SOCIETY: ผีไม่มี แต่คนมีเยอะมาก! รู้จัก Beelitz-Heilstätten จากอดีตโรงพยาบาลร้างที่สายหลอนชอบไป สู่การเป็นพิพิธภัณฑ์ที่ยังมีลมหายใจ
ถ้าคุณเป็นคนหนึ่งที่ชอบแสวงหาสถานที่ท่องเที่ยวแปลกๆ นิยมชมชอบการถ่ายรูปกับตึกเก่าๆ และฟังเรื่องราวความหลังเมื่อครั้งนมนานกาเล ก็อยากชวนมาทำความรู้จักกับ ‘บีลิตซ์ ไฮล์สตาตัน’ (Beelitz-Heilstätten) โรงพยาบาลร้างในเยอรมนี ที่ทั้งใหญ่ ทั้งหลอน (เฉพาะรูปลักษณ์) และเต็มไปด้วย… นักท่องเที่ยว
ย้อนกลับไปในปี 1898 โรงพยาบาล Beelitz-Heilstätten ถือกำเนิดขึ้นในฐานะศูนย์บำบัดผู้ป่วยวัณโรค และจัดเป็นโรงพยาบาลขนาดใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของเยอรมนีในยุคนั้น (ตั้งอยู่ในรัฐบรันเดินบวร์ก (Brandenburg) ประเทศเยอรมนี ทางตะวันตกเฉียงใต้ของกรุงเบอร์ลิน ประมาณ 50 กิโลเมตร)
นอกจากจะใหญ่โตแล้วที่นี่ยังเด่นในเรื่องของสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ เพราะสร้างขึ้นกลางป่า ฟังดูออกจะแปลกไปสักหน่อย แต่ก็เข้าใจได้ไม่ยากว่าแนวทางการรักษาวัณโรคสมัยนั้นยังใช้วิธี ‘การบำบัดด้วยสภาพอากาศ’ เพราะยังไม่มีวัคซีนหรือยาปฏิชีวนะ ผู้ป่วยจึงถูกส่งไปพักรักษาท่ามกลางธรรมชาติของป่า Beelitz อันร่มรื่น (และลึกลับมากถ้าไม่มีไฟ)
ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 โรงพยาบาลแห่งนี้ถูกแปลงเป็นโรงพยาบาลทหาร อดอล์ฟ ฮิตเลอร์เองก็เคยพักรักษาตัวอยู่ที่นี่ เช่นเดียวกับช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เคยถูกใช้เป็นสถานที่พักรักษาตัวของทหารนาซี ก่อนภายหลังถูกกองทัพโซเวียตเข้ายึด และใช้งานมาจนสิ้นสุดช่วงสงครามเย็น ประกอบกับสภาพตึกที่เริ่มเก่าและทรุดโทรมลงมากแล้ว ถ้าจะยึดไว้ใช้งานก็คงเสียเงินซ่อมแซมเกินความจำเป็น โซเวียตจึงถอนกำลังออก โรงพยาบาลก็ถูกทิ้งร้างนับแต่ปี 1994 เป็นต้นมา
หลังจากถูกทิ้งร้างหลายปี พื้นที่แห่งนี้ก็ค่อยๆ กลายเป็นแม่เหล็กของนักสำรวจเมืองร้าง (Urban explorers) และคนที่ชอบถ่ายภาพแนวหลอนๆ และอยากตามหาสิ่งลี้ลับประเภทโรงพยาบาลผีสิงอะไรทำนองนั้นอยู่ระยะหนึ่ง กระทั่งเคยมีบันทึกเรื่องเล่าการพบเจอสิ่งแปลกๆ ในที่แห่งนี้เอาไว้เหมือนกัน
นั่นเป็นจุดหนึ่งที่ทำให้ชุมชนรอบๆ เริ่มให้ความสนใจ ไหนๆ ก็มีคนอยากมา (ลองดี) กันอยู่แล้ว ก็เลยจัดทำทัวร์ให้เป็นเรื่องเป็นราวเสียเลยดีกว่า และหากว่ากันตามความเป็นจริง เรื่องราวของ Beelitz-Heilstätten ที่หยัดยืนผ่านสงครามมาสามยุค น่าจะยังมีสิ่งให้พิสูจน์มากกว่าความลี้ลับที่มองไม่เห็น
