เรื่องดราม่าของ 'ซี 341' แมวอวกาศ ตัวแรกและตัวเดียวของโลก
เรื่องดราม่าของ ‘ซี 341’ แมวอวกาศ ตัวแรกและตัวเดียวของโลก
เมื่อวันที่ 29 กันยายน นายวิมุติ วสะหลาย ฝ่ายวิชาการ สมาคมดาราศาสตร์ไทย เขียนบทความ เรื่องแมวอวกาศตัวแรกของโลก ที่ถูกหลายคนลืมไปแล้ว ดังต่อไปนี้
ย้อนหลังไปในยุคทศวรรษ 1960 โลกยังอยู่ในบรรยากาศของสงครามเย็นระหว่างสองมหาอำนาจ การชิงความเป็นใหญ่ลุกลามไปถึงห้วงอวกาศ ทั้ง โซเวียต และ สหรัฐอเมริกา ต่างเร่งพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศ โดยมีดวงจันทร์เป็นหลักชัย
ท่ามกลางสมรภูมิใหญ่ของสองยักษ์ใหญ่ ประเทศเล็กๆ อย่าง ฝรั่งเศส ก็มีโครงการอวกาศของตนเองเหมือนกัน
การที่จะไปถึงขั้นนำมนุษย์ขึ้นสู่อวกาศ ก็จะต้องมีการทดลองโดยส่งสัตว์ขึ้นไปก่อน ก่อนหน้านั้นโซเวียตประสบความสำเร็จกับการส่ง หมา ชื่อ ไลก้า ไปอวกาศมาแล้ว ฝั่ง อเมริกา ก็ส่ง ลิงชิมแปนซี ชื่อ แฮม ไปเที่ยวอวกาศกลับมาเหมือนกัน
ส่วน ฝรั่งเศส เลือกเอา แมว การทดลองดำเนินการโดย ศูนย์วิจัยและศึกษาเวชศาสตร์การบิน หรือ เซอร์มา โดยได้นำแมวมาฝึกเป็น แมวอวกาศ 14 ตัว แมวทั้งหมดต้องผ่านการฝึกทนอยู่ในซองแคบๆ เป็นเวลานานๆ ฝึกความคุ้นชินกับเครื่องมือวัดระโยงระยางที่ติดตามร่างกาย ต้องถูกเหวี่ยงในเครื่องเซนตริฟิวจ์เพื่อจำลองการอยู่ในสภาพแรงจีสูง ซึ่งจะต้องพบเจอขณะจรวดขึ้นและกลับสู่โลก
แมวแต่ละตัวที่นำมาฝึกมีการระบุตัวด้วยรหัสตัวเลข แทนที่จะเป็นชื่อทั่วไป เพื่อป้องกันมิให้นักวิทยาศาสตร์ที่เกี่ยวข้องเกิดความผูกพันกับแมวมากเกินไป
หลังจากการฝึกอย่างหฤโหด มีแมวที่ผ่านการฝึกเพียง 6 ตัวเท่านั้น และแมวที่ได้รับเลือกให้เดินทางขึ้นสู่อวกาศเป็นตัวแรกคือ แมวที่มีรหัสว่า “ซี 341” เป็นแมวตัวเมีย ลายขาวดำ
แล้ววันเดินทางมาถึง วันที่ 18 ตุลาคม 2506 เวลา 8 นาฬิกา ตามเวลาท้องถิ่น จรวดเวโรนิกทะยานขึ้นจากฐานส่งจรวดในประเทศแอลจีเรีย “ซี 341” ต้องเผชิญกับแรงจีสูงถึง 9.5 จี ขณะขึ้นจากฐาน หลังจากที่ยานทะลวงบรรยากาศขึ้นไปจนเข้าสู่พรมแดนของอวกาศจนขึ้นไปสูงสุดที่ 157 กิโลเมตรจากพื้นโลก แคปซูลก็แยกออกจากจรวด แล้วค่อยๆ ตกกลับลงมา ขาลงแมวอวกาศต้องพบกับแรงกดดันอีกครั้งด้วยแรง 7 จีก่อนที่ร่มชูชีพจะกางออก แล้วแคปซูลก็ลงถึงพื้นโลกอย่างปลอดภัย รวมเวลาเดินทางทั้งสิ้น 13 นาที ช่วงเวลาที่อยู่ในอวกาศนานราว 5 นาที แต่น่าเสียดายที่ “ซี 341” ไม่มีโอกาสได้ชมความงามของดาวบ้านเกิดจากอวกาศ เพราะแคปซูลที่อยู่ไม่มีช่องสำหรับมอง
เมื่อข่าวความสำเร็จในการเดินทางของแมวอวกาศตัวแรกแพร่สะพัดไปทั่วโลก สื่อในประเทศฝรั่งเศสจึงตั้งชื่อวีรวิฬาร์ตัวนี้ว่า “เฟลิกซ์” ตามชื่อแมวการ์ตูนชื่อดัง แต่เนื่องจาก “ซี 341” เป็นตัวเมีย ทางเซอร์มาจึงแปลงเป็น “เฟลิเซต”
เฟลิเซตจะภูมิใจในวีรกรรมตนเองหรือเปล่าก็ไม่ทราบได้ แต่ที่แน่นอนที่สุด มันต้องมีจุดจบที่ไม่สวยนักสำหรับการเป็นสัตว์อวกาศ
สองเดือนหลังจากกลับสู่โลก เฟลิเซตก็ถูกปลิดชีพเพื่อให้นักวิทยาศาสตร์ได้ศึกษาร่างกายอย่างละเอียดว่าได้รับผลกระทบจากการท่องอวกาศอย่างไรบ้าง
ยิ่งกว่านั้น การตายของเฟลิเซตก็ไม่ได้เป็นบันไดที่ทอดไปสู่ความสำเร็จในการส่งมนุษย์ไปอวกาศ เพราะฝรั่งเศสไม่เคยส่งมนุษย์ขึ้นสู่อวกาศด้วยตนเองเลย ไม่มีสิ่งใดที่สร้างขึ้นเพื่อระลึกถึงวีรกรรมของเฟลิเซต ต่างจากไลกาที่โซเวียตสร้างอนุสาวรีย์ให้ถึงสองแห่ง ส่วนแฮมก็ได้รับการฝังในหอแห่งเกียรติยศ
ชื่อของเฟลิเซตจึงค่อยๆ เลือนหายไปจากความทรงจำของผู้คน
เวลาผ่านมาถึงกว่าครึ่งศตวรรษ กว่าที่จะมีคนคิดได้ว่าควรมีสิ่งที่เป็นอนุสรณ์ถึงเฟลิเซตบ้าง แล้วสิ่งนั้นก็เกิดขึ้นในปี 2562 รูปปั้นบรอนซ์ของเฟลิเซต ตั้งสูงจากพื้นห้าฟุต ได้เปิดเผยและตั้งแสดงไว้ที่มหาวิทยาลัยอวกาศนานาชาติในสทราซบูร์
รูปปั้นนี้เป็นฝีมือของประติมากรชื่อก้องโลก กิล ปาร์เกอร์ ปั้นเป็นรูปเฟลิเซตยืนอยู่บนลูกโลก แหงนหน้ามองดูท้องฟ้า ที่ที่มันเคยไปเยือนเมื่อนานมาแล้ว จนได้กลายเป็นแมวอวกาศตัวแรกและตัวเดียวของโลก