ตะวันออกกลางระอุ กระทบเศรษฐกิจโลก สู่ความเสี่ยงไทย พลังงาน-สินค้าอุปโภค-บริโภค ราคาพุ่ง!
นักวิชาการ ศูนย์กฎหมายระหว่างประเทศ คณะนิติศาสตร์ มธ. ย้ำ สงครามตะวันออกกลางไม่ใช่เรื่องไกลตัว ชี้ไทยเจอผลกระทบแน่ หวั่น ระเบียบโลกใหม่ กับการหันมาให้ความสำคัญกับความมั่นคงภายในประเทศ ไม่สนกติกา และการหนุนกำลังทหารร่วมจากชาติ ที่ 3, 4, 5 อาจเป็นชนวนสู่สงครามยืดเยื้อ บานปลาย
สถานการณ์การสู้รบในพื้นที่ตะวันออกกลาง ดูจะไม่มีท่าทีว่าจะจบลงง่าย ๆ โดยสื่อทางการอิหร่าน ยืนยันว่า ปฏิบัติการทางทหารร่วมของสหรัฐฯ และอิสราเอล ไม่เพียงแต่สังหาร อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดอิหร่านเท่านั้น แต่ยังทำให้สมาชิกในครอบครัวเสียชีวิต กรุงเตหะรานของอิหร่านได้รับความเสียหายหนัก และที่น่ากังวลที่สุดคือ ชีวิตของประชาชน
โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา เตือนอิหร่านให้หยุดการโจมตีตอบโต้ หลังอิหร่านประกาศจะล้างแค้นสหรัฐฯ แต่สุดท้ายโลกก็ต้องเข้าสู่ภาวะตึงเครียดอีกครั้ง เมื่อกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิหร่าน (IRGC) ประกาศเปิดฉาก “ปฏิบัติการครั้งใหญ่และรุนแรงที่สุดในประวัติศาสตร์” โดยระดมยิงขีปนาวุธและโดรนพลีชีพหลายร้อยลำพุ่งเป้าไปที่ฐานทัพสหรัฐฯ และเมืองสำคัญทั่วภูมิภาคอ่าวเปอร์เซีย ทั้งในบาร์เรน ที่ตั้งของกองบัญชาการกองเรือที่ 5 ของสหรัฐฯ, สนามบินนานาชาติซายิด อบูดีบี, รวมถึง สนามบิน และฐานทัพอากาศ Al Udeid (ฐานทัพสหรัฐฯ ที่ใหญ่ที่สุดในภูมิภาค) ในคูเวต และกาตาร์
การกระทำดังกล่าว อันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ (UN)ประณามว่าเป็นการ ละเมิดอธิปไตยและบูรณภาพแห่งดินแดน ของหลายประเทศในภูมิภาค เช่น บาห์เรน อิรัก จอร์แดน คูเวต กาตาร์ ซาอุดีอาระเบีย และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ แต่ดูเหมือนจะไม่เป็นผล
The Active สอบถามมุมมองต่อปฏิบัติการทางทหารในพื้นที่ตะวันออกกลางรอบนี้กับ ผศ.ธนภัทร ชาตินักรบ อาจารย์ประจำศูนย์กฎหมายระหว่างประเทศ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ประเมินว่า สถานการณ์ตะวันออกกลางจะยืดเยื้อ และใช้เวลานาน เพราะเป็นปัญหาที่สะสมมานานหลายปี
แม้จะมีการประชุม คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ (UNSC) ตั้งแต่วันที่ 28 ก.พ. 69 ขอให้ลดระดับความรุนแรง แต่ก็ไม่เป็นผล และเรื่องนี้ไม่ไกลตัวจากประเทศไทย เพราะเมื่อเศรษฐกิจโลกกระทบ เศรษฐกิจไทยก็ย่อมได้รับผลกระทบตามไปด้วย
โรงงานนิวเคลียร์อิหร่าน ปมความขัดแย้งรอบใหม่
