เคยเห็นแต่ไม่กล้ากิน? “มะอึก” เปรี้ยวจนหน้าหด! ซ่อนประโยชน์ไว้ไม่น้อย

เคยไหม เห็นผลกลม ๆ สีเขียว สีเหลือง มีขนอ่อนฟู ๆ เต็มลูก ขึ้นอยู่ตามรั้วบ้านหรือสวนหลังบ้าน แล้วก็เดินผ่านไปโดยไม่เคยสนใจ เพราะไม่แน่ใจว่ากินได้หรือไม่? สิ่งนั้นอาจคือ “มะอึก” พืชสวนครัวพื้นบ้านที่หลายคนคุ้นตา แต่ไม่คุ้นลิ้น ทั้งที่จริงแล้วสามารถนำมาปรุงอาหารได้ และเคยเป็นวัตถุดิบสำคัญในเมนูไทยพื้นบ้านหลายอย่าง

มะอึกอาจไม่ใช่พืชสวนครัวยอดนิยมในซูเปอร์มาร์เก็ต แต่ในครัวไทยโบราณ มันเคยมีบทบาทไม่น้อย โดยเฉพาะในเมนูรสจัดจ้านที่ต้องการความเปรี้ยวแบบธรรมชาติ

มะอึกคืออะไร ทำไมหลายคนไม่กล้ากิน

มะอึก เป็นพืชสวนครัวพื้นบ้านชนิดหนึ่ง อยู่ในวงศ์เดียวกับมะเขือ ลักษณะเด่นคือผลกลม สีเขียว มีขนอ่อนนุ่มคล้ายกำมะหยี่ปกคลุมทั่วทั้งลูก รสชาติเปรี้ยวจัดจ้านจนบางคนถึงกับทำหน้าหดเมื่อได้ลองครั้งแรก เมื่อสุกจะเป็นสีเหลือง มีเมล็ดมาก รับประทานได้ ข้อมูลจากวิกิพีเดีย

เหตุผลที่หลายคนไม่กล้ากิน อาจเป็นเพราะรูปลักษณ์ที่ดูแปลกตา และมีขนอ่อนเต็มผิว ทำให้คิดว่าอาจกินไม่ได้ หรืออาจระคายคอ แต่ความจริงแล้ว มะอึกสามารถรับประทานได้ เพียงแต่ต้องเตรียมให้ถูกวิธีก่อนนำไปใช้ประกอบอาหาร

มะอึกกินได้ไหม? ต้องเตรียมอย่างไรให้ถูกวิธี

คำตอบคือ “กินได้” แต่ไม่ควรกินสดทั้งลูกแบบไม่เตรียมอะไรเลย

ก่อนนำมะอึกมาปรุงอาหาร นิยมใช้วิธีขยำกับเกลือหรือล้างน้ำหลาย ๆ ครั้ง เพื่อกำจัดขนอ่อนบนเปลือกออกให้หมด บางคนอาจใช้มีดถูเบา ๆ ที่ผิวผลเพื่อลดความระคายเคือง หลังจากนั้นจึงผ่าครึ่งหรือนำไปตำตามเมนูที่ต้องการ

รสชาติของมะอึกจะเปรี้ยวชัดเจน คล้ายมะนาวผสมมะขามอ่อน แต่มีความหอมเฉพาะตัว จึงถูกนำมาใช้แทนวัตถุดิบให้ความเปรี้ยวในบางเมนู

เปรี้ยวจนหน้าหด แต่ทำไมคนโบราณถึงนิยมใช้

ในอดีต มะอึกถูกนำมาใช้ในครัวเรือนที่มีพืชขึ้นเองตามธรรมชาติ เพราะหาได้ง่ายและไม่ต้องซื้อ ความเปรี้ยวของมันช่วยตัดรสเผ็ดหรือเค็มในอาหารได้ดี ทำให้อาหารมีมิติรสชาติที่กลมกล่อมมากขึ้น

นอกจากนี้ ยังมีความเชื่อพื้นบ้านว่าผลไม้รสเปรี้ยวชนิดนี้ให้วิตามินซี และช่วยให้ชุ่มคอในบางกรณี แม้จะไม่ใช่สมุนไพรหลัก แต่ก็ถูกพูดถึงในตำรับอาหารพื้นบ้านหลายพื้นที่

เมนูจากมะอึก ที่หลายคนอาจไม่เคยลอง

ใครที่คิดว่ามะอึกเอาไปทำอะไรไม่ได้ อาจต้องเปลี่ยนความคิด เพราะมีหลายเมนูที่ใช้วัตถุดิบชนิดนี้เป็นส่วนประกอบหลัก เช่น

1.น้ำพริกกะปิใส่มะอึก

นำมะอึกที่เตรียมแล้วไปตำรวมกับพริก กระเทียม กะปิ ได้รสเปรี้ยวจี๊ดตัดกับความเผ็ดอย่างลงตัว

2.แกงส้ม

บางพื้นที่ใส่มะอึกลงในแกงส้มแทนมะขาม เพื่อเพิ่มความเปรี้ยวสดชื่นแบบธรรมชาติ

3.ยำพื้นบ้าน

หั่นบาง ๆ แล้วคลุกกับเครื่องยำ เพิ่มรสเปรี้ยวโดยไม่ต้องบีบมะนาวเพิ่ม

เมนูเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่า มะอึกไม่ใช่แค่พืชรกสวน แต่เป็นวัตถุดิบที่เคยมีบทบาทจริงในครัวไทย

มะอึกมีประโยชน์อะไรบ้าง?

แม้มะอึกจะไม่ถูกพูดถึงในเชิงโภชนาการมากเท่าพืชผักเศรษฐกิจชนิดอื่นๆ แต่ผักที่มีเปรี้ยวทั่วไปมักมีวิตามินซี และใยอาหารในระดับหนึ่ง ซึ่งมีส่วนช่วยในเรื่องการทำงานของร่างกาย

อย่างไรก็ตาม การรับประทานควรอยู่ในปริมาณพอเหมาะ และเลือกผลที่สด สะอาด ไม่ช้ำหรือเน่าเสีย

ข้อควรรู้ก่อนนำมะอึกมารับประทาน

แม้จะกินได้ แต่ก็มีข้อควรระวังบางประการ เช่น

• ต้องล้างขนอ่อนออกให้หมดก่อน
• ไม่ควรกินในปริมาณมากเกินไป
• หากไม่แน่ใจว่าเป็นมะอึกจริงหรือไม่ ควรสอบถามผู้รู้ก่อนเก็บมารับประทาน

มะอึกเป็นตัวอย่างหนึ่งของพืชสวนครัวพื้นบ้านที่เคยมีบทบาทในวิถีชีวิตไทย แต่ค่อย ๆ ถูกลืมไปตามกาลเวลา วันนี้เมื่อผู้คนเริ่มหันกลับมาสนใจอาหารพื้นบ้าน วัตถุดิบธรรมชาติ และรสชาติแบบดั้งเดิม มะอึกจึงถูกพูดถึงอีกครั้งในฐานะผลไม้ที่ทั้งแปลกตาและมีเอกลักษณ์

ถ้าครั้งหน้าเดินผ่านสวนแล้วเห็นผลสีเขียวขนฟู ๆ ลูกนั้น คุณอาจมองมันต่างออกไป จากที่เคยมองข้าม อาจกลายเป็นความอยากรู้ว่า “รสชาติจะเป็นอย่างไรนะ?”