เมื่อ ‘การนำหุ้นออกจากตลาด’ กำลังกลายเป็นธุรกิจใหม่ของโบรกเกอร์ไทย

ในอดีต การเติบโตของธุรกิจหลักทรัพย์หรือโบรกเกอร์ไทย มักผูกติดอยู่กับบทบาทด้าน วาณิชธนกิจ(Investment Banking) โดยเฉพาะการนำบริษัทเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฯ ผ่านกระบวนการเสนอขายหุ้นแก่ประชาชนเป็นครั้งแรก(Initial Public Offering: IPO)

กระบวนการIPO ไม่ได้เป็นเพียงการระดมทุน แต่ยังเป็นการ“เล่าเรื่องการเติบโต” ของกิจการ ตั้งแต่อดีต ปัจจุบัน และวิสัยทัศน์ในอนาคต เพื่อสร้างความสนใจจากนักลงทุน ส่งผลให้เกิดปริมาณการซื้อขาย(Volume) และค่าธรรมเนียมต่าง ๆ ซึ่งเป็นแหล่งรายได้สำคัญของโบรกเกอร์

อย่างไรก็ตาม บริบทของตลาดทุนไทยในปัจจุบันกำลังเปลี่ยนไปอย่างมีนัยสำคัญ ตลาดหุ้นไทยเสียIPO คุณภาพไปตลาดอื่นฯ เช่นUS Singapore เเละHong Kong เพราะตลาดหุ้นไทยไม่สามารถทำหน้าที่หลักได้ตามที่สมควร

-บริบทใหม่ เมื่อการอยู่ในตลาดไม่ตอบโจทย์อีกต่อไป

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา บริษัทจดทะเบียนจำนวนไม่น้อยต้องเผชิญกับปัญหาเชิงโครงสร้าง ได้แก่

• สภาพคล่องในการซื้อขายต่ำ หุ้นมีปริมาณการซื้อขายบางมาก บางช่วงแทบไม่มีธุรกรรม
• ราคาหุ้นต่ำกว่ามูลค่าพื้นฐาน(Undervaluation) ตลาดไม่สะท้อนศักยภาพทางธุรกิจหรือมูลค่าทรัพย์สินที่แท้จริง
• ความสนใจจากนักลงทุนสถาบันลดลง โดยเฉพาะหุ้นที่มีFree Float ต่ำ และไม่มีปัจจัยใหม่ดึงดูดความสนใจ

สถานการณ์ดังกล่าวนำไปสู่คำถามเชิงกลยุทธ์ที่เริ่มเกิดขึ้นในหมู่ผู้บริหารและผู้ถือหุ้นใหญ่ของบริษัทจดทะเบียนว่า

“การเป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดไทยยังสร้างคุณค่าให้กิจการอยู่หรือไม่?”

-เหตุของการถอนหุ้นออกจากตลาดแบบสมัครใจ (Voluntary Delisting)

การเพิกถอนหุ้นออกจากตลาดโดยสมัครใจ(Voluntary Delisting) ไม่ได้เป็นสัญญาณของความล้มเหลวทางธุรกิจเสมอไป หากแต่เป็นการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ภายใต้เงื่อนไขเฉพาะของแต่ละบริษัท โดยเหตุผลสำคัญที่พบได้บ่อย ได้แก่

• ต้นทุนของการเป็นบริษัทจดทะเบียนสูง แต่ประโยชน์ลดลง

แม้บริษัทจะอยู่ในตลาดหลักทรัพย์ฯ แต่กลับไม่สามารถใช้ตลาดเป็นแหล่งระดมทุนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ขณะเดียวกันยังต้องแบกรับต้นทุนด้านการเปิดเผยข้อมูล การกำกับดูแล และการปฏิบัติตามกฎระเบียบในระดับสูงอย่างต่อเนื่อง

• โอกาสในการซื้อกิจการกลับคืนในราคาที่ตลาดไม่สะท้อนมูลค่า

สำหรับผู้ถือหุ้นใหญ่ ราคาหุ้นที่ต่ำกว่ามูลค่าพื้นฐานอาจกลายเป็นโอกาสในการเข้าซื้อหุ้นคืน และกลับมาถือครองกิจการในสภาพ“บริษัทเอกชน” ที่สามารถบริหารจัดการได้อย่างคล่องตัวมากขึ้น

• ข้อจำกัดเชิงโครงสร้างของสภาพคล่อง

หุ้นที่มีFree Float ต่ำ และไม่ได้อยู่ในธีมการลงทุนที่ตลาดให้ความสนใจ มักประสบปัญหาสภาพคล่องเรื้อรัง ซึ่งยากต่อการแก้ไขในระยะสั้น แม้บริษัทจะมีผลประกอบการที่มั่นคงก็ตาม

-Delist อีกด้านที่เป็นมุมกลับของ IPO

หากการทำIPO คือการพาบริษัทออกสู่สาธารณะ การDelist ก็คือการพาบริษัท “กลับสู่ความเป็นส่วนตัว”

ทั้งสองกระบวนการไม่ใช่สิ่งที่ขัดแย้งกัน แต่เป็น การตัดสินใจในคนละช่วงของวัฏจักรชีวิตบริษัท(Corporate Life Cycle)

ในบางช่วง การอยู่ในตลาดทุนช่วยเร่งการเติบโต

แต่ในบางช่วง การออกจากตลาดอาจช่วยปลดล็อกมูลค่าและความยืดหยุ่นทางกลยุทธ์ได้มากกว่า

-โอกาสใหม่ของบล.ไทย “วาณิชธนกิจด้านการถอนหุ้น”

ภายใต้บริบทดังกล่าว การให้คำปรึกษาด้านการถอนหุ้นออกจากตลาด ไม่ว่าจะเป็นการทำTender Offer, การประเมินมูลค่ากิจการ หรือการออกแบบโครงสร้างธุรกรรม กำลังกลายเป็น โอกาสทางธุรกิจใหม่ของโบรกเกอร์

นี่ไม่ใช่ธุรกิจในภาวะถดถอย

แต่เป็นธุรกิจของการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ ในตลาดทุนที่เติบโตช้าลง แต่มีความซับซ้อนมากขึ้น

และสำหรับโบรกเกอร์ที่สามารถปรับตัวได้ทัน การDelist อาจไม่ใช่เพียง“ทางเลือก”

แต่คือ ทิศทางใหม่ของรายได้ฝั่งวาณิชธนกิจในอนาคต

อึ้งย้ง