ราชกิจจานุเบกษา ไฟเขียว “พ.ร.บ.โคนมและผลิตภัณฑ์นม” ฉบับใหม่
เว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่ พระราชบัญญัติโคนมและผลิตภัณฑ์นม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2569 โดยพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศใช้กฎหมายดังกล่าว เพื่อแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายว่าด้วยโคนมและผลิตภัณฑ์นมให้สอดคล้องกับสถานการณ์ในปัจจุบัน
สาระสำคัญที่ปรากฏในเหตุผลท้ายพระราชบัญญัติ สะท้อนว่า กฎหมายโคนมและผลิตภัณฑ์นม พ.ศ. 2551 ใช้บังคับมาเป็นเวลานาน และบทบัญญัติบางประการไม่เหมาะสมกับสภาพการณ์ในปัจจุบัน โดยเฉพาะปัญหาและอุปสรรคเกี่ยวกับ หน้าที่และอำนาจของคณะกรรมการโคนมและผลิตภัณฑ์นมในการกำหนดราคา
เปิดทาง “บอร์ดโคนม” กำหนดราคาซื้อ-ขาย
ประเด็นสำคัญที่กฎหมายฉบับใหม่ต้องการเข้ามาแก้ คือกลไกการกำหนดราคาน้ำนมโค โดยเฉพาะกรณี การปรับราคาน้ำนมโคเพื่อช่วยเหลือเกษตรกรโคนม ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับผู้มีส่วนได้เสียตลอดทั้งระบบ ตั้งแต่เกษตรกร ผู้รวบรวมน้ำนมดิบ โรงงานแปรรูป ผู้ประกอบการผลิตภัณฑ์นม ไปจนถึงผู้บริโภค
ราชกิจจานุเบกษา ระบุถึงข้อจำกัดของกฎหมายเดิมว่า แม้ คณะกรรมการโคนมและผลิตภัณฑ์นมมีอำนาจกำหนดราคาซื้อน้ำนมโคและผลิตภัณฑ์นม แต่ไม่ได้มีอำนาจกำหนด ราคาจำหน่ายน้ำนมโคและผลิตภัณฑ์นม ข้อจำกัดดังกล่าวทำให้เมื่อมีความจำเป็นต้องปรับราคาน้ำนมโคเพื่อช่วยเหลือเกษตรกรโคนม ไม่สามารถดำเนินการได้อย่างทันท่วงที เพราะการปรับราคาต้นทางย่อมเชื่อมโยงกับราคาจำหน่ายและโครงสร้างต้นทุนในขั้นต่อไปของอุตสาหกรรม
จึงเป็นที่มาของการแก้ไขเพิ่มเติมองค์ประกอบ รวมถึง หน้าที่และอำนาจของคณะกรรมการโคนมและผลิตภัณฑ์นม เพื่อให้สามารถดูแลและช่วยเหลือเกษตรกรโคนม รวมถึงผู้เกี่ยวข้องในระบบอุตสาหกรรมนมได้อย่างครอบคลุมมากขึ้น
จาก “ราคาหน้าฟาร์ม” สู่สมดุลทั้งห่วงโซ่
การแก้กฎหมายครั้งนี้จึงไม่ได้มองเฉพาะเรื่องราคาที่เกษตรกรได้รับเท่านั้น แต่เป็นการยกระดับกลไกการบริหารจัดการ ระบบราคานมทั้งห่วงโซ่ เพราะราคาน้ำนมดิบที่ต้นทางย่อมมีผลต่อผู้ประกอบการแปรรูป ต้นทุนผลิตภัณฑ์นม และท้ายที่สุดคือราคาที่ผู้บริโภคต้องจ่าย
ดังนั้น การเพิ่มอำนาจให้คณะกรรมการฯ สามารถพิจารณากลไกด้านราคาได้มากขึ้น จึงมีเป้าหมายสำคัญอยู่ที่การสร้าง “ความเป็นธรรม” ให้กับทุกฝ่าย โดยเฉพาะเกษตรกรโคนมที่ต้องเผชิญกับต้นทุนการผลิต ขณะเดียวกันผู้ประกอบการอุตสาหกรรมนมก็ต้องสามารถดำเนินธุรกิจได้ และผู้บริโภคต้องไม่แบกรับภาระราคาที่สูงเกินสมควร
จับตากฎหมายใหม่ เขย่าโครงสร้างราคานมไทย
เหตุผลท้ายกฎหมายยังระบุชัดว่า การแก้ไขเพิ่มเติมครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อช่วยเหลือ เกษตรกรโคนมและผู้เกี่ยวข้องในระบบอุตสาหกรรมนมทั้งระบบ รวมถึงปรับปรุงบทนิยามให้มีความเหมาะสมและทันสมัยมากขึ้นการประกาศใช้ พ.ร.บ.โคนมและผลิตภัณฑ์นม ฉบับที่ 2 จึงถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของกลไกกำกับดูแลอุตสาหกรรมนมไทย เพราะจากเดิมที่การกำหนดราคามีข้อจำกัดด้านอำนาจของคณะกรรมการฯ กฎหมายใหม่มุ่งปลดล็อกข้อจำกัดดังกล่าว เพื่อให้การบริหารจัดการด้านราคาสามารถตอบสนองต่อสถานการณ์ได้รวดเร็วขึ้น
การประกาศใช้กฎหมายฉบับนี้ถือเป็นอีกก้าวสำคัญของการจัดระบบอุตสาหกรรมนมไทย โดยเฉพาะกลไกด้าน ราคาน้ำนมดิบและผลิตภัณฑ์นม ที่มีผลโดยตรงต่อรายได้เกษตรกร ต้นทุนผู้ประกอบการ สร้างสมดุลระหว่างการดูแลเกษตรกรโคนม การลดภาระต้นทุนของอุตสาหกรรม และการคุ้มครองผู้บริโภคได้มากน้อยเพียงใด