ทำอย่างไรดี เมื่อเรา “กลัวเข็มฉีดยา”

Spoil

• การที่คนเรากลัวเข็มเกิดจากประสบการณ์ในวัยเด็กที่เลวร้าย
• ถึงแม้การกำจัดความกลัวไปเลยจะทำได้ยาก แต่ก็มีวิธีบรรเทาให้ความกลัวทุเลาลงได้

ในช่วงนี้อย่างที่ทราบกันดีว่าเป็นช่วงที่ทางรัฐบาลเร่งทยอยฉีดวัคซีนให้กับทั้งนักเรียน รวมไปถึงประชาชนทั่วไป และเมื่อพูดถึงหนึ่งในปัญหาที่พี่เชื่อเหลือเกินว่า น่าจะมีน้องๆ หลายคนประสบอยู่เวลาจะเดินทางไปฉีดวัคซีน หลายคนอาจจะมีภาวะ “กลัวเข็ม”ขึ้นมา มันเกิดขึ้นได้ยังไง และเราจะพอมีทางบรรเทาอาการพวกนี้ได้มั้ย วันนี้พี่แทนนี่จะมาอธิบายให้ฟัง ไปกัน!

ภาวะกลัวเข็มหรือ Trypanophobiaเป็นหนึ่งในโรคกลุ่มความวิตกกังวล ที่จะแสดงอาการกลัวการทำหัตถการทางการแพทย์อย่างรุนแรง ไม่ว่าจะเป็นเจาะเลือด เจาะน้ำเกลือ หรือการฉีดยา โดยเวลาเรากลัวอะไรแบบนี้ มันก็จะแสดงพฤติกรรมที่ชัดเจนว่าเราไม่อยากเจอสิ่งนั้น เช่น

• หลีกเลี่ยงไม่ไปรับการเจาะ/ฉีด
• แสดงอาการกลัวทางกายอย่างการหายใจเร็ว ความดันไม่ปกติ อาจรุนแรงถึงการเป็นลมได้

โดยสาเหตุหลักของอาการกลัวเช่นนั้นก็มักจะเกิดจาก การเจอประสบการณ์ที่เลวร้ายเกี่ยวกับเข็มตั้งแต่วัยเด็ก ที่ฝังใจเราเรื่อยมา ก่อเป็นความกลัวและกังวลถึงความอันตราย แล้วพอมาถึงเวลานี้ เวลาที่เราจำเป็นต้องฉีดวัคซีนอย่างเลี่ยงไม่ได้ มันก็จะเป็นช่วงที่ความรู้สึกประมาณว่าแบบ “กลัวก็กลัว แต่ก็อยากฉีด” แบบนี้ เราจะทำยังไงได้บ้างเพื่อเป็นการ “บรรเทาความกลัว” ให้เบาลงได้บ้าง

ก่อนอื่น ที่พี่เองใช้คำว่า “บรรเทา”มันก็เพราะว่าเรื่องของความกลัวบางสิ่งอย่างรุนแรง (Phobia)ไม่ใช่อาการที่จะหายไปได้ง่ายเลย

บางคนต้องใช้เวลานานและวิธีการที่หลากหลายมากเหมือนกัน กว่าจะกำจัดมันไปได้หมด เพราะฉะนั้นต่อไป พี่จะลิสต์วิธีการจัดการกับความกลัว เมื่อเรากำลังจะถูกทำไงให้ผ่านไปได้อย่างราบรื่น ไปดูกัน!

ก่อนฉีด : จินตนาการ “ฉีดวัคซีนทิพย์”

ใช่ฮะ การลองนึกถึงตัวเองโดนเข็มก่อนเนี่ย ช่วยได้ทีเดียว ทางจิตบำบัดเขาจะเรียกวิธีการนี้ว่าการตั้ง “Fear ladder” โดยทำง่ายๆ ขั้นแรกให้ลองนึกภาพตัวเองถูกเข็มในหัวก่อน นึกจนกว่าเรารู้สึกว่า โอเคสบายใจแล้ว ค่อยปรับระดับให้เราค่อยๆ เข้าใกล้สิ่งที่กลัวมากขึ้น เช่น เริ่มดูรูปคนโดนฉีดยา -> ดูคนโดนฉีดยาในชีวิตจริง -> จับเข็มฉีดยา ไปเรื่อยๆ แต่ย้ำ ถ้าเรายังรู้สึกไม่สบายใจหรือรับมันได้ไหวจริงๆ “อย่าข้ามขั้นเป็นอันขาดนะ”

ตอนกำลังฉีด : อย่ามองเข็ม

วิธีการคลาสสิคที่หมอพยาบาลเองก็จะบอก เวลาเขาเห็นเราเกร็งตัวจนออกอาการ ก็คือไม่ต้องไปมองมันนี่แหละ หลับตาปี๋เลยก็ได้ยิ่งดี

ฝึกการหายใจอย่างผ่อนคลาย

Breathing technique เป็นอีกวิธีการที่ช่วยพอทำให้เราดึงสติกลับมาจากความวิตกกังวล วิธีการคือลองตั้งสมาธิและกำหนดลมหายใจเข้าออกช้าๆ เหมือนเวลานั่งสมาธิเลย แต่โฟกัสไปที่ลมหายใจเยอะๆ และพยายามไม่นึกถึงเข็ม

บอกคุณหมอพยาบาลก่อนได้ว่า “เรากลัวเข็มจริงๆ”

เราสามารถบอกความกังวลของเราให้ฟังก่อนได้ อย่างน้อยคำแนะนำจากหมอหรือพี่พยาบาล ก็จะเป็นคำแนะนำดีๆ ได้เช่นกันนะ

ส่วนตัวแล้วพี่เองก็เป็นหนึ่งคนที่กลัวเข็มมาก มากชนิดที่ ถ้าเต็ม 10 ให้ 9 เลย

พี่เองก็เพิ่งจะก้าวข้ามความกลัวนี้ของตัวเองมาได้ไม่นาน เพราะเพิ่งไปฉีดวัคซีนมานี่เอง ก่อนหน้านี้พี่จะกังวลมาก ชอบถามคนรอบตัวว่ามันเจ็บมั้ย ก็จะได้คำตอบคล้ายกันตลอดแบบ “เจ็บนิดเดียว มดกัด” แต่ในหัวเราคือ “มันเจ็บมากกกกก” อะไรแบบนี้ แต่อาทิตย์ที่ผ่านมาเพิ่งไปฉีด นั่งตัวเกร็งเหมือนกัน แต่แค่ 3 วินาทีเองมั้งทุกอย่างก็เสร็จ มันแปปเดียวจริงๆ และวิธีการข้างบนนี้ พี่เองก็ใช้ทั้งหมดเลยเช่นกันตอนนั้น มันช่วยให้พี่ไม่แพนิคได้จริงๆ

พี่เลยมองว่า ถ้าเราผ่านครั้งแรกครั้งสำคัญมาได้ เราก็จะกลัวมันน้อยลง

ไม่ใช่แค่เข็มด้วย หมายถึงทุกอย่างที่เรากลัวนั่นแหละฮะ

ไม่มีทางใดที่จะแก้ไขมันได้ดีไปกว่า "การเผชิญหน้ากับความกลัวของตัวเอง"

สุดท้ายนี้ถ้าน้องๆ คนไหนที่กลัวเข็มเหมือนกัน ลองเมนต์บอกพี่มากันได้นะว่า “กลัวสุดเต็ม 10 ให้กี่คะแนน”แล้วที่สำคัญ “อย่าลืมแชร์ให้เพื่อนๆ ที่กลัวเข็มได้อ่านกันด้วยนะ” :)