นักวิทย์เตือน 'เชื้อกินสมอง' อาจกระจายไปทั่วทุกพื้นที่ ท่ามกลางภาวะโลกร้อน

นักวิทยาศาสตร์เตือน ‘เชื้อกินสมอง’ อาจกลายเป็นเรื่องปกติมากขึ้นท่ามกลางภาวะโลกร้อนและการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ

อุณหภูมิของโลกกำลังเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ จนทำให้ปี 2023 ที่ผ่านมามีฤดูร้อนที่สุดในรอบ 2,000 ปี ขณะเดียวกันเมื่อปลายเดือนกรกฎาคมล่าสุดที่ผ่านมา โลกก็มีวันที่ร้อนที่สุดเท่าที่เคยบันทึกมา อุณหภูมิที่พุ่งสูงขึ้นได้ทำลายสถิติในหลายพื้นที่ ซึ่งไม่เพียงแค่สร้างผลกระทบให้กับมนุษย์เท่านัน แต่ยังรวมถึงสิ่งมีชีวิตตัวเล็กอื่น ๆ ด้วยเช่นกัน

เชื้ออะมีบาชนิดนีเกลอเรีย (Naegleria fowleri) ได้กลายเป็นหนึ่งในภัยคุกคามที่ดูเหมือนว่าจะแพร่กระจายไปทั่วมากขึ้น ท่ามกลางภาวะโลกร้อน เนื่องจากพวกมันชื่นชอบอุณหภูมิอบอุ่น ทำให้ N. fowleri อาจแฝงตัวอยู่ในแหล่งน้ำจืด ไม่ว่าจะเป็นแม่น้ำ น้ำประปา หรือแม้แต่สระว่ายน้ำ

“มันสามารถเติบโตได้ในสภาพแวดล้อมที่หลากหลาย” Leigha Stahl จากมหาวิทยาลัยอลาบามา ซึ่งได้ศึกษาว่าสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไป จะส่งผลกระทบอย่างไรต่อเชื้อ N. fowleri กล่าว

สิ่งที่ทำให้มันอันตรายก็คือ อะมีบาชนิดนี้สามารถเข้าสู่สมองได้ผ่านเส้นประสาทในจมูก แล้วเข้าไปทำลายเซลล์สมอง กลายเป็นภาวะทางการแพทย์ที่ร้ายเรียกซึ่งมีชื่อว่า โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากอะมีบาชนิดปฐมภูมิ (PAM) หรือเรียกกันง่าย ๆ ว่า ‘เชื้อกินสมอง’

ในอดีตที่ผ่านมานักวิทยาศาสตร์พบว่า N. fowleri ชนิดนี้นั้นอยู่ในแหล่งน้ำที่มีอากาศอบอุ่น โดยส่วนใหญ่อยู่ในเขตร้อน แต่งานวิจัยใหม่จาก Stahl ระบุว่า อะมีบาชนิดนี้สามารถทนต่อการเปลี่ยนแปลงในสภาพแวดล้อมที่สุดขั้วได้ พวกมันสามารถเติบโตในน้ำอุณหภูมิ 46 องศาเซลเซียส และบางครั้งก็แพร่พันธุ์ได้ในอุณหภูมิต่ำเช่น 26 องศาเซลเซียส

เมื่อรวมเข้ากับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศและมลพิษในแหล่งน้ำ ซึ่งเพิ่มปริมาณอินทรีย์วัตถุ (เช่นการทิ้งขยะลงแม่น้ำ) การกระทำดังกล่าวยิ่งทำให้จุลินทรีย์ในน้ำเพิ่มจำนวนขึ้นมหาศาล และนั่นทำให้อันตรายของพวกมันน่ากังวลยิ่งขึ้น

“สิ่งที่คุณอาจเห็นก็คือ จำนวนสิ่งมีชีวิตที่เพิ่มขึ้นหลังจากเหตุการณ์สภาพอากาศเลวร้าย” Charles Gerba ศาสตราจารย์ด้านจุลชีววิทยาและสาธารณสุขแห่งมหาวิทยาลัยแอริโซนา กล่าว “ดังนั้น ยิ่งน้ำมีสารอาหารมากเท่าไหร่ แบคทีเรียที่คุณได้รับก็จะมีมากขึ้นเท่านั้น”

การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวสอดคล้องกับอัตราผู้ติดเชื้อ N. fowleri ที่เพิ่มขึ้นในพื้นที่ต่าง ๆ ทั้งในละติจูดใต้และเหนือ ในสหรัฐอเมริการะบุว่ามีผู้ป่วยเพิ่มขึ้นประมาณ 1-2 รายต่อปี กระนั้นก็ยังไม่มีการศึกษาที่เจาะลึกถึงเรื่องนี้เท่าที่ควร แต่อย่างไรก็ตามนักวิทยาศาสตร์ได้เตือนถึงสิ่งที่อาจเกิดขึ้น

“เราพบว่าโรคนี้ค่อย ๆ แพร่กระจายไปยังรัฐต่าง ๆ ทางตอนเหนือมากขึ้นเรื่อย ๆ” Gerba กล่าว และเมื่อโลกมีช่วงเวลาที่ ‘ร้อน’ ยาวนานขึ้น “ช่วงเวลาที่คุณจะพบเชื้อ N. fowleri ก็จะเพิ่มมากขึ้นด้วย”

ที่มา

https://www.cell.com/…/abstract/S1471-4922(19)30267-3…

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jeu.12964

https://www.livescience.com/…/brain-eating-infections…

Photo : The Pathology of the Brain Eating Amoeba Naegleria fowleri (2024)