ผศ.ธนภัทร มองว่า ความขัดแย้งที่สะสมมานาน จากความไม่ไว้วางใจโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน ที่ถูกพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา มีการเปิดเผยข้อมูลไปที่ทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ หรือ ไอเออีเอ (IAEA) ว่าเริ่มมีโรงงานนิวเคลียร์เกิดขึ้นที่อิหร่าน โดยไม่มีการแจ้งข้อมูล ส่งผลต่อความกังวลในระดับนานาชาติ รวมถึงสหรัฐฯ และอิสราเอล
UNSC เคยออกมาบอกให้อิหร่านระงับการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ และมีการทำข้อตกลงระหว่างกัน ประมาณปี 2015 ดูเหมือนสถานการณ์จะดีขึ้น แต่สุดท้าย ฝ่ายของสหรัฐฯ ถอนตัวออกจากข้อตกลงการคุ้มครอง-ควบคุม โคงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน นำมาสู่การโจมตีอย่างต่อเนื่อง และประกาศว่า กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิหร่าน (IRGC) เป็นองค์การก่อการร้าย และปะทุขึ้นอีกครั้ง ในสมัยที่ 3 ของ ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ โดยคาดการณ์ว่าทำไปเพื่อรักษาดุลอำนาจของสหรัฐฯ
สงครามยืดเยื้อ กระทบไทย
ความเสี่ยงและผลกระทบจากสงครามในตะวันออกกลางไม่ใช่เรื่องไกลตัวสำหรับไทย ผศ.ธนภัทร เชื่อว่า จะกระทบทั้งราคาน้ำมันสินค้าอุปโภค-บริโภค ท่ีจะถีบตัวสูงขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “น้ำมัน” ที่ต้องขนส่งทางทะเล บริเวณช่องแคบฮอร์มุส ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันที่สำคัญของโลก และอยู่ในพื้นที่ความขัดแย้ง
“โดยในพื้นที่มีการประกาศไม่อนุญาตให้ผ่านทางดังกล่าว น้ำมันจึงจะเริ่มขาดตลาด เริ่มเห็นการกักตุนน้ำมันเกิดขึ้น และจะทำให้ราคาน้ำมันพุ่งสูงขึ้น รวมถึงราคาทองด้วยที่อาจจะต้องจับตา”
ผศ.ธนภัทร ชาตินักรบ
ประเด็นนี้ กระทรวงพลังงาน ยืนยันไม่ส่งผลกระทบต่อปริมาณน้ำมันสำรองของประเทศ ซึ่งเพียงพอใช้ภายในระยะเวลา 61 วัน หรือ 1-2 เดือน และขอให้มั่นใจในเสถียรภาพพลังงาน แต่น้ำมันเป็นพื้นฐานการขนส่งทั้งระบบ ดังนั้นอาจจะมีผลกระทบไปถึงสินค้าอุปโภค บริโภคที่อาจจะแพงขึ้นเช่นกัน
สิ่งที่เกิดขึ้น อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ย้ำว่า ได้ให้ เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง เตรียมรับสถานการณ์ทุกรูปแบบ เพราะอย่างไรประเทศไทยก็ต้องได้รับผลกระทบอย่างแน่นอนทั้งค่าครองชีพ ค่าน้ำมัน ต้นทุนพลังงานต่าง ๆ ต้องหาวิธีให้เกิดผลกระทบกับประชาชนให้น้อยที่สุด
ห่วงแรงงานไทยในตะวันออกกลาง
ส่วนผลกระทบที่เกิดขึ้นกับ แรงงานไทย ที่อยู่ในอิสราเอล นายกฯ ระบุ จำนวนตัวเลขแรงงานไทย โดยรวมในพื้นที่ประเทศตะวันออกกลาง โดยได้รับรายงานจากปลัดกระทรวงแรงงาน มีประมาณ 70,000 กว่าคน โดยเน้นย้ำการเดินทางไปรับคนไทย ซึ่งต้องดูความพร้อมของประเทศปลายทาง ยืนยันว่ารัฐบาลไทยจะทำทุกวิถีทางให้คนไทยเหล่านั้นอยู่ในความปลอดภัยสูงสุด
ข้อกังวล ‘ระเบียบโลกใหม่’ หรือจะไปถึงสงครามโลกครั้งที่ 3 ?
