ทะเลอันดามันมีพระอภัยมณี ของสุนทรภู่ เรียนรู้โลกสากล โดย สุจิตต์ วงษ์เทศ
รัฐบาลก่อนๆ ตั้งแต่ราว 60 ปีที่แล้ว เคยใช้สุนทรภู่และวรรณกรรมเรื่องพระอภัยมณีเป็นสิ่งเร้าและดึงดูดนักท่องเที่ยวไปทะเลระยองและชายฝั่งทะเลตะวันออก อย่างได้ผลดีเยี่ยมยาวนานตราบจนทุกวันนี้ (แม้เรื่องสุนทรภู่จะแผ่วลง เพราะข้อมูลเปลี่ยนไป แต่ก็ยังดึงดูดได้)
การประชุม ครม.สัญจร ที่ จ. ระนอง รัฐบาลมีมติจัดงบพัฒนากลุ่มจังหวัดภาคใต้ฝั่ง
อันดามัน (หมายถึงฝั่งทะเลอันดามัน) อยู่ทางชายฝั่งทะเลตะวันตกของไทย
ทะเลอันดามันมีความสำคัญต่อประวัติศาสตร์ไทย ดังนี้
1.เส้นทางการค้าระยะไกลทางทะเลสมัยแรกเริ่ม ทำให้มีชื่อ “สุวรรณภูมิ” ราว 2,000 ปีมาแล้ว หรือ พ.ศ. 500
2.เส้นทางการค้าโลกแรกเริ่ม นำเข้าศาสนาใหญ่ (คือพราหมณ์-ฮินดู และพุทธ) ถึงอุษาคเนย์และไทย ราว 1,500 ปีมาแล้ว หรือ พ.ศ. 1000
3.เส้นทางการค้ากับตะวันตก เริ่มด้วยโปรตุเกส
4.เส้นทางยุโรปล่าอาณานิคม
5.เส้นทางพระอภัยมณีของสุนทรภู่
ต้องทบทวนประวัติสุนทรภู่ มหากวีกระฎุมพี ผู้สร้างสรรค์วรรณกรรมเรื่องพระอภัยมณี ดังนี้
ถูกใส่ร้าย ว่าเป็น “อาลักษณ์ขี้เมา เจ้าชู้ อยู่อย่างไพร่ ไร้เคหา ต้องลอยเรือแต่งหนังสือขายเพื่อเลี้ยงชีพ”
แต่หลักฐานวิชาการ พบว่าสุนทรภู่ “เกิดวังหลัง ชาวบางกอก เป็นขุนนางข้าราชการใกล้ชิด ร.2 เป็นนักปราชญ์ฝักใฝ่อ่านเขียนเรียนรู้เท่าทันโลกสากล”
นักวิชาการไทยเข้าใจคลาดเคลื่อนว่าสุนทรภู่เกิดบ้านกร่ำ เมืองแกลง จ. ระยอง และแต่งพระอภัยมณีใช้ฉากอ่าวไทย ทะเลระยอง
แต่หลักฐานจากตัวบทในกลอนพระอภัยมณีซึ่งสุนทรภู่แต่งบอกไว้เอง ว่าเรื่องราวทั้งหมดเกิดในทะเลอันดามัน (สุนทรภู่เรียกทะเลอันดามันในพระอภัยมณีว่าทะเล “อโนมาน”)
พระอภัยมณีมีฉากทะเลอันดามัน พื้นที่ จ. ระนอง, พังงา, ภูเก็ต, กระบี่, ตรัง ตั้งแต่ต้นเรื่องว่าพระอภัยมณีกับศรีสุวรรณถูกไล่ออกจากเมือง แล้วพเนจรออกไปทาง “ด่านสิงขร” (ประจวบคีรีขันธ์) ถึงชายฝั่งทะเลตั้งแต่เมืองมะริด (พม่า) ลงไป พบสามพราหมณ์, ผีเสื้อสมุทร, นางเงือก, นางสุวรรณมาลี (เมืองผลึกคือถลาง-ภูเก็ต) เป็นต้น
เกาะแก้วพิสดาร ในพระอภัยมณี (คือกลุ่มเกาะนิโคบาร์ อยู่กลางทะเลอันดามัน) พระฤๅษีมีศิษย์นานาชาติที่รอดจากเรือแตก ดังนั้นพระฤๅษีพูดหลายภาษา และพระอภัยมณีต้องพูดภาษานานาชาติได้ด้วย
สุนทรภู่รู้หลายภาษา ดูจากงานอย่างน้อย 2 เล่ม คือ พระอภัยมณีกับรำพันพิลาป พรรณนาบ้านเมืองรอบทะเลอันดามัน (ซึ่งเป็นเมืองขึ้นอังกฤษและฝรั่งเศส) นอกจากนั้นยังพาดพิงบ้านเมืองต่างๆ เกือบครึ่งโลก
การศึกษาไทย รู้จักสุนทรภู่ในแง่ลบ คือ อาลักษณ์ขี้เมา เจ้าชู้ ทั้งๆ ไม่มีหลักฐาน แต่ใช้สามัญสำนึกเดาสุ่มจากกลอนนิราศบางวรรคเท่านั้น ซึ่งไม่ถูกต้อง
สุนทรภู่จัดอยู่ในกลุ่มนักปราชญ์ราชสำนัก ร.2 และเป็นนักอ่าน, นักเขียน, นักเรียนรู้เท่าทันโลกสากลตลอดชีวิต (ซึ่งดูได้จากงานวรรณกรรมของท่าน) แต่ระบบการศึกษาไทยไม่พูดถึง
คนไทยส่วนมากหรือเกือบหมดที่ผ่านระบบโรงเรียนต่างรู้จักมักคุ้นสุนทรภู่ ฉะนั้นสังคมไทยน่าจะยกย่องสุนทรภู่เป็นต้นแบบอ่านเขียนเรียนรู้เท่าทันโลกสากลจนตลอดชีวิต
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : ทะเลอันดามันมีพระอภัยมณี ของสุนทรภู่ เรียนรู้โลกสากล โดย สุจิตต์ วงษ์เทศ
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.matichon.co.th