สวนอีเดนในคัมภีร์ไบเบิล ตั้งอยู่ที่ไหนบนโลก?

ตำนานการสร้างโลกของพระเจ้า และการกำเนิดของอดัมกับอีฟมนุษย์คู่แรกของโลก เป็นเรื่องราวที่ปรากฏอยู่ในหนังสือปฐมกาล (Book of Genesis) ที่มีความสำคัญในศาสนายูดาห์ของชาวยิวและศาสนาคริสต์

พระเจ้าได้สร้างมนุษย์เพศชายอย่างอดัมจากก้อนดิน ก่อนที่จะสร้างอีฟที่เป็นมนุษย์เพศหญิง จากกระดูกซี่โครงของอดัม (บางแหล่งบอกว่าเป็นกระดูกองคชาต) โดยอดัมกับอีฟอาศัยอยู่ภายในสวนอีเดน (Garden of Eden) อันงดงามและอุดมสมบูรณ์ แต่สุดท้ายทั้งคู่ก็ถูกขับออกจากสวนอีเดน เพราะไม่เชื่อฟังในพระเจ้า

เรื่องราวของสวนอีเดน ทำให้มีหลายคนเกิดสงสัยว่า สวนอีเดนที่ว่านี้มีอยู่จริงบนโลกหรือไม่

สวนอีเดนเกี่ยวกับการกำเนิดของมนุษย์ ดังนั้นเลยมีคนตั้งทฤษฎีว่า หรือว่าจริง ๆ แล้วสวนอีเดนก็คือ ‘ทวีปแอฟริกา’ ดินแดนที่กำเนิดมนุษย์บนโลก

อย่างไรก็ตามทฤษฎีนี้ก็มีข้อสงสัยว่า ในยุคที่เกิดศาสนายูดาห์หรือศาสนาคริสต์ คนในยุคนั้นรู้แล้วหรือว่า มนุษย์มีถิ่นกำเนิดจากทวีปแอฟริกา

ที่นี่ถ้าลองมาดูในหนังสือปฐมกาล ก็จะพบว่ามีเนื้อหาที่ระบุถึงที่ตั้งของสวนอีเดน โดยมีเนื้อหาว่า

และมีแม่น้ำสายหนึ่งไหลออกจากเอเดนรดสวนนั้น และจากนั้นก็แยกออกเป็นสี่หัว

แม่น้ำสายแรกคือปิโชน (Pishon) ซึ่งล้อมรอบแผ่นดินฮาวิลาห์ (Havilah) ทั้งหมด ซึ่งมีทองคำอยู่ และทองคำในดินแดนแห่งนั้นก็ดี มีบีเดลเลียม (Bdelium) และหินโอนิกซ์ (Onyx Stone)

และชื่อแม่น้ำสายที่สองคือกีโฮน (Gihon) สิ่งนั้นก็ล้อมรอบแผ่นดินคูช (Cush) ทั้งหมดด้วย

และชื่อแม่น้ำสายที่สามคือไทกริส (Tigris) ซึ่งไปทางทิศตะวันออกของอัสชูร (Asshur) และแม่น้ำสายที่สี่คือยูเฟรติส (Euphrates)

จากหนังสือปฐมกาล 2:10–14

จากเนื้อหานี้ เราจะรู้จักกับแม่น้ำไทกริสกับแม่น้ำยูเฟรติส ในดินแดนเมโสโปเตเมียหรือแถบประเทศอิรักในปัจจุบัน แต่สถานที่อื่น ๆ กลับไม่คุ้นหูเลย โดยเฉพาะกับแม่น้ำปิโชนกับกีโฮน

ดังนั้นก็เลยมีคนตั้งทฤษฎีว่า แม่น้ำปิโชนอาจจะหมายถึงแม่น้ำคงคาหรือแม่น้ำสินธุในอินเดีย หรือแม้แต่แม่น้ำดานูบในยุโรปตะวันออก ขณะที่แม่น้ำกีโฮน ก็มีคนบอกว่าคือแม่น้ำไนล์ที่อียิปต์

อย่างไรก็ตามทฤษฎีที่ดูเป็นไปได้มากที่สุดเกี่ยวกับที่ตั้งของสวนอีเดน ก็คือตั้งอยู่ในบริเวณชายแดนของอิรักกับอิหร่าน เพราะในบริเวณนั้นมีแม่น้ำที่ชื่อ ชัตต์อัล-อาหรับ (Shatt Al-Arab) ที่เกิดจากการรวมกันของแม่น้ำไทกริสกับยูเฟรติสก่อนไหลลงสู่อ่าวเปอร์เซีย

โดยจุดที่แม่น้ำไทกริสรวมกับยูเฟรติสจนเป็นแม่น้ำชัตต์อัลอาหรับ ยังเป็นที่ตั้งของเมืองอัล-กูร์นา (Al-Qurnah) ซึ่งมีตำนานเมืองเล่าขานยาวนานว่า เมืองแห่งนี้คือที่ตั้งของสวนอีเดนและต้นไม้แห่งการรู้ถึงความดีและความชั่ว (Tree of the knowledge of good and evil) ในหนังสือปฐมกาลเช่นกัน

แต่ตำแหน่งที่ตั้งของสวนอีเดนในที่นี้ อาจจะไม่ได้หมายถึงที่ตั้งของสวนอีเดนจริง ๆ แต่เป็นแรงบันดาลใจที่นำไปสู่เรื่องราวของสวนอีเดนในหนังสือปฐมกาล