BRICS คือกลุ่ม ประเทศกำลังพัฒนา ‘มาริษ’ แจงการเข้าร่วม BRICS ไม่ใช่การเลือกข้างมหาอำนาจ แต่เป็นการสมดุลขั้วอำนาจเพื่อรักษาผลประโยชน์ของชาติ

รศ.ดร. นันทนา นันทวโรภาสสมาชิกวุฒิสภา ตั้งกระทู้ถาม นายมาริษ เสงี่ยมพงษ์รมว. ต่างประเทศว่า การที่ประเทศไทยเข้าร่วมในกรอบความร่วมมือของกลุ่มประเทศ BRICS นั้นจะส่งผลกระทบต่อประเทศไทยหรือไม่ เนื่องจากในเวลานี้ นโยบายของโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐนั้น ได้สร้างบรรยากาศการแบ่งขั้วของชาติมหาอำนาจ

อีกทั้งสงครามการค้าระหว่างสหรัฐและจีนได้เกิดขึ้นแล้ว และถึงแม้ว่าในเวลานี้ ยังไม่มีการบังคับให้เกิดการเลือกข้าง แต่การที่ไทยไปใกล้ชิดกับมหาอำนาจชาติใดชาติหนึ่ง ย่อมที่จะเป็นที่จับตาที่ผ่านมา ประเทศไทยสามารถสมดุลผลประโยชน์ระหว่างมหาอำนาจทั้ง 3 ซึ่งประกอบด้วยสหรัฐ รัสเซีย และจีนได้ในหลายด้าน หลายระดับ ซึ่งตนเห็นว่าไทยควรที่จะรักษาสมดุลนี้เอาไว้ จึงอยากจะถามว่า การเข้าร่วมกลุ่ม BRICS นั้น รัฐบาลไตร่ตรองดีแล้วใช่หรือไม่ ? และมีผลดี-ผลเสียอย่างไรบ้าง

นายมาริษยืนยันว่า ประเทศไทย ไม่ได้ Realignment (เปลี่ยนข้าง) แต่พยายามที่จะมีบทบาทในลักษณะของการ Multiple Alignment (การยืนอยู่กับหลายขั้วอำนาจ –Multipolarism)

ส่วนการเข้าร่วมในกลุ่ม BRICS นั้น เป็นส่วนหนึ่งของการทูตเศรษฐกิจ ที่มุ่งเน้นการรักษาผลประโยชน์ของประเทศ โดยมีเป้าหมาย 3 ประการคือ1 เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน 2 ส่งเสริมบทบาทภาพลักษณ์ของไทยบนเวทีการเมืองโลก 3 สร้างการเปลี่ยนแปลงที่ดี บนเวทีระหว่างประเทศเนื่องจากสมาชิกกลุ่ม BRICS นั้นประกอบไปด้วยประเทศเศรษฐกิจใหม่ และมีบทบาทที่สำคัญในการขับเคลื่อนประเทศกำลังพัฒนา อีกทั้งยังมีการพูดถึงเรื่องของ Global South ซึ่งจะทำให้ประเทศไทย ได้มีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนร่วมกับประเทศกำลังพัฒนาด้วย

(กลุ่ม Global South – กลุ่มประเทศกำลังพัฒนาในทวีปแอฟริกา เอเชีย ลาตินอเมริกา และโอเชียเนีย ซึ่งส่วนใหญ่แล้ว เคยเป็นประเทศอาณานิคมของชาติตะวันตกมาก่อน)

การใช้การทูตทางเศรษฐกิจต้องดูบริบทของโลก และแนวโน้มสำคัญที่นานาชาติจะต้องเผชิญ เพื่อนำมาเป็นปัจจัยประกอบการตัดสินใจ ซึ่งเกิดความท้าทายใหม่ ๆ จากการเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วทั้งทางภูมิรัฐศาสตร์ เทคโนโลยี สิ่งแวดล้อม ความมั่นคง และสังคม

