Forced Sell คืออะไร? ทำไมเกิดขึ้นบ่อยกับหุ้นไทย

Forced Sell กลายเป็นคำที่ถูกได้ยินบ่อยมาก สำหรับตลาดหุ้นช่วงที่ผ่านมา ดูเหมือนจะถูกหยิบมาอธิบายว่าการถูก Forced Sell คือเบื้องหลังที่ทำให้ราคาหุ้นชื่อดังต่างๆ ตกลงอย่างรุนแรงในระยะเวลาอันสั้น ว่ากันว่านี่คือหนึ่งในสาเหตุที่บ่อนทำลายตลาดหุ้นไทย

คำถามคือ Forced Sell คืออะไร มีรายละเอียด ต้นสายปลายเหตุ และวิธีการอย่างไรบ้าง วันนี้เราจะมาสรุปให้เข้าใจง่ายๆ

ในเว็บไซต์ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ได้อธิบายความหมายของ Forced Sell อย่างเป็นทางการไว้ว่าคือ “การบังคับขาย” เป็นเหตุการณ์ที่บริษัทหลักทรัพย์ที่เป็นเจ้าหนี้ นำส่วนหนึ่งของหลักทรัพย์ในบัญชีเงินกู้ยืมซื้อหลักทรัพย์ของลูกค้าออกขาย เพื่อเป็นการลดภาระหนี้ของลูกค้ารายนั้น บริษัทหลักทรัพย์จะทำการบังคับขายก็ต่อเมื่อหลักประกันหนี้ของลูกค้ามีมูลค่าลดลง เมื่อเทียบกับมูลค่าหลักทรัพย์ที่ซื้อไว้แล้ว โดยมีอัตราส่วนเท่ากับหรือต่ำกว่าระดับอัตราหลักประกันที่ต้องดำรงไว้ (Maintenance Margin Rate) ที่เป็นเกณฑ์การบังคับขาย

หากให้สรุปสั้นๆ Forced Sell เกิดจากการที่เรานำหุ้นไปวางเป็นหลักทรัพย์ค้ำประกันกับโบรกเกอร์ แล้วราคาหุ้นปรับตัวลงต่ำกว่าระดับที่กำหนด จนมีผลต่อมูลค่าหลักทรัพย์ค้ำประกัน ทำให้โบรกเกอร์ต้องบังคับขายหุ้นในพอร์ตของนักลงทุนเพื่อป้องกันความเสี่ยง โดยไม่ต้องได้รับการยินยอมจากนักลงทุนล่วงหน้า

ทว่าเบื้องหลังของการที่เกิด Forced Sell ได้นั้นมาจากการที่เจ้าของหุ้นจำนวนมาก นำหุ้นไปเป็นหลักทรัพย์ค้ำประกันวงเงินสินเชื่อเพื่อการซื้อหุ้น และนำเงินมาซื้อขายหรือเล่นหุ้นตัวเอง ผ่านการเปิดบัญชีมาร์จิน (Margin Account) หรือที่เรียกอีกชื่อว่าบัญชี Credit Balance

บัญชีมาร์จิน เป็นบัญชีที่โบรกเกอร์เปิดเพื่อให้สินเชื่อกับนักลงทุนในการลงทุนในการซื้อหุ้น โดยนักลงทุนจ่ายเงินซื้อเองส่วนหนึ่ง และอีกส่วนที่เหลือจะเป็นการกู้ยืมเงินจากโบรกเกอร์ แต่ว่านักลงทุนจะต้องนำเงินสดหรือหุ้นมาวางเป็นหลักประกันสำหรับชำระหนี้ ตามสัดส่วนที่โบรกเกอร์กำหนด

ยกตัวอย่างเช่น กำหนดสัดส่วนที่ 50% ของวงเงินกู้ เพราะฉะนั้นในการซื้อหุ้น 100 บาท นักลงทุนออกเงินตัวเอง 50 บาท และใช้เงินโบรกเกอร์อีก 50 บาท ซึ่งนักลงทุนจะต้องจ่ายดอกเบี้ยสำหรับเงินกู้ด้วย

