญ่ในฐานะแหล่งรวมกล่องสุ่มยอดฮิต (Art Toys) สินค้าโมเดลนำเข้าจากญี่ปุ่นและอเมริกา ของสะสมวินเทจยุค 90 และสินค้าแรร์ไอเทมที่เหล่านักสะสมต่างแวะเวียนมาทุกเย็นวันศุกร์และวันเสาร์อย่างไม่ขาดสาย

การสูญเสียห้างคลองถมเซ็นเตอร์จากเหตุเพลิงไหม้ในวันที่ 28 ส.ค.2569 นี้ จึงไม่ได้เป็นเพียงการสูญเสียพื้นที่ทางธุรกิจเท่านั้น แต่เป็นการมอดไหม้ของพงศาวดารมีชีวิตที่เดินทางข้ามผ่านยุคสมัยมาเกือบหนึ่งศตวรรษนับจากจุดเริ่มต้นของคลองสำเพ็งโบราณ

ที่มา : สำนักงานราชบัณฑิตยสภา, Klong thom, แนวหน้า

อ่านข่าว :

ไทม์ไลน์เพลิงไหม้ "คลองถมเซ็นเตอร์" ถนนวรจักร

"ชัชชาติ" ชี้ไฟไหม้คลองถมเซ็นเตอร์ลามเร็ว หวั่นโครงสร้างยุบตัว

ไฟไหม้ "คลองถมเซ็นเตอร์" 1 ชม.ยังไม่สงบ อาคารเริ่มทรุด จนท.เจ็บ 2 คน