ผศ.ธนภัทร ย้ำว่า การที่ สหรัฐฯ และอิสราเอล ดำเนินมาตรการกับ อิหร่าน โดยก้าวข้ามมติของ UNSC หรือ กฎบัตรสหประชาชาติ ตอกย้ำว่า “ระเบียบโลกเก่า” หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เปลี่ยนไปแล้ว และถูกให้ความสำคัญต่างไปจากอดีต
“กติกาสากลอาจถูกเป็นเพียง คำแนะนำ หากมันขัดกับผลประโยชน์ความมั่นคงของมหาอำนาจ”
ผศ.ธนภัทร ชาตินักรบ
พร้อมทั้งขยายความคำว่า ระเบียบโลกใหม่ สะท้อนทิศทางที่นานาประเทศ หันมาให้ความสำคัญกับความมั่นคงภายในประเทศเป็นอันดับแรก ต่างจากในอดีตที่ ยึดระเบียบโลกระหว่างประเทศ มีกฎบัตรสหประชาชาติ ที่ห้ามโจมตีระหว่างกัน ปัจจุบันหลายชาติใช้ ชาตินิยมเป็นตัวตั้ง การดำเนินการต่าง ๆ หลังจากนี้จึงต้องมีความระมัดระวังมากขึ้น เพราะระเบียบโลกถูกตีความต่างไปจากในอดีตมากพอสมควร
นอกจากนี้ ตัวอย่างของตะวันออกกลาง ทำให้ไทยต้องหันมาเฝ้าระวังสถานการณ์ชายแดนไทย-กัมพูชา เช่นกัน เพื่อไม่ให้เกิดพฤติกรรมเลียนแบบหรือไม่ ซึ่งก็เป็นสิ่งที่ฝ่ายความมั่นคงต้องระมัดระวังเป็นพิเศษในช่วงที่สถานการณ์สุ่มเสียง
นอกจากนี้ ยังประเมินด้วยว่า แม้เวลานี้กรอบสงครามจะเกิดขึ้นเฉพาะตะวันออกกลางเท่านั้น แต่โอกาสการเกิด สงครามโลกครั้งที่ 3 สามารถเกิดขึ้นได้ทุกเมื่อ และ ปัจจัยเร่งมาจาก ชาติที่ 3, 4 และ 5 ที่จะเข้ามามีบทบาทร่วมในการใช้กำลัง เพราะจะเห็นว่าจากเหตุการณ์นี้ ผลกระทบการตอบโต้ของอิหร่าน ขยายวงกว้างในหลายประเทศ หากเกิดความไม่พอใจ ก็จะเป็นอีกชนวนสำคัญที่กระตุ้นให้สงคราม ยืดเยื้อ บานปลาย
“สถานการณ์ตะวันออกกลางเหมือนจะไกลจากประเทศไทย แต่ไม่ไกล เกี่ยวข้องกับหลายมิติ อย่างน้อย ๆ ก็เห็นความเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมัน ราคาทอง และข้าวของที่แพงขึ้น คนไทยจึงยังต้องเกาะติดสถานการณ์การสู้รบตะวันออกกลางอย่างใกล้ชิด เพราะเมื่อระบบเศรษฐกิจโลกกระทบ หมายถึงระบบเศรษฐกิจไทยก็จะได้รับผลกระทบเช่นกัน“
ผศ.ธนภัทร ชาตินักรบ ทิ้งท้าย