ข้อควรระวังในการเลือกใช้บัญชีประเภทนี้ คือวงเงินกู้ยืมอาจเพิ่มขึ้นหรือลดลงตามราคาหุ้นที่วางไว้เป็นหลักประกัน ซึ่งการลงทุนในผ่านบัญชีมาร์จิน คงไม่มีเหตุการณ์เลวร้ายอะไรเกิดขึ้นหากหุ้นที่นำไปจำนำปรับตัวเป็นขาขึ้น ทว่าในทางกลับกัน หากราคาหุ้นลดลงจนมูลค่าหลักประกันของเราต่ำกว่าเกณฑ์ที่กำหนด เราจะเจอกับสถานการณ์ที่เรียกว่า Margin Call

นั่นคือการที่โบรกเกอร์ให้เรานำเงินสด หรือหุ้นมาวางเป็นหลักประกันเพิ่มเติม เพื่อไม่ให้มูลค่าหลักประกันต่ำกว่าอัตราหลักประกันที่กำหนดไว้ แต่ถ้าเราไม่วางหลักประกันเพิ่มภายในระยะเวลาที่โบรกเกอร์กำหนด ขณะที่ราคาหุ้นยังปรับตัวลงต่อถึงจุดหนึ่ง โบรกเกอร์ก็จะมีสิทธิบังคับขายหุ้นได้ทุกราคา หรือก็คือการเกิด Forced Sell ทีอธิบายไปข้างต้นนั่นเอง

ผลกระทบของ Forced Sell นั้นมีตั้งแต่ทำให้การขาดทุนที่เพิ่มขึ้น เพราะ Forced Sell มักเกิดขึ้นในช่วงที่ราคาหุ้นกำลังลดลง การขายหุ้นในช่วงราคาต่ำอาจทำให้นักลงทุนขาดทุนมากขึ้น อีกทั้งยังกระทบแผนการลงทุนระยะยาว สูญเสียโอกาสในการฟื้นตัวของราคา รวมไปถึงการรู้สึกสูญเสียความมั่นใจ ซึ่งอาจนำไปสู่การตัดสินใจที่ผิดพลาดในอนาคต

อย่างกรณีล่าสุดที่หุ้น RS หรือ บริษัท อาร์เอส จำกัด (มหาชน) ที่ราคาร่วงติด Floor มูลค่าหายไปกว่า 8 พันล้านบาท ในเวลาแค่ 3 วัน บริษัทออกมาชี้แจงแล้วว่าราคาหุ้นที่ปรับตัวลดลงในช่วงที่ผ่านมา ส่วนหนึ่งเกิดจากธุรกรรมทางการเงินส่วนบุคคลของผู้บริหาร ซึ่งใช้หุ้นจำนวนหนึ่งเป็นหลักทรัพย์ค้ำประกันสำหรับธุรกรรมทางการเงินส่วนบุคคล และเมื่อราคาหุ้นปรับลดลง จึงเกิดการขายหลักทรัพย์ตามเงื่อนไข (Forced Sell) ขณะที่อีกสาเหตุหนึ่งเกิดจากปัจจัยภายนอกและกลไกตลาด

สรุปแล้ว Forced Sell เป็นสถานการณ์ที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้นในการลงทุน แต่ก็เป็นสิ่งที่นักลงทุนควรทำความเข้าใจและเตรียมตัวรับมืออย่างรอบคอบ การลงทุนด้วยความระมัดระวังและการจัดการความเสี่ยงอย่างเหมาะสม จะช่วยให้นักลงทุนสามารถหลีกเลี่ยงสถานการณ์นี้ได้ และยังคงรักษาเสถียรภาพของพอร์ตในระยะยาว

อ่านข่าวเพิ่มเติม

• เก็งแนวโน้มหุ้นแบงก์ ต้นปี 2568 ชู 'SCB-TTB-TISCO-KKP' ปันผลเด่น
• คาดหุ้นไทยปี 2568 แกว่งกรอบ 1,490-1,600 จุด เช็กหุ้นเด่น 4 กลุ่มที่นี่
• 'GULF' ได้รับการประเมินหุ้นยั่งยืน SET ESG Ratings ปี 2567 ระดับ AAA

ติดตามเราได้ที่

เว็บไซต์ : https://www.thebangkokinsight.com/
Facebook: https://www.facebook.com/TheBangkokInsight
X: https://twitter.com/BangkokInsight
Instagram: https://www.instagram.com/thebangkokinsight/
Youtube: https://www.youtube.com/channel/UCYmFfMznVRzgh5ntwCz2Yx