หลังจากปล่อยให้รกร้างและโดนธรรมชาติกลืนไปเกือบ 20 ปี คนในท้องถิ่นก็รวมตัวกันผลักดันให้เกิดการบูรณะพื้นที่บางส่วน ชักชวนบริษัทเอกชนเข้ามาลงทุนซ่อมแซมเพื่อเปิดเป็นพื้นที่เรียนรู้เชิงประวัติศาสตร์และแหล่งท่องเที่ยว แทนการทุบแล้วไปสร้างห้างหรือรีสอร์ต แต่ใช้ความเป็นตัวตนของพื้นที่ให้เกิดรายได้หมุนเวียนคืนกลับสู่ท้องถิ่น (แต่ก็มีบางส่วนปรับปรุงเป็นที่พักและร้านขายของอยู่เหมือนกัน เพียงแต่เป็นการปรับใช้และสร้างโดยไม่ทำลายของเก่า)
ถ้าคุณชื่นชอบเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ สถานที่นี้คือคำตอบ ถ้าคุณชอบสถาปัตยกรรมเก่าแก่ แนวโกธิก นี่คือคำตอบ หรือถ้าคุณชอบถ่ายรูปในสถานที่รกร้าง โดยไม่ต้องกังวลว่าพื้นจะทรุดหรือหลังคาจะถล่มลงมาหรือเปล่า ที่นี่คือคำตอบอีกเช่นกัน
แถมคนที่ชื่นชอบธรรมชาติ อยากเดินชมแมกไม้ ป่าที่เป็นป่าจริงๆ ไม่ใช่สวนที่ตัดแต่งมา ตอนนี้ Beelitz-Heilstätten ก็เปิดเส้นทางเดินบนยอดไม้ชื่อ ‘บรอมโครเนนห์ฟาด’ (Baumkronenpfad) ยาว 300 เมตร สูง 23 เมตร พร้อมหอคอยชมวิวสูง 36 เมตร ที่มองลงมาเห็นทั้งซากอาคารและแนวป่าแบบที่ยากจะหาที่ใดเหมือน
แต่ต้องบอกก่อนว่าทัวร์ชมอาคารกับทัวร์เดินชมธรรมชาติเป็นคนละทัวร์กัน หากใครคิดจะจองก็ต้องอ่านให้ดีก่อนว่าเป็นทัวร์แบบไหน หรือจะเลือกทั้งสองแบบก็ตามแต่ใจปรารถนา รวมถึงสามารถจองได้ทั้งแบบออนไลน์และไปซื้อตั๋วหน้าทางเข้าก็ได้เช่นกัน แต่มีคำแนะนำว่าให้จองล่วงหน้าจะดีกว่า เพราะกิจกรรมอย่างการเข้าชมภายในอาคารมีทั้งจำกัดรอบและจำนวนผู้เข้าชม ก็เพื่อความปลอดภัยนั่นล่ะ
นอกจากนี้แล้วยังมีกิจกรรมตามฤดูกาล เช่น งานศิลปะ ดนตรี หรือกิจกรรมถ่ายภาพ ที่จัดโดยท้องถิ่น ก็จะใช้พื้นที่ของโรงพยาบาลอยู่บ่อยๆ เช่นกัน โดยการจัดทัวร์
ปัจจุบัน Beelitz-Heilstätten จึงไม่ได้เป็นแค่โรงพยาบาลร้างธรรมดาๆ อีกต่อไป แต่มันได้กลายเป็นพิพิธภัณฑ์ที่ยังมีลมหายใจ เป็นสถานที่ของชุมชนและธุรกิจท้องถิ่นที่เห็นถึงคุณค่าของประวัติศาสตร์ ใช้มันสร้างมูลค่าใหม่ผ่านการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ เป็นรูปแบบหนึ่งของการพัฒนาที่ไม่ทอดทิ้งอดีต
และผลตอบแทนไม่ใช่เพียงเพื่อเม็ดเงินอย่างเดียว แต่เพื่อรักษาความทรงจำที่ฝังอยู่ในอิฐทุกก้อนไปพร้อมกันด้วย