แผ่นเปลือกโลกอาหรับ, ยูเรเซีย กำลังแตกออกจากกัน ทำให้เทือกเขาซากรอสจมลง
แผ่นเปลือกโลกอาหรับและยูเรเซียกำลังแตกออกจากกัน พื้นทะเลโบราณเหล่านี้อาจทำให้ภูมิประเทศตั้งแต่ตะวันตกเฉียงใต้ของตุรเคียไปจนถึงตะวันตกเฉียงเหนือของอิหร่านเปลี่ยนแปลงไป
เป็นเวลาหลายล้านปีแล้วที่แผ่นเปลือกโลกอาหรับและยูเรเซียได้เคลื่อนตัวเข้าหากัน โดยพื้นทะเลใต้ดินโบราณที่อยู่ระหว่างแผ่นเปลือกโลกทั้งสองซึ่งมีชื่อว่า ‘แผ่นมหาสมุทรนีโอเทธิส’ (Neotethys oceanic plate) ต้องถูกบังคับให้เคลื่อนตัวเข้าไปในพื้นโลกมาขึ้น
ขณะเดียวกันเปลือกโลกทั้งสองที่อยู่ด้านบนก็ชนกันทำให้ขอบของทั้งคู่พับและยกขึ้น ก่อตัวเป็นเทือกเขาซากรอสในปัจจุบัน ซึ่งในที่ผ่านมานักวิทยาศาสตร์ไม่ได้ให้ความสนใจมากนักเนื่องจากพวกเขาเชื่อว่าแผ่นเปลือกโลกก็จะยังคงเคลื่อนเข้าหากันไปอีกนาน
อย่างไรก็ตามงานวิจัยใหม่ที่เผยแพร่บนวารสาร Solid Earth เผยให้เห็นว่าไม่เป็นเช่นนั้นเสมอไป โดยเฉพาะในช่วง 20 ล้านปีที่ผ่านมา เทือกเขาซากรอสได้สร้างความเปลี่ยนแปลงมากมายต่อพื้นผิวโลก ด้วยน้ำหนักอันมหาศาลของมันทำให้พื้นผิวโลกโค้งงอ และก่อให้เกิดแอ่งที่เต็มไปด้วยตะกอน
ซึ่งนักวิจัยพบว่าแอ่งเหล่านั้นมีความลึกถึง 3-4 กิโลเมตรมากกว่าที่คาดไว้ มันจึงหมายความว่า แผ่นมหาสมุทรที่จมลงนั้นกำลังดึงพื้นผิวโลกลงมาด้วย รวมถึงมวลของเทืองเขาซากรอสเองด้วย
“เมื่อพิจารณาจากลักษณะภูมิประเทศที่ค่อนข้างปานกลางในพื้นที่ซากรอสทางตะวันเฉียงเหนือ จึงน่าแปลกใจที่พบว่ามีตะกอนจำนวนมากสะสมตัวอยู่ใต้พื้นที่ส่วนหนึ่งของที่ที่เราทำการศึกษา” ดร. Renas Koshnaw จากภาควิชาธรณีวิทยาโครงสร้างและธรณีความร้อนใต้พิภพ มหาวิทยาลัย Göttingen กล่าว
“ซึ่งหมายความว่าแอ่งของแผ่นดินมีมากเกินไป เกินกว่าจะเกิดจากตัวเทือกขาซากรอสเอง” พร้อมเสริมว่า “แผ่นเปลือกโลกนี้กำลังดึงภูมิภาคนี้ลงมาจากด้านล่าง ทำให้เกิดพื้นที่สำหรับสะสมของตะกอนมากขึ้น เมื่อเข้าใกล้ตุรเคีย แอ่งที่เต็มไปด้วยตะกอนนี้จะตื้นขึ้นมาก ซึ่งบ่งชี้ว่าแผ่นเปลือกโลกกำลังแตกออกในบริเวณนี้ ทำให้แรงดึงที่กดลงมาลดลง”
กล่าวอย่างง่าย แผ่นมหาสมุทรนีโอเทธิสจมลงใต้แผ่นเปลือกโลกอาหรับและยูเรเซีย สิ่งนี้ทำให้แผ่นเปลือกโลกทั้งสองโดนดึงลงไปเช่นเดียวกัน อีกทั้งยังเสริมด้วยน้ำหนักของเทือกเขาที่กดลงไปทำให้เกิดเป็นเหมือนแอ่ง (นึกภาพง่าย ๆ เป็นหลุมดูด)
ซึ่งหากมีแอ่งก็หมายความมันมีพื้นที่ว่างให้ไหลลงไป มันจึงมีความหมายต่อไปว่า แผ่นเปลือกโลกกำลังแตกออกนั่นเอง (ตามทฤษฏีแล้วน้ำหนักเทือกเขาเพียงอย่างเดียวไม่น่าจะก่อให้เกิดหลุมลึกขนาดนี้ได้)
เป็นไปได้ว่าแผ่นมหาสมุทรนีโอเทธิสกำลังจมลงไปในชั้นแมนเทิลของโลก ซึ่งเป็นชั้นหินหลอมเหลวที่อยู่ระหว่างเปลือกโลกและแกนโลก ข้อมูลเหล่านี้จะต้องมีการติดตามและสังเกตการณ์ต่อไปเพื่อยืนยันสิ่งที่เกิดขึ้น
แต่สำหรับผู้คนทั่วไปนั้นไม่มีอะไรต้องกังวล เนื่องจากกระบวนการทางธรณีวิทยาเหล่านี้จะใช้เวลาอีกนานแสนนานกว่าจะเห็นการเปลี่ยนแปลงได้ชัดเจน ดังนั้นเทือกเขาซากรอสที่ตั้งอยู่ในภูมิภาคตุรเคียไปจนถึงอิหร่าน จะไม่ถูกดูดหายเข้าไปในพริบตา
ที่มา
https://se.copernicus.org/articles/15/1365/2024/