ส่วนการตัดสินใจเข้าร่วมกลุ่ม BRICS นั้น รัฐบาลไม่ได้ตัดสินใจเองเพียงลำพัง แต่ได้ผ่านการรับฟังความคิดเห็นมาจากทุกภาคส่วนแล้ว โดยเฉพาะอย่างยิ่ง จากกลุ่ม SMEs เพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมของประเทศไทยให้สามารถรับมือกับบริบทใหม่ ๆ ได้

ซึ่งไทยต้องกระชับความร่วมมือกับประเทศต่าง ๆ โดยไม่เลือกข้าง ในหลายระดับ เพื่อการนำไปสู่การ Multiple Alignment เพื่อการสร้างความเข้มแข็งให้กับประเทศไทย และสามารถผลักดันประเด็นเป้าหมายที่นานาชาติให้ความสำคัญได้

ทั้งนี้กลุ่ม BRICS นั้นเป็นการร่วมกลุ่มกันของประเทศกำลังพัฒนา และเป็นตลาดขนาดใหญ่ มีศักยภาพสูง มีบทบาทสำคัญในเวทีเศรษฐกิจระหว่างประเทศ ที่สามารถสร้างผลวัตรให้เกิดขึ้นกับประเทศกำลังพัฒนา ซึ่งการที่ไทยเข้าร่วมนั้นจะทำให้ไทยสามารถเข้าร่วมในการพัฒนาร่วมกับประเทศกำลังพัฒนาอื่น ๆ

แต่เพื่อการรักษาผลประโยชน์ของไทย เราจำเป็นที่จะต้องถ่วงดุลระหว่าง ประเทศที่พัฒนาแล้วกับประเทศกำลังพัฒนา ให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงและพัฒนาการที่สำคัญของโลกเพื่อการสร้างสมดุลผลประโยชน์ และ Position (จุดยืน) ของประเทศไทยในเวทีการเมืองระหว่างประเทศ

นอกเหนือจากการเข้าร่วมในกลุ่ม BRICS แล้ว ไทยยังเข้าร่วมในกลุ่มความร่วมมืออื่น ๆ เช่นกลุ่ม IPEF (กรอบความร่วมมือทางเศรษฐกิจอินโด-แปซิฟิก) ที่มีสหรัฐเป็นแกนนำ และไทยเองก็มีบทบาทที่โดดเด่นในกลุ่มนี้ด้วย

อีกทั้งไทยยังเข้าสู่กระบวนการเป็นสมาชิกของ OECD หรือ Organization for Economic Co-operation and Development เป็นองค์กรความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนาที่สำคัญ มีประเทศพัฒนาแล้วหลายประเทศ รวมทั้งสหรัฐ, ยุโรป และประเทศพัฒนาแล้วในเอเชียร่วมเป็นสมาชิกด้วย

และไทยยังร่วมมือกับยุโรป ซึ่งเพิ่งจะมีการลงนามในข้อตกลงการค้าเสรี ระหว่างประเทศไทยกับสมาคมการค้าเสรีแห่งยุโรป(EFTA) ด้วย

นอกจากนี้ ไทยยังมีส่วนร่วมกรอบความร่วมมืออื่น ๆ อีก แต่ไทยไม่ได้ต้องการที่จะใช้กรอบเหล่านี้ในการสร้าง Political Bloc (กลุ่มการเมือง) ซึ่งที่ผ่านมา ไทยแสดงจุดยืนนี้ออกมาอย่างชัดเจนตลอด

ซึ่งทั้งหมดนี้ไม่ใช่เป็นการเลือกข้าง ไม่ได้เป็นการปรับเปลี่ยนการจับขั้ว แต่เป็นการรักษาสมดุล ในการมีความสัมพันธ์และความร่วมมือกับนานาชาติ รวมถึงการมีบทบาทในกรอบของความร่วมมือที่หลากหลายมากยิ่งขึ้น เพื่อให้สอดคล้องกับการรักษาผลประโยชน์ของไทยอย่างแท้จริง

นอกจากนี้ อินเดีย ที่เป็นสมาชิกก่อตั้งกลุ่ม BRICS นั้น ก็เป็นสมาชิกในกลุ่ม QUAD ที่มีสหรัฐเป็นแกนนำด้วย