พฤติกรรมการนอนของสัตว์โลก มีมาแต่ยุคก่อนเกิดวิวัฒนาการสมอง

พฤติกรรมการนอนของสัตว์โลก มีมาแต่ยุคก่อนเกิดวิวัฒนาการสมอง - BBCไทย

"สัตว์โลกล้วนจำเป็นต้องนอนหลับพักผ่อน" ข้อความนี้ได้รับการพิสูจน์ว่าถูกต้อง เมื่อล่าสุดนักชีววิทยาค้นพบว่า แม้แต่สัตว์ชั้นต่ำที่มีโครงสร้างร่างกายแบบพื้นฐานเช่นตัวไฮดราและแมงกะพรุนที่ปราศจากสมอง ก็ยังมีภาวะคล้ายงีบหลับกับเขาด้วย

สมองเป็นอวัยวะที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการนอนของสัตว์ทั่วไปอย่างมาก ทำให้ทีมนักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยคิวชูของญี่ปุ่นตั้งคำถามว่า สัตว์ไร้สมองที่ถือกำเนิดและอยู่มาโดยมีสรีระแทบไม่เปลี่ยนแปลงตั้งแต่ยุคดึกดำบรรพ์นั้น สามารถจะนอนหลับได้หรือไม่ ซึ่งผลการศึกษาล่าสุดของทีมวิจัยดังกล่าวพบว่าพวกมันทำได้ อันเป็นข้อพิสูจน์ว่าการนอนนั้นมีมาก่อนที่อวัยวะอย่างสมองจะมีวิวัฒนาการเกิดขึ้นมาเสียอีก

• วงจรหลับ-ตื่นของคุณเป็นแบบไหน ? เผยนาฬิกาชีวภาพ 6 แบบของมนุษย์
• นอนดมกลิ่นจากเสื้อผ้าของคนรักทำให้หลับสบายขึ้น
• คลื่นสัญญาณบางชนิดช่วย "ล้างสมอง" ขจัดสารพิษตกค้างขณะหลับ

รายงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Science Advances ระบุว่า มีการติดตั้งกล้องจับตาดูความเคลื่อนไหวของไฮดราสายพันธุ์ Hydra vulgaris เพื่อวิเคราะห์ว่ามันมีภาวะที่คล้ายกับการนอนหลับหรือไม่ โดยแยกแยะจากช่วงเวลาที่มันดูสงบนิ่งและเคลื่อนไหวลดน้อยลงมาก แต่ก็ยังถูกกระตุ้นรบกวนให้กลับมาเคลื่อนไหวมากขึ้นได้ด้วยแสงไฟวาบจากอุปกรณ์แฟลช

ทีมผู้วิจัยพบว่าไฮดรามีวงจรการหลับและตื่นรอบละ 4 ชั่วโมงสลับกันไป แถมยังแสดงอาการนอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพอเมื่อถูกรบกวนด้วย เช่นมันอาจนอนในรอบต่อไปนานขึ้น หรือเซลล์มีการเจริญเติบโตลดน้อยลง โดยไฮดรานั้นไวต่อการรบกวนด้วยแรงสั่นสะเทือนและการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิ

TAICHI Q. ITOH / KYUSHU UNIVERSITY
Hydra vulgaris เป็นสัตว์ไม่มีสมองที่ใช้ในการศึกษาสภาวะคล้ายการนอนหลับในครั้งนี้

นอกจากนี้ ทีมผู้วิจัยยังทดลองให้สารเคมีควบคุมการนอนหลับในมนุษย์ เช่นฮอร์โมนเมลาโทนินและสารสื่อประสาท GABA กับไฮดราด้วย ซึ่งผลปรากฏว่าสารเหล่านี้ช่วยให้พวกมันนอนหลับได้นานขึ้นเหมือนกับที่พบในคน แต่การทดลองให้สารโดพามีนที่เป็นสารกระตุ้นให้ไม่ง่วง กลับให้ผลตรงกันข้ามกับไฮดรา

ดร. ไทจิ อิโต ผู้นำทีมวิจัยกล่าวสรุปว่า "การทดลองของเราให้ผลเป็นหลักฐานชัดเจนที่ยืนยันว่า สัตว์โลกมีกลไกภายในร่างกายที่สัมพันธ์กับการนอนหลับมาตั้งแต่แรก ก่อนที่จะวิวัฒนาการระบบประสาทส่วนกลางขึ้นมาเสียอีก โดยมีการเก็บรักษากลไกเหล่านี้เอาไว้ในขณะที่สมองกำลังวิวัฒนาการอยู่"