Virtual Bank อนาคตอันใกล้...บนความท้าทายรอบด้าน
ศูนย์วิจัยกสิกรไทยมองว่า การดำเนินธุรกิจธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา (Virtual Bank) ในไทยสำหรับผู้เล่นรายใหม่อาจไม่ใช่เรื่องง่ายนัก จากความท้าทายต่างๆ ทั้งในด้านการหารายได้ การบริหารต้นทุนดำเนินการ ความเสี่ยงจากการผิดชำระหนี้ และโดยเฉพาะอย่างยิ่งการแข่งขันกับผู้เล่นอย่างธนาคารพาณิชย์ดั้งเดิมในตลาดซึ่งมีการพัฒนา Mobile banking ที่ตอบโจทย์การทำธุรกรรมของผู้บริโภคไปมากแล้ว จึงเป็นไปได้ว่าแพลตฟอร์มของธนาคารพาณิชย์ไร้สาขาอาจไม่ได้สร้างความแตกต่างให้ผู้บริโภคในมุมของการทำธุรกรรมหลัก แต่คาดว่าน่าจะเป็นแพลตฟอร์มทางเลือกให้ผู้บริโภคในการใช้บริการทางการเงิน หากมีแรงจูงใจในการใช้งานที่มากพอ
เมื่อพิจารณาการประกอบธุรกิจ Virtual Bank ในต่างประเทศ จะพบว่าผู้ให้บริการที่ประสบความสำเร็จมักมีฐานลูกค้าที่แข็งแกร่งจากแพลตฟอร์มออนไลน์เดิม มีจุดขายและกลุ่มลูกค้าเป้าหมายที่แตกต่างกันตามวัตถุประสงค์การออกใบอนุญาตของทางการในแต่ละประเทศ มีระบบนิเวศ (Ecosystem) ที่พร้อมรองรับการต่อยอดสู่ธุรกิจอื่นๆ ซึ่งเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้การดำเนินธุรกิจมีความยั่งยืนมากขึ้นจากการขยายฐานลูกค้าไปยังกลุ่มใหม่ๆ ขณะที่ยังสามารถแชร์ต้นทุนการบริหารงานบางอย่างได้ นอกจากนี้ ยังมีการพัฒนา User Interface ที่ตอบโจทย์ผู้ใช้ เพื่อสร้างประสบการณ์ที่ดีให้มีการใช้งานอย่างต่อเนื่อง รวมถึงมีการจับกลุ่มลูกค้า Unbanked และ Underbanked ทั้งที่เป็นลูกค้ารายย่อยและกลุ่มผู้ประกอบการระดับไมโคร ภายใต้เงื่อนไขการให้บริการที่ยืดหยุ่นกว่าธนาคารพาณิชย์แบบดั้งเดิม ทำให้ผู้ให้บริการธนาคารพาณิชย์ไร้สาขาที่ประสบความสำเร็จมักมีส่วนต่างรายได้ดอกเบี้ยสุทธิ (NIM) ที่สูงกว่า ในขณะที่อัตราการเติบโตของสินเชื่อ (Loan growth) อยู่ในระดับสูง
แม้ว่าธนาคารพาณิชย์ไร้สาขาเป็นโอกาสทางธุรกิจที่เปิดกว้างให้กลุ่มผู้เล่นรายใหม่ให้สามารถเข้ามาแข่งขันในธุรกิจธนาคารได้ ทว่ารูปแบบการประกอบธุรกิจดังกล่าวในไทยยังต้องรอการพิสูจน์อีกระยะหนึ่ง เพื่อให้เข้ากับบริบทและโครงสร้างทางเศรษฐกิจและสังคมในประเทศ ตลอดจนพฤติกรรมของผู้บริโภคไทย โดยสามารถเรียนรู้ระสบการณ์ของต่างประเทศ เพื่อนำมาปรับใช้ในระยะข้างหน้า